Trong bối cảnh ngành nông nghiệp Việt Nam đang chuyển từ mục tiêu tăng trưởng về sản lượng sang phát triển theo hướng nâng cao chất lượng, minh bạch nguồn gốc và hội nhập sâu rộng với thị trường quốc tế, việc hoàn thiện hệ thống pháp luật để đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước ngày càng trở nên cấp thiết. Đây cũng là một trong những mục tiêu quan trọng của Nghị định số 214/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật.
 |
| Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật - Bộ Nông nghiệp và Môi trường |
Sáng ngày 21/7, tại buổi làm việc với Tạp chí Việt Nam hương sắc, đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết, Nghị định được ban hành nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý về xử phạt vi phạm hành chính, bảo đảm các quy định quản lý theo kịp yêu cầu thực tiễn sản xuất, kinh doanh cũng như yêu cầu quản lý nhà nước trong giai đoạn mới.
Theo đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, điểm cốt lõi của Nghị định không chỉ nằm ở việc tăng cường xử lý các hành vi vi phạm mà còn hướng tới xây dựng ý thức tuân thủ pháp luật ngay từ quá trình sản xuất, kinh doanh, lưu thông vật tư nông nghiệp và hoạt động xuất khẩu. Trong điều kiện ngành nông nghiệp ngày càng chịu tác động của các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc, việc phòng ngừa vi phạm được xác định là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý.
Nghị định hướng tới bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sản xuất, doanh nghiệp; ngăn chặn tình trạng sản xuất, kinh doanh giống cây trồng, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật kém chất lượng hoặc không rõ nguồn gốc; đồng thời tăng cường kiểm soát nguy cơ sinh vật gây hại, góp phần bảo vệ môi trường, sức khỏe cộng đồng và bảo đảm an toàn thực phẩm. Cùng với đó, việc thực hiện nghiêm các quy định của Nghị định sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam thông qua việc minh bạch nguồn gốc sản phẩm và nâng cao trách nhiệm của các chủ thể trong toàn bộ chuỗi giá trị sản xuất.
Một trong những điểm đáng chú ý được Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật nhấn mạnh là Nghị định số 214/2026/NĐ-CP đã kế thừa, hệ thống hóa và cập nhật các quy định xử phạt trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật trên cơ sở rà soát toàn diện các quy định hiện hành. Quá trình xây dựng Nghị định không chỉ khắc phục những bất cập phát sinh trong thực tiễn mà còn bảo đảm sự thống nhất với Luật sửa đổi, bổ sung một số luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, Luật Xử lý vi phạm hành chính đã được sửa đổi, bổ sung cũng như các quy định mới về phân cấp, phân quyền và sắp xếp tổ chức bộ máy.
So với các quy định trước đây, Nghị định đã làm rõ hơn các nhóm hành vi vi phạm, đối tượng áp dụng, nguyên tắc xác định hành vi vi phạm đã kết thúc hay đang tiếp diễn, thời hiệu xử phạt và phương thức xử lý đối với trường hợp vi phạm nhiều lần. Những nội dung này tạo cơ sở để các cơ quan có thẩm quyền áp dụng thống nhất trên phạm vi cả nước, hạn chế tình trạng mỗi địa phương hiểu và vận dụng khác nhau.
Không chỉ dừng lại ở các hình thức cảnh cáo hoặc xử phạt bằng tiền, Nghị định còn quy định nhiều biện pháp xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả như tước quyền sử dụng giấy phép, giấy chứng nhận có thời hạn; đình chỉ hoạt động; buộc tiêu hủy sản phẩm; thu hồi hoặc khảo nghiệm lại; hủy bỏ kết quả khảo nghiệm trong những trường hợp theo quy định. Theo đại diện Cục, cách tiếp cận này thể hiện quan điểm quản lý mới, đó là xử lý vi phạm phải đi đôi với việc khắc phục hậu quả và loại bỏ các nguy cơ tiếp tục ảnh hưởng đến sản xuất, môi trường cũng như thị trường.
 |
| Nghị định số 214/2026/NĐ-CP phát huy hiệu quả trong thực tiễn, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương, các tổ chức chính trị - xã hội, hiệp hội ngành hàng, cơ quan báo chí và cộng đồng doanh nghiệp. - (Ảnh minh họa) |
Để Nghị định nhanh chóng đi vào cuộc sống, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật xác định công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật là một trong những nhiệm vụ trọng tâm sau khi văn bản được ban hành. Theo đó, Cục sẽ tiếp tục tham mưu Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các địa phương tổ chức triển khai công tác tuyên truyền theo hướng thiết thực, dễ hiểu và phù hợp với từng nhóm đối tượng.
Đối với nông dân và các hợp tác xã, nội dung tuyên truyền sẽ tập trung vào những quy định gắn trực tiếp với hoạt động sản xuất như lựa chọn giống cây trồng, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc rõ ràng; sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc "4 đúng"; tuân thủ quy định về kiểm dịch thực vật, mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc.
Đối với doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, trọng tâm tuyên truyền là các quy định về điều kiện sản xuất, điều kiện kinh doanh, quản lý chất lượng sản phẩm, trách nhiệm lưu giữ hồ sơ, truy xuất nguồn gốc cũng như nhận diện các hành vi có nguy cơ bị xử lý theo quy định của pháp luật. Các hình thức tuyên truyền sẽ được triển khai đa dạng thông qua hội nghị tập huấn, tài liệu hướng dẫn, chuyên mục hỏi - đáp trên cổng thông tin điện tử và tăng cường phối hợp với các hội ngành hàng, tổ chức xã hội nghề nghiệp, cơ quan báo chí và hệ thống truyền thông địa phương để đưa các quy định mới đến gần hơn với người dân và doanh nghiệp.
Theo đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, ngay sau khi Nghị định được ban hành, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản gửi UBND các tỉnh, thành phố đề nghị tổ chức triển khai thực hiện nghiêm túc các quy định mới nhằm bảo đảm Nghị định được áp dụng thống nhất trên phạm vi cả nước.
Trong quá trình triển khai, trách nhiệm không chỉ thuộc về cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương mà còn được phân công cụ thể cho chính quyền địa phương, các cơ quan chuyên môn và lực lượng thực thi theo đúng thẩm quyền. Mỗi cơ quan có trách nhiệm quản lý đối tượng thuộc phạm vi được giao, đồng thời chủ động tuyên truyền, hướng dẫn để tổ chức, cá nhân nắm bắt và thực hiện đúng quy định.
Đại diện Cục cũng nhấn mạnh, tuyên truyền không phải là hoạt động mang tính thời điểm mà là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, gắn với quá trình thực thi pháp luật. Trong các hoạt động kiểm tra, thanh tra, hướng dẫn chuyên môn hoặc giải quyết thủ tục hành chính, cơ quan quản lý đều có trách nhiệm phổ biến, giải thích quy định pháp luật để người dân và doanh nghiệp hiểu đúng, thực hiện đúng, từ đó hạn chế phát sinh vi phạm.
Đối tượng được ưu tiên tuyên truyền là nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh giống cây trồng, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực vật tư nông nghiệp. Đây là những chủ thể trực tiếp tham gia chuỗi sản xuất và lưu thông sản phẩm, do đó việc nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng môi trường sản xuất, kinh doanh minh bạch, an toàn và bền vững.
Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, để Nghị định số 214/2026/NĐ-CP phát huy hiệu quả trong thực tiễn, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương, các tổ chức chính trị - xã hội, hiệp hội ngành hàng, cơ quan báo chí và cộng đồng doanh nghiệp. Khi công tác tuyên truyền được triển khai thường xuyên, thống nhất và sát với thực tiễn sản xuất, việc chấp hành pháp luật sẽ từng bước trở thành ý thức tự giác của người dân và doanh nghiệp. Đây cũng là nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, đồng thời góp phần xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, minh bạch và phát triển bền vững trong tiến trình hội nhập quốc tế.
Phạm Hùng
