Trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu liên tục nâng cao yêu cầu về an toàn thực phẩm và kiểm dịch, việc cập nhật kịp thời các biện pháp vệ sinh và kiểm dịch động, thực vật (SPS) ngày càng trở thành yếu tố quan trọng đối với doanh nghiệp xuất khẩu nông, lâm, thủy sản. Theo tổng hợp của Văn phòng SPS Việt Nam, từ ngày 15/7 đến 31/7/2026, các nước thành viên Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đã ban hành 53 thông báo SPS mới, trong đó có 48 dự thảo và 15 văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực. Các thông báo tập trung vào nhiều lĩnh vực như an toàn thực phẩm, kiểm dịch động vật, kiểm dịch thực vật, mức dư lượng tối đa thuốc bảo vệ thực vật (MRL), phụ gia thực phẩm và phụ gia thức ăn chăn nuôi, với nhiều nội dung có khả năng tác động trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu nông sản của Việt Nam.
 |
| Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đã ban hành 53 thông báo SPS mới, trong đó có 48 dự thảo và 15 văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực. - (Ảnh minh họa) |
Trong số các thị trường lớn, Liên minh châu Âu (EU) đăng tải 3 thông báo đáng chú ý liên quan đến yêu cầu nhập khẩu động vật và việc cấp phép phụ gia thức ăn chăn nuôi. Nổi bật là Thông báo G/SPS/N/EU/920/Add.1 ban hành Quy định (EU) 2026/1052 sửa đổi các yêu cầu đối với việc đưa vào Liên minh, di chuyển và xử lý các lô hàng động vật, sản phẩm sinh sản và sản phẩm có nguồn gốc động vật. Quy định mới loại gelatin và collagen khỏi phạm vi điều chỉnh, đồng thời bổ sung cơ chế ngoại lệ đối với việc nhập khẩu chim phục vụ mục đích bảo tồn. Bên cạnh đó, EU cũng làm rõ các điều kiện xử lý rủi ro đối với sữa và sản phẩm trứng, góp phần hoàn thiện hơn hệ thống quản lý nhập khẩu đối với sản phẩm có nguồn gốc động vật.
Hai thông báo còn lại của EU liên quan đến việc cấp phép và rút khỏi thị trường một số hợp chất tạo hương sử dụng trong phụ gia thức ăn chăn nuôi, bao gồm tinh dầu lá nguyệt quế, tinh dầu thì là đắng và tinh dầu thì là ngọt. Các quy định mới đi kèm những cảnh báo về an toàn đối với người sử dụng, phản ánh xu hướng tăng cường kiểm soát không chỉ chất lượng sản phẩm mà còn cả yếu tố an toàn trong quá trình sử dụng phụ gia.
Hoa Kỳ cũng công bố 4 thông báo SPS liên quan đến phụ gia thực phẩm, phụ gia thức ăn chăn nuôi và mức dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Đáng chú ý, Thông báo G/SPS/N/USA/3584 và G/SPS/N/USA/3531/Add.1 đề xuất bãi bỏ việc sử dụng hai phẩm màu đã tồn tại từ lâu là Citrus Red No. 2 dùng trên vỏ cam chín và Orange B dùng cho vỏ bọc xúc xích. Đây được xem là bước điều chỉnh nhằm loại bỏ các phụ gia không còn phù hợp với yêu cầu quản lý hiện nay.
Ngoài ra, Hoa Kỳ còn đề xuất cho phép sử dụng ethyl cellulose làm chất kết dính trong thức ăn dành cho động vật nhai lại, đồng thời đính chính mức dư lượng tối đa của hoạt chất epyrifenacil trên một số sản phẩm thức ăn chăn nuôi. Những thay đổi này tuy mang tính kỹ thuật nhưng có thể ảnh hưởng đến việc đáp ứng yêu cầu nhập khẩu của các doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu.
Trong các thị trường được theo dõi, Nhật Bản là quốc gia có số lượng thông báo sửa đổi MRL nhiều nhất với 8 thông báo. Trọng tâm là Thông báo G/SPS/N/JPN/1419 về dự thảo sửa đổi mức dư lượng tối đa đối với hoạt chất tetraniliprole.
Theo dự thảo, Nhật Bản đề xuất giảm MRL đối với cải xoăn, cà chua và quả mơ, đồng thời tăng hoặc quy định mới MRL đối với nhiều loại nông sản khác như cải thìa, quýt, anh đào, nhiều nhóm rau củ quả và các sản phẩm có nguồn gốc động vật gồm cơ, mỡ, gan, thận và sữa. Đây là những thay đổi cần được doanh nghiệp đặc biệt quan tâm bởi MRL luôn là một trong những tiêu chí kiểm soát nghiêm ngặt nhất đối với hàng nông sản xuất khẩu.
Bên cạnh tetraniliprole, Nhật Bản còn lấy ý kiến sửa đổi MRL đối với nhiều hoạt chất khác như prosulfocarb, mepronil, carbaryl, triforine, kasugamycin, acephate và phenthoate trên nhiều nhóm nông sản, gia vị và thức ăn chăn nuôi. Việc cập nhật liên tục các quy định về MRL cho thấy xu hướng siết chặt kiểm soát dư lượng hóa chất trong chuỗi thực phẩm của thị trường này.
Brazil là quốc gia có số lượng thông báo nhiều nhất trong đợt tổng hợp lần này với 17 thông báo, gồm 13 dự thảo và 4 quy định đã có hiệu lực. Đáng chú ý là Thông báo G/SPS/N/BRA/2513 về dự thảo sửa đổi 44 chuyên luận trong Danh mục chuyên luận về hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật, sản phẩm diệt sinh vật dùng trong vệ sinh và chất bảo quản gỗ.
Dự thảo điều chỉnh nhiều nội dung kỹ thuật, trong đó có mức dư lượng tối đa và thời gian cách ly đối với hàng loạt hoạt chất phổ biến như azoxystrobin, bentazone, bifenthrin, chlormequat, glyphosate và mancozeb. Đây đều là những hoạt chất được sử dụng khá phổ biến trong sản xuất nông nghiệp, vì vậy các điều chỉnh của Brazil có thể tác động đến hoạt động xuất khẩu đối với nhiều nhóm sản phẩm.
Thông báo G/SPS/N/BRA/2318/Add.1 cũng đáng chú ý khi ban hành yêu cầu kiểm dịch thực vật đối với việc nhập khẩu thân rễ cây mẫu đơn (Paeonia spp.) thuộc Nhóm 4. Theo quy định mới, lô hàng phải có giấy chứng nhận không nhiễm Agrotis segetum và đáp ứng đầy đủ các điều kiện về phân tích, xử lý trước khi nhập khẩu.
Ngoài các nội dung trên, Brazil còn cập nhật nhiều chuyên luận kỹ thuật liên quan đến đặc tính hóa học, trọng lượng phân tử, áp suất hơi và mức tiếp xúc nghề nghiệp của các hoạt chất như fluopiram, boscalid, thiabendazole và nhiều hợp chất gốc đồng.
Tại Israel, 4 thông báo mới tập trung vào vật liệu tiếp xúc với thực phẩm, phụ gia thực phẩm và dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Đáng chú ý nhất là việc áp dụng các sửa đổi đối với vật liệu và sản phẩm nhựa tiếp xúc với thực phẩm theo quy định mới của EU. Trong đó nổi bật là lệnh cấm chung đối với Bisphenol A (BPA) cùng cơ chế kiểm soát nghiêm ngặt đối với các chất thay thế có nguy cơ. Israel cũng cập nhật quy định của EU về bổ sung chất mang E1202 trong phụ gia thực phẩm và sửa đổi MRL đối với nhiều hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật.
Canada công bố 5 thông báo liên quan đến thức ăn chăn nuôi, chất ô nhiễm trong thực phẩm và MRL. Thông báo G/SPS/N/CAN/1645 đề xuất sửa đổi quy định nhằm hài hòa lệnh cấm tăng cường đối với thức ăn chăn nuôi, trong đó cho phép sử dụng một số vật liệu có nguy cơ được chỉ định đủ điều kiện (ESRM) trong thức ăn cho động vật không nhai lại, thức ăn cho thú cưng và phân bón. Ngoài ra, Canada còn ban hành các mức dư lượng đối với spidoxamat, ethiprole, fluoxapiprolin và điều chỉnh phương thức quản lý giới hạn tối đa ethyl carbamate trong đồ uống có cồn.
Trong khi đó, Ma-rốc ban hành 4 dự thảo nghị định sửa đổi các quy định về chất lượng và an toàn thực phẩm. Các nội dung tập trung vào quy định đối với nước xốt, nước tương, tương cà, mù tạt, mứt trái cây, gia vị, thảo mộc sấy khô và hoạt động sản xuất, kinh doanh rượu vang. Các tiêu chí được điều chỉnh bao gồm tên gọi sản phẩm, đặc tính, độ chiết xuất khô, hàm lượng nitơ và nồng độ cồn.
Chi-lê đăng 3 thông báo liên quan đến yêu cầu vệ sinh thú y và kiểm dịch thực vật. Trong đó, Thông báo G/SPS/N/CHL/891 quy định điều kiện nhập khẩu thịt lợn ướp lạnh và đông lạnh, yêu cầu nước xuất xứ phải đáp ứng các quy định của WOAH về lở mồm long móng và dịch tả lợn châu Phi, đồng thời sản phẩm phải đáp ứng yêu cầu kiểm soát ký sinh trùng Trichinella cũng như bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc. Hai thông báo còn lại liên quan đến điều kiện nhập khẩu phấn hoa làm vật liệu nhân giống và động vật thuộc họ ngựa.
Việc nhiều nền kinh tế lớn đồng loạt cập nhật các quy định SPS trong thời gian ngắn cho thấy xu hướng tiếp tục nâng cao tiêu chuẩn đối với hàng nông sản nhập khẩu. Các nội dung sửa đổi tập trung chủ yếu vào mức dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, phụ gia thực phẩm, phụ gia thức ăn chăn nuôi, vật liệu tiếp xúc với thực phẩm và yêu cầu kiểm dịch động, thực vật. Đây đều là những lĩnh vực có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của hàng nông, lâm, thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Trong bối cảnh đó, việc thường xuyên theo dõi các thông báo SPS từ WTO và cập nhật kịp thời các quy định mới sẽ giúp cơ quan quản lý, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp chủ động điều chỉnh quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng và hoàn thiện hồ sơ kỹ thuật, qua đó hạn chế rủi ro trong xuất khẩu và duy trì khả năng tiếp cận các thị trường trọng điểm.
Phạm Hùng
