25 cây cổ thụ đã được công nhận là Cây Di sản Việt Nam này phân bố rộng khắp từ Tri Tôn, Thoại Sơn, Ô Lâm, An Châu đến Long Xuyên, Thới Sơn và cả khu vực Phú Quốc, tạo nên một hệ thống di sản tự nhiên – văn hóa đan xen hiếm có ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Phần lớn các cây di sản tại An Giang có tuổi đời từ 100 năm trở lên, sinh trưởng trong điều kiện địa hình bán sơn địa đặc trưng – yếu tố hiếm gặp ở miền Tây. Chính điều kiện này đã nuôi dưỡng nên những cá thể cây đồ sộ, bền bỉ qua nhiều thế hệ.
Không chỉ đơn thuần là cây xanh, mỗi thân cây, tán lá đều gắn với lịch sử khai phá, lập làng của cư dân vùng đầu nguồn. Dưới bóng cây, biết bao câu chuyện về một thời mở đất gian khó vẫn được truyền lại qua nhiều thế hệ.
 |
| Cây cổ thụ là cây dầu rái hơn 200 tuổi ở cạnh đình Thoại Sơn, tỉnh An Giang. |
Điểm đặc biệt của hệ thống cây di sản tại An Giang là phần lớn không tồn tại riêng lẻ, mà gắn với đình, chùa, miếu – tạo thành quần thể văn hóa – tín ngưỡng đặc sắc.
Cây dầu rái hơn 200 năm tuổi tại đình Thoại Sơn từng bị khai thác lấy dầu nhưng nay đã được người dân bảo vệ nghiêm ngặt. Cây dầu rái ở đình Phú Nhuận trở thành biểu tượng tinh thần của cộng đồng địa phương. Hai cây vải thiều hơn 300 năm tại chùa Svay Ta Hon như cầu nối giữa quá khứ và hiện tại. Những cây bằng lăng nước cổ thụ ở Chợ Vàm từng bị khai thác làm thuốc, nay được gìn giữ như di sản.
Trong chiến tranh, những tán cây lớn là nơi che chở người dân. Khi hòa bình trở lại, người dân địa phương lại chính là những người tích cực gìn giữ và bảo vệ những hàng cây ấy.
 |
| Hai cây vải thiều cổ thụ ở xã Ô Lâm, tỉnh An Giang. |
 |
| Cây me chua đại cổ thụ ở xã Tri Tôn, tỉnh An Giang. |
Bên cạnh ý nghĩa văn hóa, các cây di sản còn đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái: điều hòa khí hậu, tạo bóng mát tự nhiên, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học và hình thành điểm đến du lịch sinh thái, tâm linh.
Một số địa điểm có cây cổ thụ đang dần trở thành điểm tham quan hấp dẫn, mở ra hướng phát triển kinh tế địa phương gắn với bảo tồn.
Dù mang nhiều giá trị, công tác bảo tồn cây di sản tại An Giang vẫn đối mặt không ít khó khăn: cây già cỗi, dễ sâu bệnh và chịu tác động của thời tiết; thiếu kinh phí và kỹ thuật chăm sóc chuyên sâu; áp lực từ phát triển đô thị và sinh hoạt dân cư.
Trong bối cảnh đó, việc xây dựng cơ chế quản lý, tăng cường xã hội hóa và nâng cao nhận thức cộng đồng – đặc biệt là thế hệ trẻ – được xem là yếu tố then chốt.
Tiktok: https://tiktok.com/@tapchivietnamhuongsac
Facebook: https://facebook.com/tapchivietnamhuongsac.vn
Youtube: https://youtube.com/@tapchivietnamhuongsac68
