Chính phủ yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoàn thiện danh mục các bài toán lớn, cấp thiết của ngành trước ngày 15/12/2026. Những nhiệm vụ đủ điều kiện sẽ được triển khai ngay trong quý I/2027, lấy nhu cầu thực tiễn sản xuất và hiệu quả kinh tế làm trọng tâm.
Thông tin được nêu tại Thông báo số 574/TB-VPCP ngày 6/11/2026 của Văn phòng Chính phủ về kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tại Hội nghị “Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp”.
Định hướng xuyên suốt là đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực trực tiếp cho tăng trưởng, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam.
Lấy thực tiễn sản xuất làm trung tâm nghiên cứu
Tại hai hội nghị tổ chức ở Hà Nội ngày 27/10 và Cần Thơ ngày 2/11/2026, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới cách tiếp cận trong nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số của ngành nông nghiệp.
 |
|
Bộ Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm nghiên cứu, đề xuất mô hình phát triển Sàn giao dịch nông sản quốc gia. Ảnh: BTC. |
Theo đó, các nhiệm vụ nghiên cứu cần xuất phát từ yêu cầu phát triển của ngành và những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn sản xuất, kinh doanh. Doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất phải trở thành trung tâm tiếp nhận, ứng dụng các thành tựu khoa học, công nghệ.
Hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường cần được xác định là thước đo đối với từng nhiệm vụ. Các đề tài nghiên cứu phải có địa chỉ ứng dụng cụ thể, gắn với nhu cầu thị trường, có khả năng chuyển giao, thương mại hóa và nhân rộng. Việc đầu tư cần tập trung, tránh dàn trải hoặc triển khai mang tính hình thức.
Đặc biệt, ứng dụng khoa học, công nghệ không chỉ hướng đến tăng năng suất mà còn phải giúp giảm chi phí đầu vào, hạn chế phát thải, nâng cao giá trị nông sản và cải thiện thu nhập cho người sản xuất.
Hoàn thiện danh mục bài toán ưu tiên trước ngày 15/12/2026
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Chính phủ đặt ra là xác định rõ những vấn đề lớn, cấp thiết cần giải quyết bằng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Phó Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường rà soát, đánh giá các điều kiện để hoàn thiện danh mục bài toán lớn, cấp thiết và ưu tiên của toàn ngành trước ngày 15/12/2026. Những nhiệm vụ đáp ứng đủ điều kiện sẽ được tổ chức triển khai ngay trong quý I/2027.
Đối với các tỉnh, thành phố, mỗi địa phương cần lựa chọn từ 3-5 bài toán ưu tiên, căn cứ vào tiềm năng, lợi thế và đặc thù sản xuất. Các nhiệm vụ phải gắn với mô hình liên kết từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ, đồng thời chú trọng xây dựng thương hiệu và bảo đảm khả năng triển khai trên thực tế.
Cách tiếp cận này được kỳ vọng khắc phục tình trạng nghiên cứu, ứng dụng công nghệ theo phong trào, thiếu trọng tâm hoặc chưa tạo ra sản phẩm có giá trị thương mại.
 |
Bộ Nông nghiệp và Môi trường giữ vai trò đầu mối điều phối, kết nối nhu cầu của các ngành hàng, địa phương và doanh nghiệp; đồng thời thúc đẩy liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp theo chuỗi giá trị. Các chương trình ưu tiên và mô hình điểm cần được tổ chức thực hiện đồng bộ, có khả năng lan tỏa.
Trước ngày 15/12/2026, Bộ cũng phải phối hợp với các cơ quan liên quan tổng hợp, báo cáo những khó khăn về thể chế, tiêu chuẩn, dữ liệu, tài chính, sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ để xem xét, tháo gỡ.
Song song với đó, cơ chế đặt hàng nghiên cứu khoa học, công nghệ cần được hoàn thiện theo hướng gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu, thử nghiệm, chuyển giao và thương mại hóa. Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ rà soát các quy định liên quan đến sở hữu trí tuệ, định mức kinh tế - kỹ thuật và huy động nguồn lực xã hội.
Mục tiêu đặt ra là phấn đấu có tối thiểu 30% số đề tài, nhiệm vụ nghiên cứu xuất phát từ nhu cầu thực tiễn.
Đẩy mạnh liên thông dữ liệu, truy xuất nguồn gốc nông sản
Trong tiến trình chuyển đổi số, xây dựng hệ thống dữ liệu đồng bộ và truy xuất nguồn gốc toàn trình được xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, minh bạch thông tin và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương cùng các địa phương hoàn thiện và tổ chức vận hành Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản.
Trọng tâm là chuẩn hóa, kết nối và chia sẻ dữ liệu; xác định bộ dữ liệu tối thiểu cho từng nhóm sản phẩm, đồng thời xây dựng quy trình cập nhật, yêu cầu kỹ thuật kết nối và cơ chế xác thực thông tin.
Các dữ liệu cần được liên thông bao gồm thông tin định danh chủ thể sản xuất, hộ trồng trọt, chăn nuôi, đánh bắt; vùng nguyên liệu, cơ sở sản xuất, mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói. Bên cạnh đó là dữ liệu kiểm nghiệm, kiểm dịch, chứng nhận chất lượng gắn với từng lô hàng, bảo đảm khả năng theo dõi xuyên suốt quá trình sản xuất, chế biến và lưu thông.
Bộ Công an phối hợp chuẩn hóa, kết nối và chia sẻ dữ liệu chuyên ngành, ưu tiên thông tin định danh chủ thể và dữ liệu lưu thông hàng hóa. Bộ Công Thương hướng dẫn các doanh nghiệp, hợp tác xã và đơn vị kinh doanh cập nhật thông tin, đồng thời kết nối dữ liệu với nhà nhập khẩu, hệ thống phân phối và các nền tảng thương mại điện tử.
Ở cấp địa phương, nhiệm vụ trước mắt là hoàn thiện cơ sở dữ liệu, ưu tiên dữ liệu đất đai và chuẩn hóa thông tin về chủ thể sản xuất, vùng nguyên liệu, cơ sở đóng gói, kiểm dịch, kiểm nghiệm, chứng nhận chất lượng.
Đáng chú ý, truy xuất nguồn gốc cần được nhìn nhận như một công cụ quản lý xuyên suốt chuỗi cung ứng, thay vì chỉ dừng lại ở việc gắn mã nhận diện lên bao bì sản phẩm. Thông tin tại từng công đoạn phải có khả năng đối chiếu, xác thực, qua đó nâng cao tính minh bạch và độ tin cậy của nông sản.
Đây cũng là nền tảng giúp sản phẩm nông nghiệp Việt Nam đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của thị trường xuất khẩu về chất lượng, kiểm dịch, dư lượng và tiêu chuẩn các-bon.
Kết nối công nghệ với thị trường, thúc đẩy thương mại hóa
Cùng với nghiên cứu và chuyển đổi số, Chính phủ đặc biệt chú trọng việc đưa kết quả khoa học, công nghệ vào sản xuất, kinh doanh, bảo đảm mỗi giải pháp được ứng dụng phải tạo ra giá trị kinh tế cụ thể.
Bộ Công Thương được giao hướng dẫn kết nối doanh nghiệp, hợp tác xã với nhà nhập khẩu, hệ thống phân phối và các kênh thương mại điện tử; thúc đẩy tiêu thụ những sản phẩm được hình thành từ kết quả nghiên cứu, ứng dụng công nghệ. Đồng thời, rà soát các điểm nghẽn về logistics, bảo quản và phân phối để đề xuất giải pháp tháo gỡ.
Một nhiệm vụ đáng chú ý khác là nghiên cứu, đề xuất mô hình phát triển Sàn giao dịch nông sản quốc gia. Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao hoàn thành nhiệm vụ này trong năm 2026 theo Nghị quyết số 162/NQ-CP ngày 7/6/2025 của Chính phủ.
Bên cạnh đó, Bộ tiếp tục phối hợp vận hành hiệu quả Sàn giao dịch carbon trong nước theo quy định tại Nghị định số 29/2026/NĐ-CP.
Về nguồn lực, Bộ Tài chính phối hợp rà soát, tháo gỡ những vướng mắc liên quan đến cơ chế tài chính, quản lý tài sản hình thành từ các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu; đồng thời tham mưu bố trí, huy động nguồn lực thực hiện theo quy định.
Huy động viện nghiên cứu, doanh nghiệp cùng giải bài toán của ngành
Để các nhiệm vụ nghiên cứu và ứng dụng công nghệ đi vào thực chất, Phó Thủ tướng yêu cầu các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và hợp tác xã chủ động tham gia đề xuất giải pháp.
Trước ngày 15/12/2026, các đơn vị cần đăng ký với Bộ Nông nghiệp và Môi trường những giải pháp công nghệ nhằm tháo gỡ khó khăn trong từng chuỗi ngành hàng. Nội dung đề xuất phải làm rõ nhu cầu công nghệ, năng lực đầu tư, khả năng tiếp nhận và tổ chức sản xuất, tiêu thụ sản phẩm.
Việc huy động sự tham gia của các chủ thể trong chuỗi giá trị được kỳ vọng tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu khoa học với yêu cầu thực tế, hạn chế tình trạng kết quả nghiên cứu thiếu địa chỉ ứng dụng hoặc khó triển khai sau khi hoàn thành.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm xây dựng cơ chế theo dõi, kiểm tra và đánh giá định kỳ kết quả thực hiện tại các bộ, ngành, địa phương; kịp thời tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ những khó khăn, vướng mắc vượt thẩm quyền.
Với những nhiệm vụ và giải pháp được xác định, ngành nông nghiệp hướng tới đổi mới phương thức phát triển khoa học, công nghệ theo hướng lấy hiệu quả sản xuất và nhu cầu thị trường làm trọng tâm. Việc triển khai đồng bộ các bài toán lớn ngay từ quý I/2027 sẽ là bước đi quan trọng nhằm thúc đẩy chuyển giao công nghệ, nâng cao giá trị nông sản và tăng sức cạnh tranh của nông nghiệp Việt Nam trong giai đoạn mới.
