Việc đồng thời sửa đổi 10 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường đang được đánh giá là một trong những đợt cải cách thể chế có phạm vi rộng và tác động lớn trong giai đoạn hiện nay. Không chỉ hướng đến mục tiêu cắt giảm thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh, dự án Luật còn thể hiện quyết tâm xây dựng nền hành chính phục vụ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.
 |
| Dự thảo sửa đổi 10 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường đánh dấu bước tiến quan trọng trong cải cách thể chế, với mục tiêu giảm chi phí tuân thủ, phân cấp quản lý và hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo nền tảng cho phát triển trong giai đoạn mới. - (Ảnh minh họa) |
Ngày 20/6/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 159/NQ-CP phê duyệt dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường. Dự án Luật được đưa vào Chương trình Kỳ họp không thường lệ năm 2026 của Quốc hội khóa XVI và được xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn nhằm kịp thời tháo gỡ những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các nội dung sửa đổi lần này không chỉ hướng đến mục tiêu cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh mà còn nhằm xây dựng nền hành chính phục vụ, tăng cường trách nhiệm giải trình, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý nhà nước. Đây cũng là cơ sở để hoàn thiện hành lang pháp lý đồng bộ, tạo môi trường đầu tư thông thoáng, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh và phát triển bền vững.
Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật gồm: Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật; Luật Trồng trọt; Luật Chăn nuôi; Luật Thú y; Luật Thủy sản; Luật Thủy lợi; Luật Đê điều; Luật Tài nguyên nước; Luật Khí tượng thủy văn; Luật Địa chất và khoáng sản. Việc sửa đổi đồng thời nhiều luật có liên quan cho thấy định hướng cải cách toàn diện, hạn chế tình trạng chồng chéo giữa các quy định, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.
Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng, dự thảo Luật tập trung vào hai nhóm nội dung lớn là cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và phân cấp, phân quyền trong giải quyết thủ tục hành chính. Bên cạnh đó, nhiều quy định cũng được sửa đổi nhằm bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh mới.
Những con số được đưa ra trong dự thảo cho thấy quyết tâm cải cách rất rõ nét. Theo đó, dự kiến sẽ cắt giảm 38 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 13 thủ tục hành chính và cắt giảm 40 điều kiện kinh doanh. Nếu được triển khai, các quy định mới sẽ giúp giảm khoảng 904 ngày thực hiện thủ tục hành chính và tiết kiệm gần 190 tỷ đồng chi phí tuân thủ so với năm 2024.
Đây không chỉ là những con số mang ý nghĩa thống kê mà còn phản ánh lợi ích thiết thực đối với cộng đồng doanh nghiệp. Thời gian xử lý thủ tục được rút ngắn đồng nghĩa với việc doanh nghiệp có thể nhanh chóng đưa sản phẩm ra thị trường, giảm chi phí vận hành, nâng cao khả năng cạnh tranh và chủ động hơn trong kế hoạch đầu tư, sản xuất.
Đánh giá về những thay đổi này, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hoàng Quang Phòng cho rằng: “Đây là những con số rất có ý nghĩa, cho thấy quyết tâm chuyển mạnh mẽ từ cải cách trên giấy tờ sang những lợi ích cụ thể của doanh nghiệp và nền kinh tế của chúng ta”.
Theo đại diện VCCI, tinh thần cải cách được thể hiện xuyên suốt trong dự thảo Luật khi nhiều thủ tục hành chính được bãi bỏ hoặc đơn giản hóa, nhiều điều kiện kinh doanh được cắt giảm, nhiều thủ tục được phân quyền cho địa phương, đồng thời mở rộng cơ chế doanh nghiệp tự công bố, tự chịu trách nhiệm. Phương thức quản lý cũng được điều chỉnh theo hướng hiện đại hơn với việc giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm, phù hợp với xu hướng quản trị tiên tiến.
Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là việc sửa đổi các quy định trong Luật Chăn nuôi nhằm cắt giảm thủ tục công bố thông tin sản phẩm thức ăn chăn nuôi, thủ tục cấp lại Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất thức ăn chăn nuôi cũng như thủ tục cấp lại Giấy chứng nhận đủ điều kiện chăn nuôi đối với các cơ sở chăn nuôi quy mô lớn.
Theo quy định mới, thẩm quyền cấp và thu hồi giấy chứng nhận đối với các cơ sở sản xuất thức ăn chăn nuôi trên địa bàn sẽ được giao cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Đây được xem là bước đi phù hợp với chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, giảm tải cho cơ quan quản lý trung ương và rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ cho doanh nghiệp.
Tuy nhiên, đối với những trường hợp nước nhập khẩu có yêu cầu riêng về giấy chứng nhận, việc cấp và thu hồi vẫn được thực hiện theo quy định của Chính phủ nhằm bảo đảm đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và không ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp.
Bên cạnh việc ghi nhận tinh thần cải cách của dự thảo Luật, nhiều doanh nghiệp cũng mong muốn quá trình sửa đổi lần này tiếp tục giải quyết triệt để những bất cập còn tồn tại trong thực tiễn.
Đại diện Tập đoàn Dabaco Việt Nam phản ánh tình trạng chồng chéo giữa các hệ thống quản lý khiến doanh nghiệp vẫn phải thực hiện nhiều bước khai báo đối với cùng một lô hàng. Theo đó, khi nhập khẩu thức ăn chăn nuôi hoặc nông sản, doanh nghiệp phải khai báo trên hệ thống của Bộ Nông nghiệp và Môi trường để thực hiện kiểm dịch. Tuy nhiên, dữ liệu từ hệ thống này chưa được chấp nhận trong quá trình làm thủ tục hải quan, buộc doanh nghiệp phải tiếp tục khai báo lại trên Cổng thông tin điện tử quốc gia theo Cơ chế một cửa quốc gia.
Việc phải thực hiện nhiều lần cùng một thủ tục không chỉ làm phát sinh chi phí mà còn kéo dài thời gian thông quan, đi ngược mục tiêu đơn giản hóa thủ tục hành chính. Từ thực tiễn đó, doanh nghiệp kiến nghị cần sớm kết nối, liên thông dữ liệu giữa các hệ thống quản lý để người dân và doanh nghiệp chỉ phải khai báo một lần.
Phó Chủ tịch Hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam Ninh Thị Len cũng chỉ ra sự thiếu thống nhất giữa Luật Chăn nuôi và Luật Tiêu chuẩn, Quy chuẩn kỹ thuật. Theo bà, trước khi đưa sản phẩm ra thị trường, doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục tự công bố thông tin sản phẩm trên cổng thông tin điện tử của Bộ Nông nghiệp và Môi trường với đầy đủ hồ sơ như giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, tiêu chuẩn công bố áp dụng, phiếu thử nghiệm chất lượng và mẫu nhãn.
Trong khi đó, theo quy định của Luật Tiêu chuẩn, Quy chuẩn kỹ thuật, doanh nghiệp lại phải tiếp tục nộp hồ sơ công bố hợp quy trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về Tiêu chuẩn đo lường chất lượng đối với chính sản phẩm đó. Việc phải nộp hai bộ hồ sơ tại hai hệ thống khác nhau được cho là gây lãng phí thời gian, chi phí và nguồn lực của doanh nghiệp.
Từ thực tế này, đại diện Hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam kiến nghị sửa đổi các quy định theo hướng doanh nghiệp chỉ cần thực hiện một lần khai báo đối với thủ tục tự công bố thông tin sản phẩm. Đồng thời, cần thống nhất các quy định về ghi nhãn thức ăn chăn nuôi giữa Luật Chăn nuôi và các nghị định hướng dẫn để tạo thuận lợi trong quá trình thực hiện.
Đối với lĩnh vực thuốc thú y, bà Ninh Thị Len cũng đề xuất phân loại thủ tục đăng ký lưu hành theo mức độ rủi ro của từng nhóm sản phẩm. Theo đó, các sản phẩm đơn giản như thuốc sát trùng, chất vệ sinh chuồng trại hoặc xà phòng tắm cho thú cưng nên được áp dụng quy trình đơn giản hơn so với vaccine hoặc thuốc tiêm, qua đó vừa bảo đảm yêu cầu quản lý, vừa giảm gánh nặng thủ tục cho doanh nghiệp.
Có thể thấy, bên cạnh những kết quả tích cực từ việc cắt giảm thủ tục hành chính, cộng đồng doanh nghiệp cũng kỳ vọng dự thảo Luật sẽ tiếp tục xử lý triệt để những điểm nghẽn về liên thông dữ liệu, sự chồng chéo giữa các quy định pháp luật và phương thức quản lý chuyên ngành. Đây được xem là điều kiện quan trọng để cải cách thể chế đi vào thực chất, mang lại lợi ích rõ ràng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thị Mai Phương nhấn mạnh, cải cách thể chế phải là một quá trình liên tục nhằm bảo đảm hệ thống pháp luật luôn đồng bộ, thống nhất, linh hoạt và đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.
Nếu được Quốc hội xem xét, thông qua theo trình tự, thủ tục rút gọn tại Kỳ họp không thường lệ năm 2026, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường sẽ góp phần tháo gỡ nhiều điểm nghẽn pháp lý, giảm đáng kể chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Quan trọng hơn, đây sẽ là nền tảng để xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, thông thoáng và hiện đại, tạo động lực mới cho phát triển nông nghiệp, bảo vệ môi trường và tăng trưởng kinh tế bền vững trong những năm tới.
Dự thảo đăng tải trên Cổng Pháp luật Quốc gia, xin vui lòng xem nội dung chi tiết trong file đính kèm. Tải file đính kèm
Phạm Hùng
