Nằm ở vị trí ba mặt giáp biển, một mặt giáp sông Trường Giang, xã Tam Hải (TP Đà Nẵng) có hơn 1.500 ha diện tích, trong đó phần lớn là mặt nước. Hơn 8.000 cư dân nơi đây chủ yếu sống bằng nghề khai thác và nuôi trồng thủy sản. Chính điều kiện địa lý đặc thù đã hình thành nên một “làng nghề tự nhiên” – nơi mỗi nếp nhà, mỗi con người đều xoay quanh vòng quay của biển.
Từ sáng sớm, những chiếc thuyền thúng đã rời bờ, theo con nước ra khơi. Đến trưa, khi nắng bắt đầu gắt, bến cát lại nhộn nhịp cảnh thuyền cập bến. Hải sản tươi được chuyển lên bờ, phân loại ngay tại chỗ. Không qua nhiều khâu trung gian, sản vật biển được tiêu thụ trực tiếp hoặc chế biến tại các quán nhỏ ven bờ – một chuỗi giá trị giản đơn nhưng hiệu quả, phản ánh rõ nét mô hình kinh tế hộ gia đình đặc trưng của làng chài.
 |
| Thuyền thúng nằm yên bên bờ cát, dưới rặng dừa xanh rì – một góc bình yên của làng chài Tam Hải. |
Song song với khai thác, các nghề phụ trợ như đan lưới, vá lưới, “sơn” thúng chai cũng được duy trì đều đặn. Dưới những tán dừa rợp bóng, hình ảnh người dân tỉ mỉ sửa từng mắt lưới, gia cố lại thuyền thúng trở thành một phần không thể thiếu trong bức tranh lao động. Đây không chỉ là công việc, mà còn là kỹ năng truyền đời, tích lũy từ kinh nghiệm thực tiễn qua nhiều thế hệ ngư dân.
Một yếu tố khác góp phần định hình “làng nghề Tam Hải” là hệ sinh thái dừa đặc trưng. Dừa không chỉ tạo cảnh quan mà còn đóng vai trò như “hạ tầng sinh thái” quan trọng. Những rặng dừa dày giúp chắn gió, giữ cát, bảo vệ làng trước tác động của thời tiết khắc nghiệt. Đồng thời, dừa cũng mang lại nguồn thu nhập bổ trợ: từ nước dừa, cùi dừa đến các sản phẩm thủ công và dầu dừa.
Không gian làng nghề ấy còn được bồi đắp bởi các yếu tố địa chất và cảnh quan hiếm có. Nổi bật là ghềnh đá Bàn Than – nơi những lớp đá đen xếp tầng, vân trắng xen kẽ tạo nên diện mạo độc đáo. Khu vực này được đánh giá có giá trị địa chất cao, phù hợp phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn. Các điểm như Hòn Dứa, Hòn Mang vẫn giữ nguyên vẻ hoang sơ, ít dấu chân người, mở ra tiềm năng cho các mô hình du lịch trải nghiệm làng nghề kết hợp khám phá tự nhiên.
 |
| Ngư dân Tam Hải gìn giữ nghề biển truyền thống. |
Dù từng được vinh danh trong các bảng xếp hạng du lịch, Tam Hải đến nay vẫn chưa trở thành điểm đến đại trà. Hạn chế về giao thông – phụ thuộc vào phà, đò – phần nào làm chậm quá trình khai thác du lịch. Tuy nhiên, chính sự “cách trở” này lại vô tình bảo lưu được cấu trúc làng nghề truyền thống, tránh khỏi áp lực đô thị hóa và thương mại hóa quá mức.
Chiều xuống, khi mặt trời dần khuất sau đường chân trời, làng chài trở về nhịp chậm. Ánh hoàng hôn phủ lên rặng dừa, lên những chiếc thuyền thúng úp bên bãi cát, tạo nên khung cảnh vừa bình dị vừa giàu tính biểu tượng. Đó không chỉ là vẻ đẹp của thiên nhiên, mà còn là hình ảnh của một làng nghề vẫn đang “sống” – không phải trong ký ức, mà ngay giữa hiện tại.
Trong bối cảnh nhiều làng nghề ven biển mai một, Tam Hải cho thấy một hướng đi khác: giữ nghề như giữ cốt cách. Nếu được quy hoạch hợp lý, gắn kết giữa bảo tồn sinh kế truyền thống và phát triển du lịch bền vững, xã đảo này hoàn toàn có thể trở thành mô hình tiêu biểu cho kinh tế làng nghề biển trong tương lai.
Tiktok: https://tiktok.com/@tapchivietnamhuongsac
Facebook: https://facebook.com/tapchivietnamhuongsac.vn
Youtube: https://youtube.com/@tapchivietnamhuongsac68
