 |
| Hội thảo “Góp ý cho Cổng dữ liệu mở Opendata.vusta.vn” với sự tham dự của đông đảo đại biểu đến từ các hội khoa học kỹ thuật địa phương, các hội ngành toàn quốc. |
Hội thảo “Góp ý cho Cổng dữ liệu mở Opendata.vusta.vn” với sự tham dự của đông đảo đại biểu đến từ các hội khoa học kỹ thuật địa phương, các hội ngành toàn quốc, tổ chức khoa học và công nghệ cùng đại diện các cơ quan trung ương. Hội thảo được xác định là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện một hạ tầng dữ liệu số có ý nghĩa nền tảng đối với quá trình chuyển đổi số của toàn hệ thống.
Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Quốc Chiến, Tổng Thư ký Liên hiệp hội, nhấn mạnh quy mô dữ liệu rất lớn mà hệ thống đang sở hữu, với 93 hội ngành toàn quốc, 34 liên hiệp hội tỉnh, thành phố và hơn 500 tổ chức khoa học công nghệ trực thuộc. Tuy nhiên, nguồn dữ liệu này hiện còn phân tán, chưa được số hóa đồng bộ, gây hạn chế trong việc khai thác và chia sẻ. Theo ông, khi dữ liệu được số hóa, tích hợp và mở ra cho toàn hệ thống cũng như bên ngoài, một mục tiêu lớn có thể đạt được là khai thác dữ liệu như một dịch vụ. Nếu được quản lý và vận hành hiệu quả, Cổng dữ liệu mở không chỉ phục vụ nghiên cứu và quản lý mà còn có thể tạo ra giá trị gia tăng, thậm chí trở thành nguồn thu mới cho các tổ chức trong hệ thống.
 |
| Ông Nguyễn Quốc Chiến, Tổng Thư ký Liên hiệp hội phát biểu khai mạc Hội thảo “Góp ý cho Cổng dữ liệu mở Opendata.vusta.vn” |
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, dữ liệu ngày càng được nhìn nhận như một tài nguyên chiến lược, việc xây dựng một cổng dữ liệu dùng chung không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn là sự thay đổi căn bản về phương thức quản lý và khai thác tri thức. Bà Nguyễn Thị Bích Lan, Viện trưởng Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số cho biết, Cổng dữ liệu mở là một trong những nhiệm vụ cốt lõi trong đề án chuyển đổi số tổng thể của Liên hiệp hội đã được xây dựng và trình Bộ Khoa học và Công nghệ xem xét hỗ trợ đầu tư.
 |
| Bà Nguyễn Thị Bích Lan, Viện trưởng Viện Sáng tạo và Chuyển đổi phát biểu khai mạc Hội thảo “Góp ý cho Cổng dữ liệu mở Opendata.vusta.vn” |
Theo nhóm nghiên cứu, đề tài xây dựng Cổng dữ liệu mở VUSTA được triển khai với bốn nhiệm vụ trọng tâm. Trước hết là nghiên cứu tổng quan về dữ liệu mở, các tiêu chuẩn, quy định pháp lý và kinh nghiệm trong nước cũng như quốc tế. Tiếp đó là khảo sát hiện trạng hạ tầng dữ liệu hiện có nhằm xác định nhu cầu thực tiễn. Trên cơ sở đó, nhóm xây dựng danh mục dữ liệu và quy trình chuẩn hóa để đảm bảo dữ liệu được công bố theo các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế. Cuối cùng là thiết kế và triển khai hệ thống Cổng dữ liệu mở tại địa chỉ opendata.vusta.vn, tích hợp các dịch vụ cung cấp và khai thác dữ liệu cho cộng đồng.
Kết quả kỳ vọng của đề tài không chỉ là một phần mềm vận hành trực tuyến mà còn bao gồm hệ thống quy chuẩn kỹ thuật, quy trình công bố dữ liệu và các báo cáo khoa học chuyên sâu. Với tiềm năng dữ liệu lớn từ hàng chục liên hiệp hội địa phương, gần 100 hội ngành và hàng trăm tổ chức khoa học công nghệ, Cổng dữ liệu mở được kỳ vọng sẽ trở thành một hạ tầng quan trọng, góp phần nâng cao tính minh bạch, thúc đẩy chia sẻ tri thức và hỗ trợ hiệu quả cho cộng đồng khoa học, doanh nghiệp cũng như hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
 |
 |
| Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Hữu Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số (Bộ Khoa học và Công nghệ), Chủ tịch Hội đồng Khoa học của Viện Sáng tạo Chuyển đổi số trình bày cấu trúc Cổng dữ liệu mở Opendata.vusta.vn |
Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội lớn, việc xây dựng và vận hành Cổng dữ liệu mở cũng đặt ra không ít thách thức. Một trong những vấn đề cốt lõi là làm thế nào để tích hợp Cổng dữ liệu vào tổng thể đề án chuyển đổi số của Liên hiệp hội, đồng thời đảm bảo nguồn lực triển khai cả về tài chính lẫn nhân lực. Bên cạnh đó là yêu cầu xây dựng các cơ chế, quy chế cụ thể để các tổ chức thành viên thấy rõ lợi ích khi tham gia, từ đó chủ động đóng góp và khai thác dữ liệu.
Thực tế cho thấy, việc xây dựng một cổng dữ liệu chỉ là bước khởi đầu, điều quan trọng hơn là tổ chức vận hành như thế nào để hệ thống thực sự hữu ích, dễ sử dụng và có khả năng khai thác cao. Chính vì vậy, hội thảo lần này được tổ chức nhằm lắng nghe ý kiến đóng góp từ các chuyên gia, nhà quản lý và đại diện các tổ chức trong toàn hệ thống.
Tại hội thảo, nhiều ý kiến chuyên gia đã làm rõ thêm những vấn đề then chốt trong xây dựng Cổng dữ liệu mở. Ông Nguyễn Hữu Giới, Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam, nhấn mạnh tính cấp thiết của đề án khi cho rằng VUSTA đang sở hữu một kho tàng trí tuệ khổng lồ từ hàng trăm nghìn nhà khoa học, nhưng dữ liệu về họ vẫn còn rời rạc. Nếu không kịp thời số hóa và lưu giữ, những giá trị tri thức tích lũy qua nhiều thế hệ có nguy cơ bị mai một.
 |
| Ông Nguyễn Hữu Giới, Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam, nhấn mạnh tính cấp thiết của đề án khi cho rằng VUSTA đang sở hữu một kho tàng trí tuệ khổng lồ từ hàng trăm nghìn nhà khoa học. |
Từ kinh nghiệm thực tiễn, ông đề xuất ba trụ cột cốt lõi cần đặc biệt quan tâm, gồm dữ liệu, công nghệ và con người. Trong đó, dữ liệu phải đủ lớn, đủ sâu và hướng tới toàn văn thay vì chỉ dừng lại ở dữ liệu thư mục. Công nghệ cần được đầu tư hiện đại, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, có thể tính đến giải pháp điện toán đám mây để xử lý khối lượng dữ liệu lớn. Đặc biệt, yếu tố con người đóng vai trò quyết định, đòi hỏi đội ngũ không chỉ am hiểu công nghệ thông tin mà còn có năng lực quản trị dữ liệu.
Một vấn đề quan trọng khác được đặt ra là bản quyền và pháp lý. Theo các chuyên gia, việc chia sẻ dữ liệu cần tuân thủ quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ, đồng thời phải có cơ chế phân quyền rõ ràng, đảm bảo hài hòa giữa mục tiêu phục vụ cộng đồng và bảo vệ quyền lợi của tác giả. Đây được xem là một trong những rào cản lớn cần được giải quyết để Cổng dữ liệu mở có thể vận hành hiệu quả.
Bên cạnh đó, các ý kiến cũng tập trung vào các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện hệ thống. Việc phân chia dữ liệu theo các lĩnh vực chuyên sâu, xây dựng cơ chế tài chính linh hoạt, tăng cường bảo mật và sao lưu dữ liệu, cũng như đẩy mạnh xã hội hóa nguồn lực được xem là những hướng đi cần thiết. Đặc biệt, việc kết nối, liên thông dữ liệu với các hệ thống dữ liệu mở quốc gia và bộ ngành được nhấn mạnh nhằm tránh tình trạng “đóng kín” dữ liệu trong nội bộ.
 |
| PGS. TS. Đào Thái Lai, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam đóng góp ý kiến về Cổng dữ liệu mở Opendata.vusta.vn |
PGS. TS. Đào Thái Lai, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam đánh giá cao những kết quả bước đầu của nhóm nghiên cứu, đồng thời lưu ý rằng dữ liệu mở cần được chuẩn hóa theo định dạng “máy có thể đọc được”, thay vì chỉ dừng lại ở các tệp văn bản thông thường. Bên cạnh đó, cần xây dựng cơ chế phân quyền rõ ràng và các công cụ hướng dẫn đơn giản để khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia đóng góp dữ liệu.
 | |
|
Có thể thấy, Cổng dữ liệu mở VUSTA không chỉ là một dự án công nghệ mà còn là một bước đi chiến lược nhằm xây dựng nền tảng tri thức số cho toàn hệ thống khoa học và công nghệ. Khi được hoàn thiện và đưa vào vận hành, hệ thống này sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, thúc đẩy chia sẻ tri thức và tạo động lực cho đổi mới sáng tạo.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu, dữ liệu mở chính là “chìa khóa” để kết nối, khai thác và phát huy giá trị tri thức. Với sự đồng thuận và đóng góp từ các chuyên gia, nhà khoa học và các tổ chức thành viên, Cổng dữ liệu mở VUSTA được kỳ vọng sẽ sớm hoàn thiện, trở thành hạ tầng quan trọng phục vụ phát triển khoa học công nghệ và kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
Tiktok: https://tiktok.com/@tapchivietnamhuongsac
Facebook: https://facebook.com/tapchivietnamhuongsac.vn
Youtube: https://youtube.com/@tapchivietnamhuongsac68
