Tọa lạc trên khuôn viên chỉ 160 m2, nhưng một Homestay trong lòng phố thị Buôn Ma Thuột có cả một khu “vườn rừng” thu nhỏ. Đó là Homestay Natural Garden BMT tại địa chỉ hẻm 129 đường 19/5, buôn M’Duk, phường Ea Kao (Đắk Lắk). Quản lý Homestay là một chàng trai Ê đê – Y Hậu Niê Hra 28 tuổi. Ghé thăm Homestay, nhiều người ngạc nhiên vì diện tích chỉ 8x20 m (160 m2) nhưng ở đây có một hệ sinh thái rừng đậm đặc.
 |
| Căn Homestay tràn ngập sắc xanh của cây lá |
Y Hậu kể: Anh sinh ra và lớn lên tại buôn M’Duk, phường Ea Tam, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk (cũ), nay là phường Ea Kao, Đắk Lắk. Buôn M’Duk cách trung tâm Buôn Ma Thuột khoảng 3 cây số đường chim bay. Hơn 2 chục năm trước, xung quanh buôn M’Duk vẫn còn nhiều cây rừng. Tuổi thơ Y Hậu gắn liền với mái nhà dài và những cánh rừng. Về sau rừng mất dần để nhường chỗ cho những nương rẫy, những khu nhà dân từ nội thị giãn ra.
Sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự, Y Hậu vào làm việc tại một công ty trong lĩnh vực sinh thái môi trường ở huyện Lắk (cũ) và rất thích công việc ở đây vì được tiếp xúc với rừng, thoả niềm đam mê thời thơ ấu. Nhưng rồi công ty thua lỗ, Y Hậu trở về lại buôn M’Duk phụ gia đình làm rẫy và tham gia các hoạt động cộng đồng tại địa phương.
 |
| Y Valentina (phải) và Y Hậu kể về quá trình tạo dựng khu "vườn rừng" cho Homestay. |
Lúc này một người cậu ruột (em mẹ) của Y Hậu tên Y Valentina Niê Hra có 1 lô đất cách nhà khoảng 1 cây số diện tích 160 m2, vì đất xấu không canh tác được gì nên bỏ hoang lâu ngày; trên lô đất có 1 căn nhà rẫy và trồng cây bờ ranh. Y Hậu xin ra ở đó cho thoáng mát, rồi bàn với cậu trồng cây để làm Homestay. Nhờ những kiến thức có được khi làm ở công ty sinh thái môi trường, Y Hậu cùng với cậu ruột (là một kỹ sư lâm sinh) trồng thêm các loại cây bóng mát, cây ăn quả và cây cảnh theo mô hình lâm sinh đa tầng; đồng thời quy hoạch các công trình cho Homestay. Đến khi một khu vườn rừng xanh tươi nhiều tầng tán hình thành, người cậu đầu tư cải tạo căn nhà rẫy thành căn gác gỗ làm Homestay và giao Y Hậu quản lý.
 |
| Không gian của homestay hòa mình với thiên nhiên... |
Hiện khu “vườn rừng” có đủ các loại cây vừa che bóng vừa cho quả như xoài, mít, bơ, ổi, chuối, cau...; cây dây leo như ký ninh làm thuốc; các loại hoa cảnh từ rừng cộng sinh cây gỗ như phong lan, ổ rồng, ổ quạ, thằn lằn; thảm thực vật là cây dương xỉ, … và hàng chục loại cây hoa cảnh thân thảo, dây leo khác; trong đó có nhiều cây có khả năng thanh lọc khí độc cao. Ở giữa khu vườn là một ao nước nhỏ. Mặc dù đang cao điểm mùa khô Tây Nguyên nhưng không khí ở đây rất mát mẻ; và đặc biệt là ở trên đỉnh đồi nhưng không bị gió đánh nhờ bố trí hợp lý giữa các công trình và hệ thống cây che bóng, che gió.
Y Valentina, cậu ruột của Y Hậu cho biết: “Nhiều người trước đây rất ngạc nhiên khi thấy mình không trồng cây ăn trái đông đặc hay cây hoa màu như các rẫy khác, nay thì hiểu ra rồi. Nhưng để xây dựng được một khu vườn rừng không phải dễ, phải biết nguyên tắc đa tầng rừng là phương pháp mô phỏng cấu trúc rừng tự nhiên, sắp xếp các loại cây trồng theo độ cao và đặc tính sinh thái khác nhau trên cùng một diện tích.
 |
| Các chi tiết như cầu thang, lan can ban công hay toàn bộ vật liệu để dựng đều là vật liệu từ rừng. |
Mô hình bao gồm các tầng chính: vượt tán, tầng cao, tầng giữa, và tầng thấp/dưới tán, giúp tối ưu hóa ánh sáng, dinh dưỡng, tăng cường đa dạng sinh học, bảo vệ đất và bền vững môi trường. Phải biết chọn các loại cây phù hợp khí hậu thổ nhưỡng, theo đặc tính (ưa bóng hay ưa nắng, cộng sinh hay tự dưỡng, ưa ẩm hay chịu hạn…), có bộ rễ khác nhau không xung đột dinh dưỡng để cây nương tựa vào nhau mà sống, còn mình cũng dễ chăm sóc nữa.
 |
| Lối đi mang đậm phong cách Tropical - Nhiệt đới. |
Không chỉ với mô hình kinh doanh Homestay thiên nhiên mà nhiều nhà ở cũng có thể tạo những “vườn rừng” mini phù hợp với diện tích, hạn chế tối đa bê tông hoá. Ích lợi của nó thì ai cũng biết rồi là ngoài tạo cảnh quan đẹp còn giúp bảo vệ môi trường của mình đang sống. Mình thường cổ động mọi người bằng câu: Hãy đưa rừng về nhà!”.
Thật đáng trân quý sự tìm về cội nguồn buôn làng của những chàng trai Ê đê hôm nay. Sự trở về với rừng không phải để tiếc nuối mà là chuẩn bị hành trang cho cuộc sống hiện tại của chính mình.
Tiktok: https://tiktok.com/@tapchivietnamhuongsac
Facebook: https://facebook.com/tapchivietnamhuongsac.vn
Youtube: https://youtube.com/@tapchivietnamhuongsac68
