Trong bối cảnh ngành nông nghiệp Việt Nam đang chuyển mạnh sang mô hình sản xuất an toàn, giảm phát thải và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế, việc quản lý thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Không chỉ bảo đảm hiệu quả phòng trừ sinh vật gây hại, công tác quản lý còn hướng tới kiểm soát rủi ro đối với môi trường, sức khỏe con người và chất lượng nông sản.
 |
Nhằm tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý trong lĩnh vực này, ngày 30/6/2026, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ký ban hành Thông tư số 28/2026/TT-BNNMT sửa đổi, bổ sung Thông tư số 75/2025/TT-BNNMT ngày 26/12/2025 về ban hành Danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng tại Việt Nam và Danh mục thuốc bảo vệ thực vật cấm sử dụng tại Việt Nam.
Thông tư mới được đánh giá là bước điều chỉnh quan trọng, góp phần cập nhật nguồn vật tư nông nghiệp theo hướng an toàn, hiệu quả, phù hợp với xu thế phát triển nông nghiệp xanh và ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất.
Hoàn thiện quy trình quản lý theo hướng minh bạch, khoa học
Thông tư 28/2026/TT-BNNMT được Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tổ chức xây dựng theo đúng trình tự, thủ tục quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Quá trình xây dựng văn bản được thực hiện với sự tham gia đóng góp ý kiến của nhiều cơ quan quản lý, tổ chức chuyên môn, hiệp hội ngành hàng và các địa phương.
Cụ thể, dự thảo Thông tư đã được lấy ý kiến của Văn phòng Chính phủ; các Bộ: Tư pháp, Tài chính, Khoa học và Công nghệ; Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI); các đơn vị thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường như Vụ Pháp chế, Vụ Khoa học và Công nghệ, Vụ Hợp tác quốc tế, Văn phòng Bộ, Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, Cục Môi trường.
Bên cạnh đó, nội dung dự thảo cũng được gửi xin ý kiến Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cùng các hiệp hội chuyên ngành như VIPA, CropLife, HACAS… và được đăng tải trên Cổng thông tin Chính phủ, Cổng thông tin điện tử Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hệ thống SPS để tiếp nhận ý kiến rộng rãi.
Trước khi ban hành, dự thảo Thông tư đã được Vụ Pháp chế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thẩm định về tính cần thiết, sự phù hợp với chủ trương, chính sách của Đảng, tính hợp hiến, hợp pháp, sự thống nhất với hệ thống pháp luật cũng như quy trình, kỹ thuật xây dựng văn bản.
Việc thực hiện đầy đủ các bước trong quá trình xây dựng cho thấy sự thận trọng của cơ quan quản lý nhằm bảo đảm Danh mục thuốc BVTV được cập nhật phù hợp với thực tiễn sản xuất, yêu cầu quản lý và xu hướng phát triển bền vững.
Bổ sung hoạt chất mới, ưu tiên thuốc bảo vệ thực vật sinh học
Theo Thông tư 28/2026/TT-BNNMT, Danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng tại Việt Nam năm 2025 được bổ sung thêm 03 hoạt chất mới. Trong đó, có 01 hoạt chất là thuốc bảo vệ thực vật sinh học, chiếm 33,33%; các hoạt chất còn lại là những hoạt chất mới có tính an toàn và hiệu quả trong phòng trừ sinh vật gây hại.
Đáng chú ý, số lượng thuốc BVTV sinh học được đăng ký bổ sung vào Danh mục là 30 loại, chiếm 8,62% tổng số thuốc BVTV được đăng ký bổ sung. Đây là tín hiệu tích cực trong quá trình chuyển đổi phương thức sản xuất, từng bước giảm sự phụ thuộc vào các sản phẩm hóa học truyền thống, thúc đẩy sử dụng các giải pháp thân thiện hơn với môi trường.
Thuốc BVTV sinh học đang ngày càng được quan tâm bởi khả năng giảm tác động tiêu cực đến hệ sinh thái, góp phần bảo vệ thiên địch, duy trì cân bằng sinh học trên đồng ruộng và phù hợp với yêu cầu sản xuất nông sản an toàn.
Đặc biệt, trong bối cảnh nhiều thị trường xuất khẩu yêu cầu nghiêm ngặt về dư lượng thuốc BVTV, việc mở rộng nhóm sản phẩm sinh học sẽ giúp nông dân và doanh nghiệp có thêm lựa chọn trong xây dựng quy trình sản xuất đạt chuẩn, nâng cao sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam.
Kiểm soát chặt chẽ thông tin, nâng cao tính minh bạch
Cùng với việc bổ sung các loại thuốc mới, Thông tư 28/2026/TT-BNNMT cũng cập nhật các thông tin liên quan đến những thuốc BVTV đã có trong Danh mục.
Thông tư được ban hành kèm theo 02 phụ lục, trong đó Phụ lục 1 quy định danh sách các thuốc BVTV thay đổi thông tin liên quan đến tổ chức, cá nhân đăng ký; Phụ lục 2 là danh sách các thuốc BVTV đăng ký bổ sung vào Danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng tại Việt Nam.
Theo đó, có 20 loại thuốc BVTV thay đổi thông tin liên quan đến tổ chức, cá nhân đăng ký; 02 loại thuốc thay đổi thông tin liên quan đến hoạt chất; 05 loại thuốc BVTV được tổ chức, cá nhân tự nguyện rút khỏi Danh mục.
Việc thường xuyên rà soát, cập nhật thông tin không chỉ giúp cơ quan quản lý kiểm soát tốt hơn thị trường thuốc BVTV mà còn tạo thuận lợi cho người sản xuất, doanh nghiệp trong việc tra cứu, lựa chọn và sử dụng đúng các sản phẩm được phép lưu hành.
Thúc đẩy ứng dụng công nghệ cao trong bảo vệ thực vật
Một điểm nổi bật trong Danh mục thuốc BVTV được cập nhật lần này là việc bổ sung các sản phẩm phục vụ nhóm cây trồng có giá trị kinh tế và xuất khẩu cao như sầu riêng, thanh long, bưởi cùng nhiều loại rau, quả, chè.
Đây là những ngành hàng đang có yêu cầu cao về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Việc bổ sung các loại thuốc có hiệu lực phòng trừ tốt, độ an toàn cao sẽ hỗ trợ người sản xuất kiểm soát sinh vật gây hại hiệu quả hơn, đồng thời nâng cao chất lượng sản phẩm.
Bên cạnh đó, Danh mục mới cũng bổ sung nhiều dạng thuốc tiên tiến như OD, EW, WG. Đặc biệt, các thuốc đăng ký sử dụng trên rau, quả, chè đều hướng tới tiêu chí thời gian cách ly ngắn, độ độc thấp, phù hợp với yêu cầu sản xuất an toàn.
Một trong những nội dung mang tính đột phá là việc bổ sung 06 thuốc BVTV được phép sử dụng bằng thiết bị bay không người lái (Drone). Đây được xem là bước tiến quan trọng trong quá trình chuyển đổi số ngành nông nghiệp.
Ứng dụng Drone trong phun thuốc giúp nâng cao độ chính xác, giảm lượng thuốc sử dụng, tiết kiệm nhân công, hạn chế sự tiếp xúc trực tiếp của người lao động với thuốc BVTV và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Việc đưa công nghệ bay không người lái vào danh mục sử dụng chính thức cũng cho thấy định hướng phát triển nền nông nghiệp thông minh, nơi các giải pháp số và công nghệ hiện đại được tích hợp vào từng khâu sản xuất.
Tăng cường kiểm dịch thực vật, bảo vệ sản xuất trong hội nhập
Cùng với quản lý thuốc BVTV, công tác kiểm dịch thực vật cũng được Bộ Nông nghiệp và Môi trường quan tâm nhằm chủ động phòng ngừa nguy cơ dịch hại xâm nhập qua hoạt động thương mại quốc tế.
Trước đó, ngày 13/10/2024, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã ban hành Thông tư số 14/2024/TT-BNNPTNT về danh mục vật thể thuộc diện kiểm dịch thực vật; danh mục vật thể thuộc diện kiểm dịch thực vật phải phân tích nguy cơ dịch hại trước khi nhập khẩu vào Việt Nam. Thông tư có hiệu lực từ ngày 15/12/2024.
Các quy định này góp phần tạo nên hệ thống quản lý đồng bộ từ kiểm soát đầu vào sản xuất, phòng trừ sinh vật gây hại đến bảo vệ an toàn chuỗi giá trị nông sản.
Có thể thấy, việc ban hành Thông tư 28/2026/TT-BNNMT không chỉ đơn thuần là cập nhật danh mục thuốc bảo vệ thực vật, mà còn thể hiện sự chuyển dịch trong tư duy quản lý: từ kiểm soát sản phẩm sang quản lý rủi ro, từ sử dụng thuốc đơn thuần sang ứng dụng khoa học công nghệ và phát triển sản xuất bền vững.
Với việc ưu tiên thuốc sinh học, sản phẩm an toàn, công nghệ Drone và các giải pháp bảo vệ thực vật hiện đại, ngành nông nghiệp Việt Nam đang từng bước xây dựng nền sản xuất xanh, thông minh, đáp ứng yêu cầu của thị trường và hướng tới mục tiêu nâng cao giá trị nông sản trong giai đoạn mới.
Thông tư số 14/2024/TT-BNNPTNT về danh mục vật thể thuộc diện kiểm dịch thực vật; danh mục vật thể thuộc diện kiểm dịch thực vật phải phân tích nguy cơ dịch hại trước khi nhập khẩu vào Việt Nam. Thông tư có hiệu lực từ ngày 15/12/2024.
Phạm Hùng
