Từ một lớp tập huấn kỹ thuật tạo tác Bonsai đến các hoạt động giao lưu, trưng bày, hội thi, Hội Sinh vật cảnh và Làm vườn Quảng Ninh đang từng bước chuyển hoạt động từ phong trào sang chiều sâu nghề nghiệp. Mục tiêu không chỉ tạo ra những tác phẩm đẹp, mà quan trọng hơn là nâng trình độ nghệ nhân, chủ nhà vườn, hội viên; nâng cao thị hiếu thẩm mỹ cộng đồng và từng bước xây dựng thương hiệu “Sinh vật cảnh Quảng Ninh”.
Từ kỹ thuật tạo tác đến chất lượng sản phẩm
Ngày 9/8/2026, hoạt động tập huấn kỹ thuật tạo tác Bonsai đã thu hút các nghệ nhân, chủ nhà vườn và hội viên. Nội dung tập trung vào đặc tính sinh học của cây, kỹ thuật cắt sửa, uốn cành, tạo chi, xử lý bộ rễ, điều tiết dinh dưỡng, nước tưới và các yêu cầu về hình thái, tỷ lệ, đường nét, bố cục tác phẩm.
Đằng sau những kỹ thuật của nghề cây cảnh là yêu cầu ngày càng cao đối với người làm nghề: phải có kiến thức, kỹ thuật và tư duy thẩm mỹ. Một cây cảnh chỉ thực sự trở thành tác phẩm khi được tạo tác có chủ đích, hài hòa giữa thân, cành, tán, bộ rễ, chậu và tổng thể không gian. Vì vậy, nâng cao trình độ tạo tác cũng chính là nâng cao giá trị sản phẩm, chuyển từ “trồng cây cảnh” sang “làm sản phẩm sinh vật cảnh”, từ kinh nghiệm cá nhân sang nghề nghiệp có kỹ thuật và chuẩn mực thẩm mỹ.
 |
| Các chủ nhà vườn thực hành trên cây vật liệu. |
Hội phải là nơi nâng chất lượng người làm nghề
Sinh vật cảnh ngày càng gắn với kinh tế nông nghiệp, dịch vụ cảnh quan, đô thị xanh và du lịch sinh thái. Trong bối cảnh đó, kinh nghiệm truyền thống cần được bổ sung bằng khoa học, kỹ thuật và đổi mới sáng tạo.
Tinh thần Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 16/6/2022 về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đặt ra yêu cầu chuyển từ tư duy sản xuất sang phát triển kinh tế nông nghiệp gắn với thị trường, chuỗi giá trị, khoa học – công nghệ, đồng thời phát triển nông nghiệp sinh thái, hiệu quả và bền vững.
Đối với sinh vật cảnh, điều đó đặt ra yêu cầu học nghề thường xuyên, cập nhật kỹ thuật, trao đổi kinh nghiệm, nâng cao tay nghề và hướng sản phẩm đến thị trường. Vì vậy, các hoạt động tập huấn, giao lưu và thực hành cần được Hội tổ chức thường xuyên, thiết thực, sát nhu cầu của nghệ nhân và chủ nhà vườn.
Trong giai đoạn mới, trách nhiệm của Hội không chỉ là tập hợp hội viên hay tổ chức phong trào, mà trước hết phải nâng chất lượng người làm nghề; trở thành cầu nối để hội viên học tập, trao đổi kỹ thuật, tiếp cận tiến bộ khoa học, giao lưu với nghệ nhân và phát triển năng lực sáng tạo.
Trách nhiệm đó cần được cụ thể hóa bằng các hoạt động đào tạo, truyền nghề, tư vấn chuyên môn, tổ chức hội thi, phát hiện và tôn vinh nghệ nhân, kết nối nhà vườn, quảng bá sản phẩm, hỗ trợ liên kết sản xuất – tiêu thụ và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật. Hội mạnh phải bắt đầu từ hội viên có nghề; phong trào mạnh phải bắt đầu từ sản phẩm có chất lượng.
 |
| Các nghệ nhân thảo luận về kỹ thuật tạo tác, bonsai. |
Nâng nghề để nâng thị hiếu, nâng giá trị thị trường
Sinh vật cảnh còn là lĩnh vực của nghệ thuật và văn hóa thưởng ngoạn. Một tác phẩm Bonsai có giá trị phải hài hòa về tỷ lệ, đường nét, thân – cành – tán, bộ rễ, chậu và không gian trưng bày.
Khi nghệ nhân nâng trình độ, công chúng cũng cần được nâng cao hiểu biết. Thị trường vì thế sẽ từng bước chuyển từ tâm lý lựa chọn cây theo kích thước, độ hiếm hay sự “lạ mắt” sang coi trọng giá trị thẩm mỹ, kỹ thuật, nguồn gốc và câu chuyện văn hóa của tác phẩm. Đây là nền tảng để hình thành thị trường sinh vật cảnh có chiều sâu và bền vững.
Từ phong trào đến hệ sinh thái sinh vật cảnh
Quảng Ninh có nhiều lợi thế để phát triển sinh vật cảnh theo hướng đa giá trị với cảnh quan rừng, núi, biển, đảo, hệ thống đô thị và tiềm năng du lịch sinh thái.
Tháng 4/2026, Trung tâm Khuyến nông và Quản lý Bảo vệ, phát triển rừng phối hợp với Hội tổ chức Hội thảo “Phát triển sản xuất hoa, cây cảnh theo hướng bền vững gắn với nông nghiệp đô thị và du lịch sinh thái”, cho thấy sinh vật cảnh đang ngày càng được đặt trong mối quan hệ với nông nghiệp sinh thái, đô thị xanh và du lịch. Theo đó, sinh vật cảnh cần được phát triển thành một hệ sinh thái nghề nghiệp, kết nối giống – sản xuất – chăm sóc – tạo tác – trưng bày – quảng bá – giao dịch – dịch vụ cảnh quan – du lịch trải nghiệm. Hội có vai trò quan trọng trong kết nối các chủ thể và hình thành chuỗi giá trị này.
 |
| Một góc không gian triển lãm sinh vật cảnh tại Cẩm Phả, Quảng Ninh tháng 4/2026. |
Triển lãm 2/9 – nơi “đo” chất lượng làm nghề
Hoạt động trưng bày và thi “Bonsai nghệ thuật” chào mừng Quốc khánh 2/9/2026 và sự kiện thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương là một điểm nhấn trong quá trình đó. Theo Kế hoạch số 22/SVC&LVQN ngày 8/8/2026, chương trình dự kiến diễn ra từ 28/8 đến 3/9/2026 tại khu Yên Lập, phường Đông Mai, với khoảng 100–120 tác phẩm Bonsai của hội viên Câu lạc bộ Nghệ nhân – Nhà vườn Quảng Ninh. Không chỉ tôn vinh nghệ thuật Bonsai, hoạt động còn tạo không gian giao lưu, học hỏi, giới thiệu sản phẩm và quảng bá hình ảnh Quảng Ninh. Ở góc độ nghề nghiệp, đây cũng là nơi “đo” chất lượng làm nghề: nghệ nhân có cơ hội học hỏi, chủ vườn nhận diện xu hướng thị trường, công chúng tiếp cận những giá trị nghệ thuật của Bonsai.
 |
| Một góc không gian một cuộc triển lãm bonsai nghệ thuật. |
Từ bản sắc địa phương đến thương hiệu “Sinh vật cảnh Quảng Ninh”
Xa hơn những cuộc thi và triển lãm, mục tiêu cần hướng tới là xây dựng bản sắc riêng của sinh vật cảnh Quảng Ninh. Không gian rừng, núi, biển, đảo, văn hóa Đông Bắc, văn hóa vùng Mỏ và hình ảnh một Quảng Ninh xanh, hiện đại có thể trở thành nguồn cảm hứng cho những tác phẩm mang dấu ấn địa phương. Quá trình đó phải gắn với bảo tồn đa dạng sinh học và tuân thủ pháp luật; hướng tới bảo tồn – tuyển chọn – nhân giống hợp pháp – tạo tác – xây dựng tác phẩm – thương mại hóa, biến giá trị sinh học thành giá trị kinh tế nhưng không đánh đổi tài nguyên thiên nhiên.
Thương hiệu “Sinh vật cảnh Quảng Ninh” không thể hình thành chỉ bằng một khẩu hiệu hay một cuộc triển lãm. Thương hiệu phải bắt đầu từ chất lượng từng cây, từng tác phẩm, tay nghề của nghệ nhân, uy tín của nhà vườn và trách nhiệm của tổ chức nghề nghiệp. Vì vậy, Hội cần kiên trì nâng chất lượng “làm nghề”: tổ chức đào tạo chuyên sâu, xây dựng mạng lưới nghệ nhân – nhà vườn, khuyến khích truyền nghề, nâng tính chuyên môn của các cuộc thi, từng bước hình thành tiêu chí đánh giá tác phẩm, đẩy mạnh giao lưu và ứng dụng công nghệ số trong quảng bá, xây dựng hồ sơ tác phẩm, kết nối thị trường.
 |
| Cây Tùng đen – Một loại cây bản địa có giá trị sinh vật cảnh của Quảng Ninh Nguồn: Hội cây tùng đen Quảng Ninh. |
Từ một lớp học nghề đến một thương hiệu
Tập huấn kỹ thuật tạo tác Bonsai ngày 9/8/2026 vì thế không chỉ là hoạt động chuẩn bị cho triển lãm 2/9. Đó là một thông điệp về cách nhìn mới đối với sinh vật cảnh: Muốn phát triển phong trào phải nâng chất lượng nghề; muốn nâng chất lượng nghề phải nâng chất lượng người làm nghề; muốn xây dựng thương hiệu phải bắt đầu từ những sản phẩm có chất lượng và bản sắc. Đây chính là trách nhiệm và cũng là tầm nhìn của Hội Sinh vật cảnh và Làm vườn Quảng Ninh: nâng trình độ hội viên, nâng chất lượng “làm nghề”, nâng thị hiếu thưởng ngoạn, xây dựng thị trường chuyên nghiệp, từng bước đưa sinh vật cảnh trở thành một bộ phận của kinh tế nông nghiệp đa giá trị, không gian sống xanh và đời sống văn hóa của tỉnh.
Xa hơn, từ những tác phẩm được tạo tác bằng tri thức, kỹ thuật và tâm huyết của người Quảng Ninh, hướng tới xây dựng thương hiệu “Sinh vật cảnh Quảng Ninh” – một thương hiệu có chất lượng, có bản sắc, có uy tín và có giá trị trên thị trường.
Nguyễn Bá Lâm - Hội Sinh vật cảnh và Làm vườn Quảng Ninh
