Khởi động dự án SHIFT: Cú hích chính sách cho đầu tư và tài chính xanh tại Việt Nam

Dự án SHIFT được triển khai trong khuôn khổ hợp tác giữa các cơ quan của Chính phủ Việt Nam và sáu tổ chức trong nước và quốc tế, thể hiện cam kết chung trong việc thúc đẩy tài chính bền vững, phục vụ mục tiêu chuyển dịch xanh và chuyển dịch năng lượng. Sự kiện khởi động thu hút hơn 100 đại biểu đến từ các bộ, ban, ngành, tổ chức quốc tế, tổ chức tài chính, khu vực tư nhân và các cơ quan thông tấn báo chí, cho thấy sự quan tâm rộng rãi của các bên liên quan đối với tiến trình chuyển đổi xanh của Việt Nam.

Ông Chu Đức Lam, Vụ trưởng Vụ Tài chính - Kinh tế ngành, Bộ Tài chính, nhấn mạnh yêu cầu xuyên suốt của giai đoạn phát triển mới là tăng trưởng nhanh nhưng phải bền vững, tăng trưởng cao nhưng phải xanh hơn, thông minh hơn và bao trùm hơn.

Phát biểu khai mạc sự kiện, ông Chu Đức Lam, Vụ trưởng Vụ Tài chính - Kinh tế ngành, Bộ Tài chính, nhấn mạnh yêu cầu xuyên suốt của giai đoạn phát triển mới là tăng trưởng nhanh nhưng phải bền vững, tăng trưởng cao nhưng phải xanh hơn, thông minh hơn và bao trùm hơn. Theo ông, Việt Nam đang chủ động bắt nhịp xu hướng chuyển đổi kép của thế giới, bao gồm chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, hướng tới kinh tế tuần hoàn và mục tiêu phát thải ròng bằng không. Trong bối cảnh đó, chuyển đổi xanh không chỉ là một khẩu hiệu mà là một cuộc chuyển dịch toàn diện về mô hình tăng trưởng, công nghệ, cơ cấu năng lượng, cấu trúc đầu tư và phương thức huy động nguồn lực.

Từ góc độ chính sách tài chính, ông Chu Đức Lam khẳng định, để chuyển đổi xanh diễn ra thực chất và hiệu quả, đầu tư xanh và tài chính xanh cần được triển khai ở quy mô đủ lớn, đủ chiều sâu, đóng vai trò dẫn dắt thị trường và tạo “đòn bẩy” cho khu vực doanh nghiệp cũng như toàn bộ nền kinh tế. Việc khởi động dự án SHIFT trong thời điểm hiện nay mang ý nghĩa như một cú hích chính sách, góp phần thúc đẩy môi trường thuận lợi cho đầu tư và tài chính xanh, đồng thời hỗ trợ quá trình chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam.

Bà Phạm Thị Thanh Tùng, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, cho rằng nhu cầu vốn cho chuyển đổi xanh của Việt Nam là rất lớn

Trong khi đó, đại diện Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, bà Phạm Thị Thanh Tùng, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, cho rằng nhu cầu vốn cho chuyển đổi xanh của Việt Nam là rất lớn, đặt ra yêu cầu phải đa dạng hóa các kênh huy động vốn, đặc biệt là tăng cường sự tham gia của khu vực tư nhân, phát triển thị trường vốn và phân bổ hiệu quả các nguồn lực tài chính. Bên cạnh đó, hệ thống ngân hàng cần tiếp tục được nâng cao năng lực triển khai tài chính xanh thông qua cơ chế phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan, tổ chức liên quan. Trong bối cảnh đó, dự án SHIFT có ý nghĩa quan trọng, góp phần hỗ trợ hệ thống ngân hàng giải quyết những thách thức đặt ra trong quá trình chuyển đổi xanh.

Các đại biểu thực hiện nghi thức khởi động dự án chuyển dịch đầu tư theo hướng chuyển đổi xanh (SHIFT)

Thực tiễn cho thấy, chỉ trong vòng 5 năm tới, riêng các lĩnh vực như chuyển đổi năng lượng và chuyển đổi xanh trong ngành giao thông, nhu cầu đầu tư và tài chính xanh của Việt Nam đã lên tới hàng trăm tỷ USD. Đơn cử, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh xác định nhu cầu vốn cho giai đoạn 2026–2030 vượt mức 100 tỷ USD, trong đó nguồn lực chủ yếu đến từ khu vực tư nhân và vốn đầu tư nước ngoài. Để huy động được nguồn lực tài chính quy mô lớn này, Việt Nam cần một hệ sinh thái chính sách đồng bộ, nhất quán, từ chiến lược huy động vốn, cơ chế khuyến khích, ưu đãi đến việc phát triển và vận hành hiệu quả các công cụ tài chính xanh.

Trong bối cảnh đó, dự án SHIFT được thiết kế với các trọng tâm hành động rõ ràng và dài hạn. Dự án tập trung đề xuất các giải pháp huy động, quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính, kết hợp hài hòa giữa vốn trong nước và vốn quốc tế để phục vụ các dự án tăng trưởng xanh và chuyển đổi năng lượng. Bên cạnh đó, SHIFT hỗ trợ thúc đẩy phát triển trái phiếu xanh, nghiên cứu và xây dựng các cơ chế kỹ thuật nhằm từng bước hình thành và vận hành thí điểm sàn giao dịch carbon trong nước, qua đó góp phần hoàn thiện thị trường tài chính xanh.

Bà Trần Thị Quỳnh Nga - Phó Vụ trưởng Vụ Tài chính - Kinh tế ngành, Bộ Tài chính, chia sẻ với báo chí bên lề sự kiện khởi động dự án chuyển dịch đầu tư theo hướng chuyển đổi xanh (SHIFT)

Một nội dung quan trọng khác của dự án là phát triển các sản phẩm tài chính xanh mới, tăng cường hỗ trợ kỹ thuật để thu hút dòng vốn đầu tư xanh, đồng thời nâng cao năng lực cho khu vực tư nhân. Trong đó, SHIFT đặc biệt chú trọng hỗ trợ các doanh nghiệp tư nhân, nhất là các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi sang các mô hình kinh doanh xanh và bền vững, phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế.

Từ góc nhìn hợp tác quốc tế, bà Alexandra Westwood, Tùy viên Kinh tế và Hợp tác phát triển, Đại sứ quán CHLB Đức tại Việt Nam, khẳng định Đức đang hợp tác chặt chẽ với Việt Nam trong việc triển khai dự án SHIFT. Theo bà, thúc đẩy tài chính xanh và năng lượng sạch là một hành trình phức tạp, đòi hỏi khung chính sách đồng bộ, năng lực tài chính và kỹ thuật chuyên sâu. Việc kết hợp thế mạnh của các bên thông qua dự án SHIFT sẽ thúc đẩy hợp tác thực chất, tạo tác động lan tỏa, hỗ trợ các mục tiêu phát triển và khí hậu của Việt Nam.

Dự án SHIFT nằm trong khuôn khổ Sáng kiến Khí hậu Quốc tế của CHLB Đức và được Bộ Môi trường, Hành động Khí hậu, Bảo tồn Thiên nhiên và An toàn Hạt nhân Đức tài trợ. Sáu tổ chức phối hợp triển khai dự án bao gồm Agora Energiewende, Học viện Ngân hàng, GIZ, IFC, SNV và UNDP, tạo nên mạng lưới hỗ trợ đa chiều về chính sách, tài chính và kỹ thuật.

Bên lề lễ khởi động, phiên thảo luận về những thách thức trong tiếp cận tài chính xanh cũng đã diễn ra, tập trung vào việc tăng cường hợp tác công – tư và xác định các cơ hội cụ thể mà dự án SHIFT có thể hỗ trợ hiệu quả. Các ý kiến tại phiên thảo luận thống nhất cho rằng, chỉ khi các chính sách được cụ thể hóa bằng các công cụ tài chính phù hợp và sự tham gia thực chất của khu vực tư nhân, chuyển đổi xanh mới có thể đi vào chiều sâu.

Có thể khẳng định, việc khởi động dự án SHIFT không chỉ thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ của Việt Nam trong thúc đẩy tăng trưởng xanh, mà còn là bước đi cụ thể nhằm chuyển hóa các cam kết thành hành động thực tiễn. Với cách tiếp cận liên ngành, đa phương và dài hạn, SHIFT được kỳ vọng sẽ góp phần quan trọng trong việc hoàn thiện hệ sinh thái đầu tư xanh và tài chính xanh, tạo động lực mới cho tiến trình chuyển dịch năng lượng và phát triển bền vững của Việt Nam trong những năm tới.