Sáng 28/02/2026 (tức ngày 12 tháng Giêng năm Bính Ngọ), trong không khí rộn ràng của mùa xuân mới, Đảng ủy - HĐND - UBND - UBMTTQ Việt Nam phường Vị Khê, tỉnh Ninh Bình long trọng tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích lịch sử quốc gia Đình Vị Khê và khai mạc Lễ hội truyền thống làng nghề hoa cây cảnh.
 |
| Đình Vị Khê không chỉ là nơi thờ tự thành hoàng làng mà còn là không gian kết tinh ký ức cộng đồng về công cuộc mở đất, dựng làng. |
Sự kiện không chỉ là một nghi lễ trang trọng đầu xuân mà còn là dấu mốc quan trọng trong hành trình gìn giữ và phát huy giá trị di sản văn hóa của quê hương, nơi lịch sử và nghề truyền thống giao hòa, bồi đắp nên bản sắc riêng có của một vùng đất ven sông Hồng nặng phù sa.
 |
| Thực hiện nghi lễ đọc Chúc văn Bái vọng anh linh tiền nhân khai sáng. |
Nghi thức chào cờ, tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu và đọc Chúc văn diễn ra trong không khí thành kính, thể hiện sự tri ân đối với tiền nhân và niềm tự hào của cộng đồng dân cư hôm nay.
Lãnh đạo phường Vị Khê thay mặt Đảng ủy, HĐND, UBND và người dân địa phương đọc diễn văn ôn lại lịch sử Lễ hội truyền thống làng nghề hoa cây cảnh, đồng thời tuyên bố khai mạc lễ hội trong sự hưởng ứng nồng nhiệt của đông đảo đại biểu và nhân dân.
 |
| TS. Nguyễn Hữu Vạn – Nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Tổng Kiểm toán Nhà nước, Chủ tịch Hội Sinh vật cảnh Việt Nam cùng các đồng chí lãnh đạo Hội Sinh vật cảnh Việt Nam thành kính dâng hương tại Đình Vị Khê trong Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích lịch sử quốc gia. |
Điểm nhấn trọng tâm của buổi lễ là công bố Quyết định số 325/QĐ-BVHTTDL ngày 12/02/2026 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về việc xếp hạng Di tích quốc gia đối với Đình Vị Khê, phường Vị Khê, tỉnh Ninh Bình.
Trước đó, ngày 22/01/2026, Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình đã có Tờ trình số 10/TTr-UBND đề nghị xem xét xếp hạng bốn di tích tiêu biểu trên địa bàn. Việc Đình Vị Khê được ghi danh vào hệ thống di tích quốc gia không chỉ đơn thuần là một quyết định hành chính mà là sự ghi nhận chính thức của Nhà nước đối với chiều sâu lịch sử, giá trị văn hóa và truyền thống nghề nghiệp được bồi đắp qua nhiều thế kỷ.
 |
| TS. Nguyễn Hữu Vạn tặng quà lưu niệm cho Ban tổ chức. |
 |
| Đoàn lãnh đạo Hội Sinh vật cảnh Việt Nam tham dự Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích lịch sử quốc gia Đình Vị Khê và khai mạc Lễ hội truyền thống làng nghề hoa cây cảnh. |
Tham dự buổi lễ, về phía Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có ông Trần Đình Thành - Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa. Về phía Hội Sinh vật cảnh Việt Nam có các lãnh đạo: TS. Nguyễn Hữu Vạn - Chủ tịch Hội; ông Nguyễn Mạnh Quỳnh - Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký; ông Nguyễn Ngọc Văn - Chánh Văn phòng Hội; ông Nguyễn Mạnh Tuyến - Phó Chánh Văn phòng Hội; Nhà báo Lê Doãn Hưng - Phó Tổng Biên tập Phụ trách Tạp chí Việt Nam hương sắc. Cùng dự còn có lãnh đạo các sở, ban, ngành tỉnh Ninh Bình; đại diện Hội Sinh vật cảnh, Liên minh Hợp tác xã tỉnh; lãnh đạo các phường, xã lân cận và đông đảo nhân dân địa phương.
Sự hiện diện của các đồng chí lãnh đạo Trung ương, tỉnh và địa phương cho thấy tầm vóc, ý nghĩa của sự kiện, đồng thời thể hiện sự đồng thuận chính trị - xã hội trong công cuộc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa.
 |
| Ông Trần Đình Thành - Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Bên phải) trao Bằng Di tích lịch sử quốc gia Đình Vị Khê cho đại diện địa phương và Ban quản lý di tích. |
Trong nghi thức trao Bằng xếp hạng, ông Trần Đình Thành thay mặt Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trao Bằng Di tích lịch sử quốc gia Đình Vị Khê cho đại diện địa phương và Ban quản lý di tích. Khoảnh khắc ấy không chỉ là niềm vinh dự của chính quyền và nhân dân phường Vị Khê mà còn là sự khẳng định vị thế của một di tích gắn liền với lịch sử dựng làng, giữ nước của dân tộc.
Theo ngọc phả và các tư liệu còn lưu giữ, Vị Khê xưa có tên khai sinh là Nguyễn Gia Trang. Thành hoàng làng là Nguyễn Công Thành, vị tả tướng tiên phong của Ngô Quyền, người đã lập công lớn trong chiến thắng Bạch Đằng năm 938 - mốc son chấm dứt hơn một nghìn năm Bắc thuộc, mở ra kỷ nguyên độc lập tự chủ lâu dài của dân tộc. Sau khi lên ngôi, Ngô Quyền phong ông trấn thủ vùng Sơn Nam.
 |
Tại đây, không chỉ đảm trách việc quân cơ, ông còn chăm lo khơi sông, đắp đê, khai hoang mở đất, khuyến khích nông trang, lập nên ấp Nguyễn Gia Trang trù phú. Từ nền móng ấy, một cộng đồng cư dân bền bỉ hình thành và phát triển qua bao biến thiên lịch sử.
Đình Vị Khê vì thế không chỉ là nơi thờ tự một vị thành hoàng mà còn là không gian kết tinh ký ức cộng đồng về công cuộc mở đất, dựng làng. Những câu đối cổ còn lưu giữ trong đình như lời nhắc nhở hậu thế về cội nguồn, về trách nhiệm gìn giữ truyền thống.
 |
Cùng với đình là chùa thờ thiền sư Không Lộ và phủ thờ Mẫu, tạo nên một chỉnh thể văn hóa tín ngưỡng bền chặt, phản ánh đời sống tinh thần phong phú của cư dân địa phương. Trong không gian ấy, yếu tố lịch sử và tâm linh hòa quyện, hun đúc nên bản sắc văn hóa đặc trưng của Vị Khê.
Nếu dấu ấn thời Ngô đặt nền móng cho sự hình thành làng xã, thì bước ngoặt quan trọng định hình bản sắc Vị Khê lại gắn với sự xuất hiện của Tô Trung Tự vào năm 1211. Truyền thống cho rằng từ thời điểm này, nghề trồng hoa, cây cảnh bắt đầu được quan tâm, phát triển, từng bước hình thành nên một làng nghề đặc sắc.
Qua bao thế hệ, người Vị Khê không chỉ giữ gìn nghề mà còn nâng tầm thành nghệ thuật, tạo dựng thương hiệu làng nghề hoa cây cảnh nổi tiếng, góp phần làm đẹp cho nhiều vùng quê, đô thị trong cả nước.
 |
| Nhiều cây cảnh nghệ thuật cỡ đại của người dân Vị Khê được đưa lên xe ô tô tham gia đoàn rước tại Lễ hội. |
Lễ hội truyền thống làng nghề hoa cây cảnh vì thế không chỉ là hoạt động văn hóa đầu xuân mà còn là dịp tôn vinh bàn tay tài hoa của các nghệ nhân, nhà vườn; là nơi hội tụ sắc màu của trăm hoa đua nở, của những thế cây tạo hình công phu, gửi gắm khát vọng về sự sinh sôi, phát triển.
Trong không khí “xuân của đất trời, xuân của lòng người”, sự kiện năm nay càng thêm ý nghĩa khi gắn với niềm vui đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia.
Lễ dâng hương diễn ra trong không khí trang nghiêm, thành kính. Khói hương lan tỏa trước ban thờ Thành hoàng như nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, để mỗi người con Vị Khê thêm thấu hiểu giá trị của di sản mà cha ông để lại.
Từ những chiến công giữ nước, những ngày khơi sông, đắp đê mở đất đến những vườn hoa rực rỡ hôm nay là cả một hành trình bền bỉ của ý chí và sáng tạo.
Việc Đình Vị Khê được xếp hạng Di tích quốc gia mở ra cơ hội mới cho địa phương trong công tác bảo tồn, tu bổ, tôn tạo và phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch văn hóa - làng nghề.
Đây cũng là động lực để thế hệ hôm nay ý thức rõ hơn trách nhiệm gìn giữ không gian văn hóa truyền thống trong bối cảnh hội nhập và đô thị hóa mạnh mẽ. Di sản chỉ thực sự sống khi được cộng đồng trân trọng, bảo vệ và tiếp nối bằng những hành động cụ thể.
Trong dòng chảy hiện đại, làng nghề hoa cây cảnh Vị Khê không ngừng đổi mới, ứng dụng khoa học kỹ thuật, nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường. Sự hiện diện của lãnh đạo các sở, ban, ngành,
Hội Sinh vật cảnh và các doanh nghiệp, nhà vườn tại buổi lễ cho thấy sự gắn kết giữa bảo tồn di sản với phát triển kinh tế địa phương. Văn hóa không đứng ngoài phát triển, mà trở thành nền tảng tinh thần và nguồn lực nội sinh cho sự bền vững.
Sắc xuân vẫn rực rỡ trên từng chậu hoa, từng tán cây uốn lượn trong khuôn viên lễ hội. Nhưng sâu lắng hơn, trong lòng mỗi người tham dự là niềm tự hào về một vùng đất giàu truyền thống, nơi lịch sử và nghề nghiệp đan xen, bồi đắp qua nhiều thế kỷ. Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích lịch sử quốc gia Đình Vị Khê không chỉ là sự tôn vinh quá khứ mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm hôm nay và khát vọng ngày mai.
Từ Nguyễn Gia Trang thuở mở đất đến Vị Khê của mùa xuân Bính Ngọ 2026 là một hành trình dài của ký ức và sáng tạo. Trong hành trình ấy, Đình Vị Khê đứng đó như biểu tượng của cội nguồn, còn làng nghề hoa cây cảnh vươn lên như minh chứng cho sức sống bền bỉ của cộng đồng.
Giữa tiếng trống hội rộn ràng và hương hoa ngan ngát, mốc son Di tích quốc gia được trao hôm nay sẽ tiếp tục thắp sáng niềm tin, hun đúc tinh thần đoàn kết để quê hương Vị Khê phát triển bền vững, xứng đáng với truyền thống lịch sử và văn hóa mà cha ông đã dày công vun đắp.
