Là một trong những làng nghề tiêu biểu của TP Huế được lựa chọn bảo tồn lâu dài, dệt zèng ở A Lưới những năm gần đây ghi dấu sự chuyển mình rõ nét. Sự vào cuộc của chính quyền địa phương cùng vai trò định hướng và hỗ trợ của các hợp tác xã (HTX), tổ hợp tác đã giúp nghề truyền thống từng bước thoát khỏi quy mô manh mún, tiến tới sản xuất bài bản, chuyên nghiệp.
Các HTX dệt zèng với sự tham gia của hàng trăm phụ nữ dân tộc thiểu số, trong đó đông nhất là người Tà Ôi.
Thông qua mô hình HTX, phụ nữ ở các bản làng xa xôi không chỉ có việc làm ổn định mà còn tiếp cận các đơn hàng có giá trị, qua đó cải thiện thu nhập. Nguồn lao động nông nhàn, lao động thời vụ được tận dụng hiệu quả, góp phần ổn định đời sống và giảm nghèo tại địa phương.
Đáng chú ý, các HTX không dừng lại ở việc dệt vải truyền thống mà còn từng bước mở rộng kênh tiêu thụ, hướng đến các nền tảng thương mại điện tử, đưa sản phẩm zèng tiếp cận rộng rãi hơn với thị trường.
 |
| Bên những khung cửi mộc mạc, người phụ nữ Tà Ôi miệt mài dệt nên từng tấm zèng với hoa văn quen thuộc. |
Đa dạng hóa sản phẩm, nâng tầm giá trị thổ cẩm
Một trong những điểm sáng là HTX Thổ cẩm xanh Azakooh. Từ chỗ chỉ bán vải thô để khách tự may, HTX đã chủ động thiết kế các dòng sản phẩm hoàn chỉnh như áo, váy, thắt lưng, dễ dàng kết hợp với trang phục hiện đại.
Song song đó, khoảng 30 mặt hàng lưu niệm như móc khóa, túi xách, khăn quàng, khẩu trang… được phát triển, có giá từ 35.000 đến 500.000 đồng, phù hợp với nhu cầu đa dạng của du khách.
Sự năng động trong thiết kế và thị trường giúp HTX thu hút nhiều thành viên hơn. Nhờ đó, nhiều hộ gia đình có việc làm thường xuyên, thu nhập ổn định hơn.
Theo đại diện HTX, việc tham gia mô hình đã giúp người dân thay đổi tư duy sản xuất, từ làm theo thói quen sang sản xuất theo kế hoạch, chú trọng chất lượng và giá trị sản phẩm. Trung bình mỗi tấm vải zèng có giá từ 200.000 đến 500.000 đồng, những sản phẩm cầu kỳ có thể lên tới gần 2 triệu đồng.
Làng nghề gắn với mục tiêu giảm nghèo bền vững
Một HTX khác cũng rất nổi bật là HTX Thổ cẩm A Co Hồng Thượng đã góp phần tạo việc làm cho lao động địa phương, đồng thời tổ chức đào tạo tay nghề, liên kết sản xuất và mở rộng thị trường tiêu thụ tại Huế, Hà Nội và TP HCM. Các sản phẩm chủ lực gồm vải zèng và các mặt hàng ứng dụng như quần áo, túi, ví, khăn…
Sự tham gia của HTX giúp đời sống người dân cải thiện rõ rệt.
Trong khi đó, HTX Thổ cẩm trở thành đầu mối kết nối với các nhà thiết kế thời trang, nhận đơn đặt hàng, thiết kế mẫu và kiểm soát chất lượng. Mô hình này đòi hỏi người thợ không chỉ khéo tay mà còn phải sáng tạo, nâng cao tính chuyên nghiệp – yếu tố quan trọng giúp sản phẩm zèng từng bước khẳng định vị thế trên thị trường.
Sự hồi sinh của nghề dệt zèng không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn góp phần bảo tồn giá trị văn hóa, gìn giữ bản sắc của các dân tộc thiểu số ở Huế. Ở một số bản làng, gần như 100% hộ dân tham gia dệt zèng, biến nghề truyền thống thành trụ cột tạo thu nhập.
Việc đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ cũng tạo động lực để các HTX nâng cao năng lực sản xuất, cải tiến mẫu mã, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng. Qua đó, nghề dệt zèng không còn bó hẹp trong không gian bản làng mà đang từng bước vươn xa, gắn với phát triển du lịch và kinh tế địa phương.
Giới chuyên gia đánh giá, thổ cẩm zèng là một di sản văn hóa giàu giá trị cần được bảo tồn và phát huy. Trong đó, vai trò của các HTX cùng sự hỗ trợ từ Liên minh HTX Việt Nam và chính quyền địa phương là yếu tố then chốt để nâng tầm thương hiệu, mở rộng thị trường và tạo nguồn thu bền vững cho đồng bào vùng cao A Lưới.
Tiktok: https://tiktok.com/@tapchivietnamhuongsac
Facebook: https://facebook.com/tapchivietnamhuongsac.vn
Youtube: https://youtube.com/@tapchivietnamhuongsac68
