Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành, những năm gần đây, thiên tai tại Việt Nam diễn biến phức tạp hơn, cả về tần suất lẫn cường độ. Các hiện tượng như bão mạnh, mưa lớn cục bộ, lũ quét hay sạt lở đất xuất hiện dày hơn, gây thiệt hại đáng kể cho đời sống và kinh tế - xã hội.
Ông cho biết hệ thống khí tượng thủy văn đã được đầu tư hiện đại hóa, giúp kéo dài thời hạn dự báo và nâng cao độ chính xác. Tuy nhiên, các phương pháp truyền thống vẫn gặp khó trước những hiện tượng thời tiết cực đoan quy mô nhỏ, biến đổi nhanh. Điều này đặt ra yêu cầu phải đổi mới theo hướng nhanh hơn, chính xác hơn và ứng dụng công nghệ thông minh.
Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, viễn thám và các mô hình dự báo số độ phân giải cao đang mở ra cách tiếp cận mới. Những công nghệ này cho phép xử lý lượng dữ liệu lớn trong thời gian ngắn, cải thiện độ tin cậy của dự báo và hỗ trợ xây dựng các kịch bản ứng phó phù hợp theo từng khu vực.
 |
| Ảnh minh họa. |
Đại diện Quỹ Cộng đồng phòng tránh thiên tai, ông Cao Đức Phát cho rằng việc huy động nguồn lực xã hội để thúc đẩy ứng dụng công nghệ, đặc biệt là công nghệ số và AI, sẽ góp phần nâng cao hiệu quả cảnh báo sớm, nhất là tại các khu vực dễ bị tổn thương.
Ở góc độ kỹ thuật, ông Nguyễn Xuân Hiển, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, cho biết ngành đang vận hành siêu máy tính phục vụ dự báo trên lưới tính chi tiết đến 3x3 km. Các mô hình dự báo số trị quốc tế và khu vực được kết hợp để dự báo mưa trong ngắn và trung hạn, trong khi AI được ứng dụng để cải thiện dự báo quỹ đạo và cường độ bão, đặc biệt trong những ngày đầu.
Một hướng tiếp cận đáng chú ý là mô hình tích hợp Hybrid – kết hợp nhiều nguồn dữ liệu và phương pháp dự báo khác nhau. Theo các chuyên gia, giải pháp này giúp giảm sai số do hạn chế quan trắc, đồng thời nâng cao khả năng dự báo mưa, dòng chảy và hỗ trợ vận hành hồ chứa trong ngắn hạn và trung hạn.
Nhiều tham luận tại hội thảo cũng tập trung vào ứng dụng công nghệ số trong dự báo lũ, cảnh báo sớm phục vụ vận hành liên hồ chứa, giám sát nguồn nước tại Đồng bằng sông Cửu Long bằng viễn thám và AI. Các giải pháp này hướng tới mục tiêu giảm thiểu rủi ro cho vùng hạ du và nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên nước.
Bên cạnh công nghệ, việc truyền tải thông tin đến người dân được xem là yếu tố then chốt. Các nền tảng số, thiết bị di động và hệ thống truyền thông đa kênh giúp cảnh báo đến nhanh hơn, dễ tiếp cận hơn, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa.
Các chuyên gia cho rằng cần tiếp tục thúc đẩy chuyển đổi số trong ngành khí tượng thủy văn, mở rộng mạng lưới quan trắc tự động và tăng cường hợp tác giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học và doanh nghiệp. Đây là nền tảng để nâng cao năng lực dự báo, giảm thiểu thiệt hại và tăng khả năng chống chịu trước các tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu.
Tiktok: https://tiktok.com/@tapchivietnamhuongsac
Facebook: https://facebook.com/tapchivietnamhuongsac.vn
Youtube: https://youtube.com/@tapchivietnamhuongsac68
