Trong hành trình xây dựng thương hiệu Cau xanh Đất Quảng, chị Võ Thị Thu Thội - Giám đốc HTX Cau xanh Đất Quảng đã dành trọn niềm đam mê và tâm huyết cho những sản phẩm mỹ thuật từ chiếc mo cau quê nhà.
Mo cau trong ký ức tuổi thơ
Năm Minh Mạng thứ 17, đúc xong Cửu đỉnh, nhà Vua cho khắc hình tượng cây cau có quả lên Anh đỉnh, đây là một trong 9 đỉnh đồng đặt tại sân thế miếu Hoàng thành - tượng trưng cho sự hiển đạt. Giáo sĩ người Ý tên là Cristofoto Borri nhắc đến loài cây thổ sản nổi danh Quảng Nam trong tập ký sự Xứ Đàng Trong đã nhận định: Thu nhập chính của người dân nơi từ cây cau ví như trồng ô liu bên nước Ý.
 |
| Cây cau đã trở thành quen thuộc với người dân vùng cao Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam (cũ). |
Vùng đất Tiên Phước, Quảng Nam (cũ) nổi tiếng bao đời nay với những loại cây gắn liền đời sống người dân miền núi phía Tây tỉnh Quảng Nam như thanh trà, lòn bon, chè xanh hay cau. Diện tích trồng cau tại huyện Tiên Phước (cũ) lên tới hơn 1.200 ha. Cụ Nguyễn Đình Hoan, làng Lộc Yên cho biết: “Thuở xưa, xứ Quảng có những cánh rừng cau mọc tự nhiên, tục ăn trầu, mua bán cau rất phát triển. Tôi sinh ra và lớn lên trên mảnh đất này đã thấy cau trồng xung quanh nhà”. Còn chị Võ Thị Thu Thôi, Giám đốc Cau Xanh Đất Quảng chia sẻ: “Cây cau gắn liền với đời sống người dân nơi đây qua bao thế hệ. Tuổi thơ ai cũng có những buổi chiều chăn trâu với chiếc mo cau dùng múc nước uống dưới suối hay gói cơm trưa”.
Bà Nguyễn Kim Thiện, chuyên viên phòng Văn hóa xã hội xã Thạnh Bình cho biết: "Không biết cau Tiên Phước có tự bao giờ nhưng cha ông kể lại từ thuở bé đã thấy cau trồng trên sườn đồi. Chính vì vậy tuổi thơ của người dân nơi đây luôn gắn liền với hình ảnh chiếc mo cau". Bà Thiện đưa phóng viên Tạp chí Việt Nam hương sắc đi một vòng từ xã Sơn Cẩm Hà, Tiên Kỳ, Thạnh Bình qua Lãnh Ngọc… đâu đâu cũng thấy cau trồng trên các lối đi, ven đồi, quanh đồng ruộng.
Những vị cao niên còn cho biết thêm, ngày trước bộ đội hành quân qua đây cũng dùng mo cau để gói lương thực; sau này chúng tôi đi rừng săn bắn hay đốn củi cũng dùng mo cau múc nước. Những năm tháng bao cấp, cán bộ trên tỉnh về công tác cũng dùng mo cau để “gạo gói, cơm đùm” cùng nhân dân. Có thể nói, mo cau đã trở thành “người bạn đồng hành” cùng họ trên vùng đất bán sơn địa này.
 |
| Sản phẩm từ mo cau được trưng bày tại nhà cổ cụ Nguyễn Đình Hoan xã Thạnh Bình năm 2023 (ảnh do nhân vật cung cấp). |
Hình thành tổ hợp tác, mo cau phục vụ nhu cầu dân bản địa
Những năm cau cao giá, nhìn những mo cau bị bẻ xuống, nếu chỉ dùng để múc nước thì không sử dụng hết. Bỏ đi thì lãng phí, cần làm gì để phát huy giá trị của mo cau? - chị Võ Thị Thu Thôi trăn trở. Vậy là ý tưởng sử dụng và tái chế mo cau để cho ra những tác phẩm phục vụ đời sống hàng ngày ra đời. Chị Thôi mạnh dạn trao đổi ý tưởng cùng chị em phụ nữ trong thôn 5 xã Tiên Cảnh (nay là xã Thạnh Bình, TP. Đà Nẵng) và được các chị em đồng ý.
Cuối năm 2022 tổ hợp tác được thành lập, đầu năm 2023 được nghệ nhân ở tỉnh Ninh Bình (cũ) về làng Lộc Yên dạy nghề đan. Năm 2023, Hội làng Lộc Yên (xã Thạnh Bình, TP. Đà Nẵng) lần thứ 2, tại ngôi nhà cổ của ông Nguyễn Đình Mẫn ở làng Lộc Yên, xã Tiên Cảnh, huyện Tiên Phước (cũ) có trình diễn và trưng bày mo cau mỹ nghệ. Sự kiện đã thu hút nhiều du khách đến tham quan. Thời điểm đó, tổ hợp tác sản xuất mo cau ra đời và nhanh chóng thu hút chị em phụ nữ tại địa phương tham gia. Với nguồn nguyên liệu dồi dào và cung cấp tại chỗ, mo cau được tận thu từ các xã lân cận. Tháng 3 và tháng 8 là thời điểm mo cau rụng, tổ hợp tác thu gom và để lại sản xuất vào mùa mưa.
 |
| Bế giảng lớp tập huấn sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ từ mo cau tại xã Tiên Cảnh, huyện Tiên Phước (cũ). |
Chị Thôi chia sẻ: Ngày mới thành lập tổ hợp tác, bản thân chị và các thành viên chưa định hình về sản phẩm, giá cả và thị trường. Sau thời gian thành lập, tổ hợp tác đã có trên 20 thành viên tham gia. Công việc chủ yếu là thu mua mo cau, cắt mo cau và một số công đoạn như phơi, luộc, xé và sản xuất thành phẩm.
Trong vòng 1 năm sau ngày thành lập, mô hình sản xuất sản phẩm từ mo cau được định hình và đi vào nền nếp, vừa làm vừa học hỏi, chị Thôi đã cho ra những sản phẩm phục vụ nhu cầu hàng ngày như mũ, gáo múc nước, chén, dĩa, túi xách…; nhìn những “đứa con” chào đời, ai nấy đều vui mừng. Cuối năm 2023 HTX Cau xanh đất Quảng hình thành, ra mắt những sản phẩm có tính mỹ thuật từ mo cau như mũ, dép, thùng rác, lót ly, túi xách…
 |
| Hợp phần quản lý rừng bền vững do USAID tài trợ 4 chiếc máy chẻ nan mo cau. |
 |
| Các thành viên HTX thử nghiệm với chiếc máy chẻ nan mo cau. |
Bước đi vững chãi, mo cau vươn ra biển lớn
Tiếng lành đồn xa, sản phẩm của tổ hợp tác được quảng bá trong tỉnh thông qua các tổ chức chính trị, đoàn thể tại địa phương. Từ việc nhờ những bậc cao niên trong làng tái hiện những vật dụng mo cau đơn sơ khơi nguồn sáng tạo, chị em phụ nữ Tiên Cảnh (cũ) được dự án mời các nghệ nhân ngồi chung để cùng phát triển sản phẩm.
Năm 2024, Hợp phần quản lý rừng bền vững do USAID đã tài trợ 200 triệu đồng để trang bị 4 chiếc máy chẻ nan mo cau chuyên dụng và 1 máy hút ẩm Kosmen. Sản phẩm túi xách mo cau của HTX đã được công nhận sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3 sao, túi xách mo cau được đặt hàng liên tục trên toàn quốc và vươn ra thế giới…
 |
| Chị Võ Thị Thu Thôi, Giám đốc HTX Cau xanh Đất Quảng đã ký kết được hợp đồng xuất khẩu số lượng lớn túi xách mo cau sang Thái Lan. |
Năm 2024 đến Thái Lan quảng bá về sản phẩm bảo vệ môi trường, chống biến đổi khí hậu, cuối năm chị Thôi đã ký kết được hợp đồng xuất khẩu số lượng lớn túi xách mo cau đến đất Thái. Mong muốn thành lập một xưởng sản xuất, tập trung được nhân công đảm bảo đủ nguồn cung, tháng 7/2024 chị Thôi đã tập huấn đào tạo nghề cho hơn 30 người dân Tiên Cảnh.
Từ nguồn kinh phí xây dựng nông thôn mới của xã, HTX Cau xanh Đất Quảng do chị Võ Thị Thu Thôi làm Giám đốc đã tổ chức lớp học dạy nghề cho 30 chị em trong xã tham gia. Những sản phẩm do các học viên sản xuất sau kết thúc khóa học sẽ được HTX thu mua.
 |
| Chị Võ Thị Thu Thôi (bìa phải) và chị Đào Thị Hồng Niên (bìa trái) thành viên HTX Cau xanh Đất Quảng trình diễn đang túi xách từ mo cau tại Triển lãm Made in Da Nang Expo 2026. |
Chị Thôi cho biết: “Sản phẩm mo cau của chúng tôi đã được liên kết cung ứng cho một số đơn vị như Công ty Việt Anh (Thanh Hóa); một số doanh nghiệp đã mang sản phẩm này đến các nước Pháp, Bồ Đào Nha, Đức, Thái Lan để quảng bá, giới thiệu đến khách hàng. Mới đây, Công ty TNHH Mỹ nghệ và nội thất Ngọc Sơn ở Hà Nội đã liên hệ báo giá 30.000 sản phẩm của HTX.
 |
| Sản phẩm của HTX Cau xanh Đất Quảng được công nhận sản phẩm OCOP năm 2025. |
Những sản phẩm từ mo cau không những phục vụ nhu cầu của người dân và du khách mà vẻ đẹp của sản phẩm còn tôn vinh giá trị của mo cau qua các cuộc triển lãm. Sản phẩm “Thời trang mo cau” đoạt giải Nhì cuộc thi Sáng tạo khởi nghiệp năm 2023 do UBND tỉnh Quảng Nam tổ chức. Khi tham gia Chương trình giao lưu “Phụ nữ khuyết tật khởi nghiệp sáng tạo và chuyển đổi xanh” tổ chức tại Quảng Nam tháng 3/2024, những sản phẩm từ mo cau của HTX Cau Xanh Đất Quảng mang lại nhiều cảm hứng để động viên, khuyến khích các chị em phụ nữ khuyết tật khởi nghiệp sáng tạo. Sản phẩm của HTX đoạt giải Ba mô hình phát triển sản xuất hiệu quả từ mo cau tỉnh Quảng Nam năm 2025.
Hiện nay, HTX Cau xanh Đất Quảng là thành viên đóng góp nhiều sản phẩm quan trọng trong chiến lược phát triển ngành nghề thủ công tại TP. Đà Nẵng. Trong kế hoạch phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng tại xã Thạnh Bình trong những năm tới, sản phẩm từ mo cau của HTX do chị Võ Thị Thu Thôi làm giám đốc sẽ góp phần quảng bá hình ảnh du lịch tại địa phương.
Tại Triển lãm Made in Da Nang Expo 2026, HTX Cau xanh Đất Quảng được Sở Công Thương TP. Đà Nẵng mời tham gia trưng bày và trình diễn chế tác tại triển lãm từ ngày 16/3 - 20/4/2026, đây là dịp để HTX kết nối, giao thương và mở rộng thị trường.
 |
| Chị Võ Thị Thu Thôi và một số sản phẩm trưng bày tại Triển lãm Da Nang Expo 2026. |
Tiktok: https://tiktok.com/@tapchivietnamhuongsac
Facebook: https://facebook.com/tapchivietnamhuongsac.vn
Youtube: https://youtube.com/@tapchivietnamhuongsac68
