Hải Phòng đang bước vào giai đoạn 2026 - 2030 với định hướng phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hóa, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, liên kết chuỗi giá trị và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đây cũng là giai đoạn thành phố đặt mục tiêu củng cố, phát triển kinh tế tập thể, trong đó hợp tác xã (HTX) được xác định là lực lượng quan trọng trong tổ chức sản xuất và kết nối các hộ thành viên với thị trường. Ngày 5/8/2026, UBND thành phố Hải Phòng ban hành Kế hoạch số 300/KH-UBND về phát triển kinh tế tập thể trên địa bàn thành phố giai đoạn 2026 - 2030.
 |
| Nghị quyết 51/2025/NQ-HĐND và Kế hoạch 300/KH-UBND, là cơ hội để sinh vật cảnh Hải Phòng từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa, từ giá trị của từng cây sang giá trị của thương hiệu, vùng sản xuất và chuỗi thị trường. |
Cùng với đó, Nghị quyết số 51/2025/NQ-HĐND ngày 11/12/2025 của HĐND thành phố quy định cơ chế, chính sách khuyến khích phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung trên địa bàn thành phố giai đoạn 2026 - 2030. Nhìn từ lĩnh vực sinh vật cảnh, đây là những chính sách đáng để nghệ nhân, nhà vườn, HTX và doanh nghiệp chủ động nghiên cứu.
Tuy nhiên, điều quan trọng là không nên hiểu rằng mọi chính sách trong Nghị quyết 51/2025/NQ-HĐND đương nhiên áp dụng cho cây cảnh. Văn bản chưa có nhóm đối tượng được gọi tên riêng là “sinh vật cảnh”, “cây cảnh”, “bonsai” hay “cây cảnh nghệ thuật”. Chính vì vậy, cơ hội đi cùng với yêu cầu phải xác định rõ phạm vi áp dụng và điều kiện thực hiện.
Những chính sách đáng chú ý để nhà vườn chủ động tìm hiểu
Nếu lựa chọn một nhóm chính sách có ý nghĩa chiến lược đối với sinh vật cảnh, hỗ trợ liên kết sản xuất – tiêu thụ là nội dung đáng chú ý.
Theo Nghị quyết, chính sách hỗ trợ 100% kinh phí tập huấn, tối đa 50 triệu đồng/kế hoạch liên kết; hỗ trợ 50% chi phí giống, vật tư; hỗ trợ bao bì, nhãn mác; hỗ trợ 40% chi phí chuyển giao, ứng dụng khoa học kỹ thuật, tối đa 300 triệu đồng/kế hoạch liên kết. Một số nội dung hỗ trợ trong kế hoạch liên kết có thể lên tới 1 tỷ đồng.
Đây là hướng phù hợp với những điểm yếu mà sinh vật cảnh cần giải quyết: sản xuất nhỏ lẻ, thiếu tiêu chuẩn, thiếu thương hiệu, thiếu liên kết và tiêu thụ còn phụ thuộc nhiều vào quan hệ cá nhân.
Nếu tổ chức tốt, chuỗi giá trị có thể hình thành theo hướng: nghệ nhân – nhà vườn – HTX – doanh nghiệp – thương mại điện tử – thị trường. Khi đó, cây cảnh không còn chỉ là sản phẩm của một nhà vườn mà có thể trở thành sản phẩm của một vùng, có nguồn gốc, nhãn mác, thương hiệu và thị trường rõ ràng.
Định hướng này cũng phù hợp với Kế hoạch 300/KH-UBND khi Hải Phòng đặt mục tiêu trên 20% HTX ứng dụng công nghệ cao và khoảng 50% HTX nông nghiệp liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị.
Với các nghệ nhân, nhà vườn, đây là lúc cần thay đổi tư duy từ “có cây đẹp thì bán” sang “xây dựng sản phẩm và thị trường cho cây cảnh”. Một cây cảnh nghệ thuật có thể có giá trị cao hơn khi được xác định rõ nguồn gốc, quá trình tạo tác, tuổi cây, người tạo tác, tiêu chuẩn chăm sóc, thương hiệu nhà vườn và câu chuyện văn hóa gắn với sản phẩm.
Xúc tiến thương mại cũng là một phần quan trọng trong chuỗi này. Nghị quyết bố trí tối đa 5 tỷ đồng/năm cho hoạt động xúc tiến thương mại lĩnh vực nông nghiệp. Cơ sở tham gia hoạt động xúc tiến thương mại do cơ quan Trung ương hoặc địa phương tổ chức có mức hỗ trợ tối đa 10 triệu đồng/lần tại miền Bắc, 15 triệu đồng/lần tại miền Trung và 20 triệu đồng/lần tại miền Nam.
Đối với sinh vật cảnh, chính sách này mở ra khả năng tham gia các hội chợ, triển lãm, chương trình kết nối cung cầu, tìm kiếm khách hàng và mở rộng thị trường ngoài Hải Phòng. Tuy nhiên, cần hiểu đúng rằng đây không phải khoản tiền tự động được chuyển cho từng nghệ nhân, mà được thực hiện thông qua các chương trình xúc tiến thương mại do cơ quan có thẩm quyền tổ chức hoặc mời cơ sở tham gia.
Liên kết chuỗi, thương hiệu và thị trường: “đòn bẩy” để nâng giá trị sinh vật cảnh
Nếu lựa chọn một nhóm chính sách có ý nghĩa chiến lược đối với sinh vật cảnh, hỗ trợ liên kết sản xuất – tiêu thụ là nội dung đáng chú ý.
Theo Nghị quyết, chính sách hỗ trợ 100% kinh phí tập huấn, tối đa 50 triệu đồng/kế hoạch liên kết; hỗ trợ 50% chi phí giống, vật tư; hỗ trợ bao bì, nhãn mác; hỗ trợ 40% chi phí chuyển giao, ứng dụng khoa học kỹ thuật, tối đa 300 triệu đồng/kế hoạch liên kết. Một số nội dung hỗ trợ trong kế hoạch liên kết có thể lên tới 1 tỷ đồng.
Đây là hướng phù hợp với những điểm yếu mà sinh vật cảnh cần giải quyết: sản xuất nhỏ lẻ, thiếu tiêu chuẩn, thiếu thương hiệu, thiếu liên kết và tiêu thụ còn phụ thuộc nhiều vào quan hệ cá nhân.
Nếu tổ chức tốt, chuỗi giá trị có thể hình thành theo hướng: nghệ nhân – nhà vườn – HTX – doanh nghiệp – thương mại điện tử – thị trường. Khi đó, cây cảnh không còn chỉ là sản phẩm của một nhà vườn mà có thể trở thành sản phẩm của một vùng, có nguồn gốc, nhãn mác, thương hiệu và thị trường rõ ràng.
Định hướng này cũng phù hợp với Kế hoạch 300/KH-UBND khi Hải Phòng đặt mục tiêu trên 20% HTX ứng dụng công nghệ cao và khoảng 50% HTX nông nghiệp liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị.
Với các nghệ nhân, nhà vườn, đây là lúc cần thay đổi tư duy từ “có cây đẹp thì bán” sang “xây dựng sản phẩm và thị trường cho cây cảnh”. Một cây cảnh nghệ thuật có thể có giá trị cao hơn khi được xác định rõ nguồn gốc, quá trình tạo tác, tuổi cây, người tạo tác, tiêu chuẩn chăm sóc, thương hiệu nhà vườn và câu chuyện văn hóa gắn với sản phẩm.
Xúc tiến thương mại cũng là một phần quan trọng trong chuỗi này. Nghị quyết bố trí tối đa 5 tỷ đồng/năm cho hoạt động xúc tiến thương mại lĩnh vực nông nghiệp. Cơ sở tham gia hoạt động xúc tiến thương mại do cơ quan Trung ương hoặc địa phương tổ chức có mức hỗ trợ tối đa 10 triệu đồng/lần tại miền Bắc, 15 triệu đồng/lần tại miền Trung và 20 triệu đồng/lần tại miền Nam.
Đối với sinh vật cảnh, chính sách này mở ra khả năng tham gia các hội chợ, triển lãm, chương trình kết nối cung cầu, tìm kiếm khách hàng và mở rộng thị trường ngoài Hải Phòng. Tuy nhiên, cần hiểu đúng rằng đây không phải khoản tiền tự động được chuyển cho từng nghệ nhân, mà được thực hiện thông qua các chương trình xúc tiến thương mại do cơ quan có thẩm quyền tổ chức hoặc mời cơ sở tham gia.
Chủ động tiếp cận chính sách và kiến nghị cơ chế phù hợp với sinh vật cảnh
Điểm đáng chú ý nhất khi đặt Nghị quyết 51/2025/NQ-HĐND bên cạnh thực tiễn sinh vật cảnh là khoảng cách giữa chính sách chung và đặc thù ngành nghề.
Trong văn bản chưa có nhóm riêng mang tên “sinh vật cảnh”, “cây cảnh”, “hoa cây cảnh”, “cây cảnh nghệ thuật”, “bonsai” hay “sản phẩm sinh vật cảnh”. Trong khi đó, một số nội dung lại xác định cụ thể nhóm cây trồng như rau màu, cây ăn quả. Vì vậy, câu hỏi đặt ra là: nhà vườn cây cảnh có được xác định là đối tượng sản xuất trồng trọt hàng hóa để hưởng chính sách hay không?
Đây không chỉ là câu hỏi của riêng một nhà vườn. Nếu không được hướng dẫn thống nhất, nghệ nhân có thể biết chính sách nhưng không biết mình có thuộc đối tượng hay không; HTX muốn đầu tư nhưng chưa biết mô hình có được hỗ trợ; doanh nghiệp muốn liên kết nhưng không xác định được sản phẩm cây cảnh nằm ở đâu trong chuỗi chính sách.
Vì vậy, nghệ nhân, nhà vườn và HTX cần chủ động kiểm tra tư cách pháp lý, diện tích đất, mô hình sản xuất, nhu cầu đầu tư và sản phẩm đang kinh doanh; đồng thời làm việc với cơ quan chuyên môn để xác định từng chính sách có áp dụng cho sinh vật cảnh hay không. Không nên tự mặc định được hưởng hỗ trợ khi chưa xác định đầy đủ điều kiện.
Với HTX, đây là thời điểm tập hợp các nhà vườn, xây dựng vùng sản xuất, xây dựng phương án liên kết với doanh nghiệp, chuẩn hóa sản phẩm, nhãn mác và thương hiệu. Với doanh nghiệp, thay vì chỉ thu mua nhỏ lẻ, cần tính đến việc tham gia xây dựng chuỗi giá trị, đầu tư công nghệ và thị trường.
Kế hoạch 300/KH-UBND cho thấy Hải Phòng định hướng phát triển kinh tế tập thể theo hướng ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và liên kết chuỗi. Thành phố đặt mục tiêu trên 20% HTX ứng dụng công nghệ cao, khoảng 50% HTX nông nghiệp liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị.
Đặc biệt, quá trình thực hiện chính sách có vai trò của UBND cấp xã trong kiểm tra, nghiệm thu, tổng hợp và đề xuất hỗ trợ. Vì vậy, nhà vườn, HTX, chi hội, câu lạc bộ sinh vật cảnh cần chủ động làm việc ngay từ cấp xã, phường nơi có cơ sở sản xuất.
Nghị quyết 51/2025/NQ-HĐND có thời gian thực hiện 5 năm, từ ngày 1/1/2026 đến hết ngày 31/12/2030. Khoảng thời gian này tương đối phù hợp với đặc thù của sinh vật cảnh, bởi nhiều sản phẩm cây cảnh, bonsai cần nhiều năm chăm sóc, tạo tác mới hình thành giá trị.
Thay vì chỉ nhìn chính sách dưới góc độ một khoản hỗ trợ, nghệ nhân và nhà vườn có thể xây dựng kế hoạch dài hạn theo chuỗi: vùng sản xuất - giống - nhà lưới - chăm sóc - tạo tác - thương hiệu - xúc tiến - thị trường.
Để những cơ hội này thực sự đến với sinh vật cảnh, vai trò của Hội Sinh vật cảnh Hải Phòng cũng cần được phát huy mạnh hơn. Hội có thể tổng hợp nhu cầu của hội viên, đề xuất mô hình thí điểm, đồng thời kiến nghị thành phố có hướng dẫn cụ thể đối với hoa, cây cảnh, cây công trình, cây cảnh nghệ thuật, bonsai và các sản phẩm sinh vật cảnh.
Như vậy, Nghị quyết 51/2025/NQ-HĐND không nên chỉ được nhìn như một danh mục các khoản hỗ trợ. Khi đặt trong tổng thể Kế hoạch 300/KH-UBND, đây có thể là cơ hội để sinh vật cảnh Hải Phòng từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa, từ giá trị của từng cây sang giá trị của thương hiệu, vùng sản xuất và chuỗi thị trường. Nhưng để biến cơ hội thành kết quả thực tế, điều quan trọng nhất là hiểu đúng chính sách, xác định đúng đối tượng và chủ động tham gia ngay từ cơ sở.
Xem và tải Kế hoạch số 300/KH-UBND về phát triển kinh tế tập thể trên địa bàn thành phố giai đoạn 2026 - 2030
Phạm Hùng
