Loài cây được nhắc đến là chai lá cong (Shorea falcata). Theo Sách đỏ của International Union for Conservation of Nature (IUCN), loài này thuộc nhóm rất nguy cấp (Critically Endangered), tức có nguy cơ tuyệt chủng ngoài tự nhiên nếu không có các biện pháp bảo tồn khẩn cấp.
 |
| Cây chai lá cong là loài thực vật chỉ xuất hiện tại Việt Nam và không được ghi nhận ở bất kỳ nơi nào khác trên thế giới. Chính vì vậy, nó được xem là một trong những loài cây quý hiếm bậc nhất toàn cầu. |
Chỉ còn 13 cây ngoài tự nhiên
Kết quả khảo sát năm 2022 của các nhà khoa học thuộc Hue University cho thấy số lượng chai lá cong trong tự nhiên hiện chỉ còn 13 cây.
Chai lá cong là loài cây sinh trưởng rất chậm. Để trở thành cây cổ thụ có kích thước lớn, chúng phải trải qua hàng trăm năm phát triển. Đặc điểm này khiến việc phục hồi quần thể trong tự nhiên trở nên khó khăn.
Một số cây chai lá cong được ghi nhận tại Phu Yen có tuổi đời cao và được xem như những “cây mẹ”, cung cấp nguồn hạt giống phục vụ công tác bảo tồn.
Trong sinh học, những loài chỉ tồn tại tại một khu vực địa lý duy nhất được gọi là loài đặc hữu. Khi một loài đặc hữu biến mất, khả năng tìm thấy lại chúng ở nơi khác gần như không còn.
Vai trò trong hệ sinh thái rừng ven biển
Không chỉ hiếm về mặt khoa học, chai lá cong còn đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái rừng ven biển miền Trung.
Với bộ rễ ăn sâu và tán rộng, cây giúp giữ đất, hạn chế xói lở và góp phần ổn định hệ sinh thái rừng phòng hộ ven biển – khu vực thường xuyên chịu tác động của gió bão và xâm thực. Những cây cổ thụ lâu năm cũng tạo môi trường sống cho nhiều loài sinh vật như côn trùng, chim và các loài thực vật phụ sinh.
Tán cây dày của chai lá cong còn giúp điều hòa vi khí hậu, giảm sức gió biển và giữ ẩm cho đất, góp phần duy trì sự ổn định của thảm rừng tự nhiên. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu gia tăng, những cây cổ thụ như chai lá cong được xem là “trụ cột sinh thái” của hệ sinh thái ven biển.
Ngoài giá trị sinh thái, loài cây này còn từng có giá trị kinh tế đối với cư dân ven biển. Gỗ chai lá cong cứng và bền, trước đây được sử dụng để đóng tàu thuyền, làm kèo cột và nhiều vật dụng trong gia đình. Ở một số địa phương ven biển, những cây cổ thụ còn mang ý nghĩa tâm linh, được xem như biểu tượng che chở cho cộng đồng cư dân.
Liên quan đến nỗ lực bảo tồn loài cây đặc hữu này, năm 2020, một cây chai lá cong gần 400 năm tuổi tại Vùng 4 Hải quân, thuộc phường Cam Nghĩa, đã được công nhận là Cây Di sản Việt Nam.
Cây có đường kính thân khoảng 1,7 m, cao gần 25 m và vẫn sinh trưởng tốt, ra hoa kết quả hằng năm. Đây được xem là minh chứng cho giá trị sinh học và lịch sử lâu đời của loài cây đặc hữu này.
Trước nguy cơ suy giảm quần thể, nhiều nhà khoa học và cộng đồng địa phương cho rằng cần sớm triển khai các chương trình bảo tồn, nhân giống và phục hồi loài chai lá cong. Mỗi cá thể còn lại không chỉ là một cây cổ thụ mà còn là một phần quan trọng của đa dạng sinh học Việt Nam.
Tiktok: https://tiktok.com/@tapchivietnamhuongsac
Facebook: https://facebook.com/tapchivietnamhuongsac.vn
Youtube: https://youtube.com/@tapchivietnamhuongsac68
