Chỉ thị 22/CT-TTg: Tăng tốc triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026

Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Chỉ thị số 22/CT-TTg ngày 22/5/2026 về đẩy nhanh tiến độ thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2030. Đây được xem là chỉ đạo quan trọng nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn trong tổ chức thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia khi bước sang giai đoạn mới, đồng thời tạo chuyển biến rõ nét trong giải ngân vốn, hoàn thiện thể chế và nâng cao trách nhiệm của các cấp, các ngành.

Chỉ thị được ban hành trên cơ sở thực hiện Nghị quyết số 257/2025/QH15 của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2035; cùng với Nghị quyết số 424/NQ-CP ngày 30/12/2025 của Chính phủ ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Nghị quyết số 257/2025/QH15.

Theo đánh giá của Chính phủ, trong thời gian qua, các bộ, ngành trung ương và địa phương đã tập trung ban hành và trình cấp có thẩm quyền ban hành nhiều cơ chế, chính sách, văn bản hướng dẫn để tổ chức triển khai Chương trình. Tuy nhiên, tiến độ thực hiện vẫn còn chậm so với yêu cầu đặt ra. Một số Bộ chưa ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030 cũng như hướng dẫn các nội dung thuộc Chương trình. Bên cạnh đó, tình hình giải ngân vốn ngân sách nhà nước chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Nguyên nhân được chỉ rõ là công tác chỉ đạo, điều hành tại một số bộ, cơ quan, địa phương chưa thực sự quyết liệt; kỷ luật, kỷ cương có lúc, có nơi chưa nghiêm. Đặc biệt, việc chuyển tiếp từ 03 Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021 - 2025 sang 01 Chương trình tích hợp chung từ năm 2026 đã phát sinh nhiều yêu cầu mới trong tổ chức thực hiện, dẫn đến những khó khăn, lúng túng ở một số nơi.

Trước thực tế đó, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, người đứng đầu cơ quan trung ương và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố xác định việc triển khai Chương trình là một trong những nhiệm vụ chính trị quan trọng, cấp bách, cần tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên, liên tục và quyết liệt hơn nữa.

Tinh thần xuyên suốt của Chỉ thị là bảo đảm triển khai Chương trình đúng tiến độ, đúng mục tiêu, đúng đối tượng, đúng thẩm quyền. Theo đó, các bộ, ngành và địa phương phải phân công trách nhiệm cụ thể cho từng cơ quan, tổ chức, gắn với trách nhiệm người đứng đầu đối với từng nhiệm vụ, dự án cùng yêu cầu tiến độ rõ ràng. Mục tiêu là tạo điều kiện thuận lợi cho địa phương trong quá trình triển khai, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát và sử dụng nguồn lực.

Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu ưu tiên xử lý dứt điểm các nhiệm vụ, dự án còn dở dang và các nội dung có khả năng hoàn thành trong năm 2026 để sớm đưa vào sử dụng, phát huy hiệu quả đầu tư. Việc triển khai phải bảo đảm công khai, minh bạch, chất lượng và hiệu quả; không trùng lặp nhiệm vụ chi, không trùng đối tượng hỗ trợ, không bố trí dàn trải nguồn lực và không để phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản, thất thoát, lãng phí hay tiêu cực.

Một nội dung quan trọng khác được Chỉ thị nhấn mạnh là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đề cao trách nhiệm cấp tỉnh, cấp xã trong tổ chức thực hiện Chương trình. Chính phủ yêu cầu các địa phương không đùn đẩy, né tránh trách nhiệm làm ảnh hưởng đến tiến độ triển khai và giải ngân vốn ngân sách nhà nước.

Để bảo đảm đồng bộ trong tổ chức thực hiện, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo khẩn trương ban hành văn bản hướng dẫn nội dung tiêu chí thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới trước ngày 30/5/2026. Các hướng dẫn phải bảo đảm rõ nội dung, rõ phương pháp đánh giá, tạo điều kiện thuận lợi cho địa phương trong tổ chức thực hiện, kiểm tra và công nhận kết quả.

Cùng với đó, các Bộ: Nội vụ, Xây dựng, Giáo dục và Đào tạo, Khoa học và Công nghệ phải hoàn thành việc ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện các nội dung của Chương trình trước ngày 30/5/2026, bảo đảm thống nhất, khả thi, không làm phát sinh thủ tục không cần thiết, không chồng chéo nhiệm vụ chi và đối tượng hỗ trợ.

Chỉ thị cũng nêu rõ trách nhiệm của Bộ trưởng các bộ, Thủ trưởng cơ quan trung ương đối với tiến độ và chất lượng văn bản hướng dẫn thuộc phạm vi được giao. Những nội dung còn có ý kiến khác nhau phải được chủ động xử lý theo thẩm quyền, không để kéo dài làm ảnh hưởng tiến độ triển khai Chương trình.

Ở cấp địa phương, Thủ tướng yêu cầu Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh khẩn trương kiện toàn Ban Chỉ đạo Chương trình, cơ quan thường trực và bộ máy giúp việc trước ngày 10/6/2026. Tùy điều kiện thực tế, các địa phương có thể nghiên cứu thành lập Ban Chỉ đạo Chương trình ở cấp xã nhưng trên nguyên tắc không làm phát sinh thêm tổ chức và biên chế.

Một trong những nội dung mang ý nghĩa an sinh xã hội sâu sắc trong Chỉ thị là yêu cầu ưu tiên phân bổ nguồn lực cho các xã, thôn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số miền núi, an toàn khu, biên giới và hải đảo. Chính phủ yêu cầu các địa phương xây dựng nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ ngân sách nhà nước thực hiện Chương trình giai đoạn 2026 - 2030 theo hướng tập trung nguồn lực ở mức cao nhất cho các khu vực khó khăn nhất.

Nguồn vốn sẽ ưu tiên giải quyết các vấn đề cấp thiết như đất ở, nhà ở, đất sản xuất, điện, nước sinh hoạt và hạ tầng xã hội thiết yếu nhằm ổn định đời sống cho đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền, nâng cao chất lượng đời sống người dân và tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Thủ tướng cũng yêu cầu Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố chỉ đạo các sở, ngành chức năng và Ủy ban nhân dân cấp xã chủ động xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành văn bản cụ thể hóa quy định, hướng dẫn của Trung ương phù hợp với điều kiện thực tế địa phương. Quá trình này phải bảo đảm nguyên tắc rõ trách nhiệm, công khai, minh bạch, dễ thực hiện và dễ kiểm tra, giám sát.

Liên quan đến giải ngân vốn ngân sách nhà nước, Chỉ thị 22/CT-TTg dành nhiều nội dung yêu cầu tăng tốc thực hiện và giải ngân nguồn vốn ngân sách trung ương năm 2025 được chuyển nguồn sang thực hiện năm 2026. Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố phải trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm toàn diện trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về kết quả thực hiện và giải ngân trên địa bàn.

Chậm nhất trước ngày 30/5/2026, các địa phương phải hoàn thành rà soát, xác định rõ các nhiệm vụ dở dang, chưa hoàn thành hoặc có trong kế hoạch nhưng chưa kịp thực hiện trong năm 2025 để có phương án xử lý phù hợp. Chính phủ yêu cầu ưu tiên sử dụng ngân sách chuyển nguồn để hoàn thành dứt điểm các nhiệm vụ, dự án còn dở dang, đồng thời không để vốn tiếp tục tồn đọng ở các nội dung không còn khả năng thực hiện.

Các sở, ngành, chủ đầu tư và đơn vị sử dụng ngân sách phải đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hồ sơ, nghiệm thu, thanh toán, quyết toán; tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc hoặc kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định. Định kỳ trước ngày 20 hằng tháng, các địa phương phải báo cáo tình hình thực hiện, giải ngân và trách nhiệm xử lý về Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đồng gửi Bộ Tài chính, Bộ Dân tộc và Tôn giáo để tổng hợp theo phạm vi quản lý.

Chính phủ đồng thời yêu cầu công khai tiến độ giải ngân, xem xét trách nhiệm người đứng đầu cơ quan, đơn vị chậm thực hiện hoặc để vốn không có khả năng giải ngân do nguyên nhân chủ quan.

Đối với các bộ, cơ quan được giao dự toán và kế hoạch vốn, Chỉ thị yêu cầu chịu trách nhiệm trực tiếp về kết quả thực hiện và giải ngân ngân sách nhà nước được giao. Các bộ, ngành phải khẩn trương rà soát, phân loại nhiệm vụ còn khả năng giải ngân, nhiệm vụ cần điều chỉnh hoặc nội dung vượt thẩm quyền để xử lý kịp thời theo quy định.

Trong toàn bộ quá trình triển khai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Dân tộc và Tôn giáo theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện và giải ngân vốn ngân sách trung ương chuyển nguồn sang năm 2026 của các bộ, ngành và địa phương. Bộ Tài chính chịu trách nhiệm tổng hợp chung tình hình giải ngân, hướng dẫn xử lý các khó khăn liên quan đến phân bổ, điều chỉnh và quyết toán vốn. Bộ Dân tộc và Tôn giáo phối hợp theo dõi việc triển khai Chương trình tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, tổng hợp các khó khăn, vướng mắc liên quan lĩnh vực dân tộc và tôn giáo.

Có thể thấy, Chỉ thị 22/CT-TTg không chỉ là yêu cầu hành động nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 – 2030 mà còn thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Chính phủ trong việc siết chặt kỷ luật, kỷ cương, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đầu tư công và bảo đảm an sinh xã hội. Với tinh thần quyết liệt, đồng bộ và trách nhiệm, Chương trình được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến thực chất trong xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi trong giai đoạn mới.

Xem chi tiết và tải Chỉ thị 22/CT-TTg tại đây

Phạm Hùng