Trong giới sinh vật cảnh, người chơi sinh vật cảnh thường tôn thờ những bàn tay uốn cây, tỉa đá thành tuyệt tác. Nhưng tại làng chài Mân Thái dưới chân bán đảo Sơn Trà (TP. Đà Nẵng), có một người đàn ông đã dùng thời gian và nắng gió để chưng cất nên một thứ di sản mặn mòi hương biển, đó là Huỳnh Văn Mười – người giữ lửa cho một thương hiệu nước mắm.
 |
| Chiết thành phẩm từ lu ủ mắm. |
Từ bí truyền 11 đời đến công thức vàng “3 cá, 1 muối”
Nếu một nghệ nhân cây cảnh phải đợi hàng chục năm để có một dáng đứng cổ thụ, thì ông Mười cũng dành cả đời mình để đợi mắm “chín”. Sinh ra trong một gia đình có 11 đời gắn bó với biển khơi, ông Mười mang trong mình dòng máu của những người con Mân Thái chính gốc.
 |
| Ông Huỳnh Văn Mười, chủ nhân thương hiệu nước mắm Tân Thái. |
Cầm thìa gỗ khuấy đảo lu mắm, ông Mười chia sẻ: “Mắm ngon không chỉ ở con cá, mà còn ở cái tâm người làm”. Ông chỉ tin dùng loại cá cơm than đen bóng, béo mập được đánh bắt từ vùng biển sạch quanh Cù Lao Chàm và Hòn Chảo (Sơn Trà Con). Cá phải còn tươi ròng, da xanh mướt mới được đưa vào lu. Với công thức “3 cá 1 muối” nghiêm ngặt, ông ủ ròng rã suốt 12 đến 18 tháng. Từng giọt nước mắm nhỉ ra từ lỗ lù, sóng sánh màu cánh gián, mang theo vị ngọt hậu thanh tao mà không một loại hóa chất nào có thể giả mạo được.
 |
| Sản phẩm nước mắm của gia đình ông Mười. |
Điểm đến của những tâm hồn đồng điệu
Cái hay của nghệ nhân Mười không chỉ dừng lại ở xưởng mắm Tân Thái. Ngôi nhà của ông đã trở thành một “địa chỉ đỏ” trên bản đồ văn hóa Đà Nẵng. Không khó để bắt gặp những đoàn doanh nhân từ Hà Nội, những nghệ sĩ tên tuổi hay khách du lịch quốc tế tìm đến đây. Họ đến không chỉ để mua một chai nước mắm mà còn để chiêm nghiệm. Người ta tìm thấy ở ông hình ảnh của một trí thức nặng lòng với gốc gác. Giới nghệ sĩ tìm đến ông để nghe thơ, nghe những câu chuyện về sự chuyển mình của làng chài Mân Thái, để rồi từ đó, hơn 10 ca khúc về biển cả đã ra đời, lấy cảm hứng từ chính cuộc đời và tài liệu mà ông dày công lưu giữ.
 |
| Một ca khúc phổ thơ Huỳnh Văn Mười. |
Là người có sở thích viết báo, làm thơ, nghệ nhân Mười không để kiến thức nằm yên trong trí nhớ. Ông tỉ mỉ chép lại quy trình làm mắm, sưu tầm những từ ngữ cổ của dân chài, và cả những kỹ thuật chọn muối, chọn cá. Những tài liệu này khi được ông công bố lại không chỉ là giáo trình cho con cháu trong dòng tộc, mà còn là một kho tàng văn hóa phi vật thể cho cả vùng đất Sơn Trà.
Ông tự mình biên soạn và viết các nội dung về lịch sử làng chài, các bài chèo bả trạo, và nghiên cứu về nghề mắm truyền thống. Ông thậm chí đã tự in một bộ tài liệu tập hợp các đề tài nghiên cứu, thơ và nhạc do chính mình sáng tác về biển cả. Báo Đà Nẵng đã có nhiều bài giới thiệu về các nội dung này của ông như: “Tết của ngư dân bãi ngang Sơn Trà xưa”; “Giữ mùa biển quê mình”; “Đậm đà giọt mắm nhỉ Tân Thái”...
Đối với những người yêu sinh vật cảnh, mỗi lu mắm của ông Mười cũng giống như một tác phẩm nghệ thuật cần sự kiên nhẫn và đam mê tột độ. Ông Mười đã chứng minh rằng: Dù đô thị hóa có nhanh đến đâu, nhưng nếu ta giữ được cái “chất” và biết cách truyền tải nó thông qua văn hóa, thì sản phẩm quê hương sẽ luôn có chỗ đứng trang trọng nhất trong lòng bạn bè quốc tế.
Tiktok: https://tiktok.com/@tapchivietnamhuongsac
Facebook: https://facebook.com/tapchivietnamhuongsac.vn
Youtube: https://youtube.com/@tapchivietnamhuongsac68
