Giữa dòng chảy lặng lẽ mà bền bỉ của nghệ thuật sinh vật cảnh Việt Nam, có những con người không chọn cách xuất hiện ồn ào, nhưng lại để lại dấu ấn sâu đậm bằng chính hành trình miệt mài của mình. Ông Phạm Văn Tuấn (thường gọi thân mật là Hai Còn), quê ở Cần Đước, là một trong những người như thế – một nghệ nhân đã góp phần đưa bộ môn đá cảnh và gỗ lũa miền sông nước vươn lên tầm cao mới, cả về giá trị nghệ thuật lẫn chiều sâu tinh thần.
Ấn tượng đầu tiên khi gặp ông là dáng người mảnh mai, phong thái điềm đạm, một vẻ đẹp trầm lắng, giản dị nhưng chất chứa nội lực. Và quả thật, ẩn sau vóc dáng ấy là hơn 30 năm đam mê bền bỉ, là hành trình đi tìm và “đánh thức” vẻ đẹp bị lãng quên của thiên nhiên.
 |
| Nghệ nhân Phạm Văn Tuấn. |
Cơ duyên từ những điều bình dị
Con đường nghệ thuật của ông không bắt đầu từ những giấc mơ lớn, mà từ một khoảnh khắc rất đời thường. Hơn ba thập kỷ trước, trong một lần đi đám giỗ, ông tình cờ bắt gặp những gốc cây bị đào bỏ ven ruộng. Từ sự tò mò rất tự nhiên, ông mang về làm sạch, chỉnh sửa và thử “thổi hồn” vào đó.
Chính những tác phẩm đầu tay ấy đã đưa ông đến với sân chơi lớn tại Hội hoa xuân Tao Đàn. Ngay lần đầu tham dự, ông đã đạt hai giải khuyến khích – một kết quả tưởng chừng nhỏ bé nhưng lại trở thành bước ngoặt lớn trong cuộc đời.
Đó là khoảnh khắc ông nhận ra:
Những gì tưởng chừng bị bỏ đi vẫn có thể trở thành nghệ thuật, nếu được nhìn bằng con mắt của đam mê và sự thấu cảm.
 |
| Nghệ nhân Phạm Văn Tuấn trong một chuyến đi sưu tầm đá ở Đắk Nông. |
Hành trình “đánh thức” những giá trị bị lãng quên
Từ dấu mốc ấy, ông bước vào hành trình không ngừng nghỉ: tìm kiếm những gốc lũa bị chôn vùi dưới bùn đất, dưới lòng sông qua hàng chục, thậm chí hàng trăm năm.
Với ông, mỗi khúc lũa không chỉ là vật thể vô tri, mà là một “sinh thể ngủ quên”. Ông không can thiệp thô bạo, không áp đặt ý chí con người lên tự nhiên, mà chỉ làm sạch, chỉnh sửa vừa đủ để giữ lại vẻ nguyên bản. Sau đó, bằng cảm quan nghệ thuật tinh tế, ông đặt tên cho từng tác phẩm – như cách hoàn thiện linh hồn cho chúng.
Triết lý “tôn trọng tự nhiên – nâng tầm giá trị” ấy đã trở thành kim chỉ nam xuyên suốt sự nghiệp của ông, giúp ông liên tục đạt giải cao tại các kỳ thi lớn nhỏ trên cả nước.
Người mở lối cho phong trào địa phương
Không chỉ dừng lại ở sáng tác cá nhân, ông còn là người “truyền lửa” cho cộng đồng. Từ một thú chơi mang tính cá nhân, ông đã tận tình hướng dẫn, chia sẻ kinh nghiệm cho anh em trong vùng.
Nhờ đó, phong trào gỗ lũa tại Long An phát triển mạnh mẽ, hình thành một cộng đồng nghệ nhân đông đảo, có tay nghề cao và thường xuyên đạt thành tích tại các hội thi uy tín.
Điều đáng quý là ông không giữ nghề cho riêng mình. Với ông, lan tỏa đam mê không chỉ là trách nhiệm, mà còn là niềm vui của người làm nghệ thuật.
 |
| Với ông, vẻ đẹp của đá không nằm ở giá trị vật chất, mà ở chiều sâu cảm nhận. Mỗi viên đá là một câu chuyện, một triết lý, một thế giới thu nhỏ của thiên nhiên. |
Bước ngoặt với đá cảnh – hành trình không biên giới
Cũng từ Hội hoa xuân Tao Đàn, ông bén duyên với một bộ môn mới: đá cảnh (suiseki). Bị cuốn hút bởi vẻ đẹp trầm mặc, sâu sắc của những viên đá, ông bắt đầu hành trình sưu tầm đầy gian nan.
Không có nguồn đá tại địa phương, ông tự mình rong ruổi khắp nơi: từ Bảo Lộc, Sông Ray, đến Khánh Vĩnh, rồi tận miền Trung như Quảng Nam.
Mỗi chuyến đi là một hành trình thử thách – không chỉ về thể lực mà còn về lòng kiên trì. Trên chiếc xe máy cũ, ông bền bỉ đi qua những cung đường dài, chỉ để tìm kiếm những “tác phẩm của thiên nhiên”.
Với ông, vẻ đẹp của đá không nằm ở giá trị vật chất, mà ở chiều sâu cảm nhận. Mỗi viên đá là một câu chuyện, một triết lý, một thế giới thu nhỏ của thiên nhiên.
Nghệ nhân của sự toàn diện
Một trong những điểm đặc biệt làm nên tên tuổi của ông chính là khả năng làm chủ toàn bộ quá trình sáng tạo. Từ sưu tầm, cảm nhận, đến chế tác đế lũa cho đá và hoàn thiện tác phẩm – tất cả đều do chính tay ông thực hiện.
Trong nghệ thuật suiseki, phần đế (daiza) không chỉ là yếu tố kỹ thuật mà còn là phần hồn của tác phẩm. Một chiếc đế phù hợp sẽ tôn vinh tối đa hình khối, đường nét và thần thái của viên đá. Với con mắt thẩm mỹ tinh tế, ông đã tạo nên những tổng thể hài hòa, đạt đến độ hoàn chỉnh cao.
Bộ sưu tập đá cảnh và gỗ lũa của ông được giới chuyên môn đánh giá cao, không chỉ bởi số lượng mà còn bởi chiều sâu nghệ thuật.
Hơn 200 giải thưởng lớn nhỏ là minh chứng rõ nét cho tài năng và sự bền bỉ ấy. Từ những thành tích nổi bật, ông đã được Hội Sinh vật cảnh Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ nhân sinh vật cảnh cấp quốc gia. Đồng thời, ông cũng nhiều lần được mời làm giám khảo tại các hội thi uy tín – một sự ghi nhận xứng đáng từ giới chuyên môn.
Một đời tận hiến và truyền lửa
Ở tuổi ngoài 70, ông vẫn giữ cho mình sức khỏe tốt và tinh thần nhiệt huyết. Chiếc xe máy cũ vẫn đồng hành cùng ông trên những hành trình mới – như một biểu tượng cho sự bền bỉ không ngừng nghỉ.
Nhưng có lẽ, giá trị lớn nhất mà ông để lại không chỉ là những tác phẩm nghệ thuật, mà là một thế hệ kế cận – những người đã và đang tiếp tục con đường mà ông khai mở.
Ông là minh chứng sống cho một chân lý giản dị:
Nghệ thuật không nằm ở sự hào nhoáng, mà ở tình yêu bền bỉ và sự tận hiến không ngừng.
Trong dòng chảy của nghệ thuật đá cảnh và gỗ lũa Việt Nam, cái tên Phạm Văn Tuấn sẽ còn được nhắc đến như một biểu tượng của đam mê, sáng tạo và tinh thần truyền lửa.
Ông không chỉ “thổi hồn” vào những vật vô tri, mà còn khơi dậy trong mỗi người yêu nghệ thuật một niềm tin:
Chỉ cần đủ đam mê và kiên trì, bất kỳ điều gì cũng có thể trở thành cái đẹp
Tiktok: https://tiktok.com/@tapchivietnamhuongsac
Facebook: https://facebook.com/tapchivietnamhuongsac.vn
Youtube: https://youtube.com/@tapchivietnamhuongsac68
