Trong tiến trình cơ cấu lại ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn, sinh vật cảnh (SVC) không còn bó hẹp trong phạm vi của một thú chơi văn hóa thuần túy. Ngày nay, SVC đã được Chính phủ chính thức công nhận là một trong 7 ngành nghề phát triển nông thôn theo Nghị định số 52/2018/NĐ-CP. Với góc nhìn của những người làm báo chuyên ngành, chúng tôi nhận thấy đây là một ngành kinh tế sinh thái giàu tiềm năng, có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế nông nghiệp, bảo vệ môi trường và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc. Tuy nhiên, để ngành phát triển bền vững và khai thác hiệu quả những lợi thế sẵn có, vai trò định hướng, xác tín và kết nối thị trường của báo chí chính thống ngày càng trở nên quan trọng.
Những con số "biết nói" về một ngành kinh tế đầy tiềm năng
Tầm vóc của ngành sinh vật cảnh ngày càng được thể hiện rõ qua những số liệu thống kê và đánh giá từ các cơ quan quản lý, tổ chức nghề nghiệp cũng như các diễn đàn khoa học chuyên ngành.
 |
Tại Hội thảo quốc gia “Phát triển bền vững ngành hoa, cây cảnh Việt Nam”, các chuyên gia nhận định ngành hoa, cây cảnh đang trở thành lĩnh vực kinh tế có giá trị cao với tốc độ tăng trưởng ấn tượng. Đến năm 2024, cả nước có khoảng 45.000ha hoa, cây cảnh, tăng gấp 8 lần so với năm 2000, giá trị sản xuất ước đạt trên 45.000 tỷ đồng mỗi năm. Riêng ngành hoa đạt khoảng 37.000ha, kim ngạch xuất khẩu vượt 100 triệu USD với các sản phẩm chủ lực như hoa lan, hoa hồng và hoa cúc. Năm 2023, thị trường hoa tươi Việt Nam đạt quy mô khoảng 1,2 tỷ USD, trong khi thị trường hoa toàn cầu đạt khoảng 60 tỷ USD, cho thấy dư địa phát triển của ngành còn rất lớn.
Ngành sinh vật cảnh hiện tạo việc làm ổn định cho hàng triệu lao động trực tiếp và gián tiếp trên cả nước, từ nghệ nhân, chủ nhà vườn, thương lái đến các lĩnh vực dịch vụ phụ trợ như sản xuất chậu cảnh, đất trồng, vật tư nông nghiệp, thiết kế cảnh quan và thi công sân vườn. Bên cạnh thị trường nội địa ngày càng mở rộng, nhiều sản phẩm sinh vật cảnh Việt Nam đang từng bước khẳng định vị thế tại các thị trường quốc tế như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan và châu Âu. Đây chính là nền tảng để ngành hướng tới mục tiêu trở thành một lĩnh vực kinh tế sinh thái có quy mô hàng tỷ USD trong tương lai.
Tấm màng lọc xác tín giữa kỷ nguyên nhiễu loạn thông tin
Một thị trường có giá trị giao dịch lớn và tốc độ luân chuyển dòng tiền nhanh như sinh vật cảnh tất yếu sẽ xuất hiện những khoảng trống thông tin và những "vùng xám" khó kiểm soát.
Sự bùng nổ của các nền tảng mạng xã hội mang lại lợi thế tương tác nhanh, nhưng cũng là nơi xuất hiện những thông tin thiếu kiểm chứng, các hiện tượng "sốt ảo", "thổi giá", giao dịch mang tính đầu cơ hoặc những câu chuyện được cường điệu hóa về giá trị của tác phẩm và nhà vườn. Những hiện tượng này không chỉ làm méo mó thị trường mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin của người tiêu dùng và các nhà đầu tư chân chính.
Trong bối cảnh đó, hệ thống báo chí chính thống, trong đó có Tạp chí Việt Nam hương sắc, giữ vai trò như một "màng lọc xác tín" của ngành sinh vật cảnh. Báo chí không chạy theo những thông tin giật gân hay các hiện tượng nhất thời. Mỗi bài viết về nghệ nhân, nhà vườn, doanh nghiệp hay tác phẩm tiêu biểu đều cần được kiểm chứng kỹ lưỡng, tham vấn các chuyên gia, nhà khoa học và những người có uy tín trong nghề.
Thông qua đó, báo chí góp phần bảo vệ những giá trị nghệ thuật đích thực, phân biệt rõ giữa hoạt động đầu tư, sản xuất bền vững với các hành vi đầu cơ ngắn hạn. Khi một thương hiệu, một nhà vườn hay một nghệ nhân xuất hiện trên các chuyên trang chính thống, đó không chỉ là hoạt động truyền thông đơn thuần mà còn là sự ghi nhận về uy tín nghề nghiệp, chất lượng sản phẩm và giá trị đóng góp cho ngành.
Cầu nối truyền thông thúc đẩy dòng chảy thương mại
Trong giai đoạn phát triển mới, báo chí không chỉ phản ánh thực tiễn mà còn đóng vai trò là hạ tầng truyền thông chiến lược kết nối toàn bộ chuỗi giá trị của ngành sinh vật cảnh.
Thông qua các chuyên mục chuyên sâu, báo chí kịp thời phổ biến chủ trương, chính sách của Nhà nước; các chương trình phát triển nông nghiệp, nông thôn; các mô hình OCOP; các cơ chế hỗ trợ sản xuất và xúc tiến thương mại. Đồng thời, những tiến bộ khoa học công nghệ như nuôi cấy mô, công nghệ sinh học, tự động hóa tưới tiêu, nhà màng, nhà kính hay kỹ thuật xử lý ra hoa trái vụ được chuyển tải đến người sản xuất một cách dễ hiểu và dễ ứng dụng.
Không chỉ hỗ trợ sản xuất, báo chí còn góp phần mở rộng thị trường thông qua việc quảng bá các không gian sống xanh, kiến trúc cảnh quan, xu hướng tiêu dùng sinh thái và giá trị văn hóa của sinh vật cảnh trong đời sống hiện đại. Qua đó, nhu cầu sử dụng hoa, cây cảnh và các sản phẩm cảnh quan không còn chỉ tập trung vào dịp lễ, Tết mà đang dần trở thành một phần của phong cách sống đô thị, tạo thêm cơ hội phát triển cho các nhà vườn và doanh nghiệp.
Tầm nhìn chiến lược cho truyền thông sinh vật cảnh trong giai đoạn mới
Để đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành trong thời kỳ chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, công tác truyền thông sinh vật cảnh cần tập trung vào ba định hướng trọng tâm.
Thứ nhất, đẩy mạnh chuyển đổi số báo chí chuyên ngành. Từ nền tảng báo in truyền thống, các cơ quan báo chí cần phát triển hệ sinh thái đa nền tảng với các sản phẩm Emagazine, Podcast, video chuyên đề, tọa đàm trực tuyến và các nền tảng mạng xã hội nhằm đưa thông tin đến gần hơn với thế hệ nhà vườn trẻ.
Thứ hai, phát triển báo chí dữ liệu. Báo chí cần cung cấp các phân tích chuyên sâu về xu hướng thị trường, biến động giá cả, nhu cầu tiêu dùng, dự báo thị trường trong nước và quốc tế, từ đó giúp người sản xuất có thêm cơ sở để xây dựng kế hoạch đầu tư và sản xuất hiệu quả.
Thứ ba, đồng hành cùng chiến lược quảng bá thương hiệu sinh vật cảnh Việt Nam ra thế giới. Thông qua hợp tác với các cơ quan xúc tiến thương mại, hiệp hội ngành hàng và các tổ chức quốc tế, báo chí sẽ góp phần lan tỏa hình ảnh nghệ nhân, nhà vườn và các sản phẩm sinh vật cảnh tiêu biểu, từng bước nâng cao vị thế của ngành trên thị trường toàn cầu.
Niềm tin – nền tảng của sự phát triển bền vững
Kinh tế sinh vật cảnh muốn phát triển lâu dài phải được xây dựng trên nền tảng của tri thức, sự minh bạch và niềm tin thị trường. Trong hành trình đó, báo chí chính thống không chỉ là người quan sát hay phản ánh, mà còn là lực lượng đồng hành, bảo vệ giá trị thực và kết nối các nguồn lực phát triển.
Với trách nhiệm của cơ quan truyền thông chuyên ngành, Tạp chí Việt Nam hương sắc sẽ tiếp tục phát huy vai trò là diễn đàn tin cậy của cộng đồng sinh vật cảnh Việt Nam, góp phần đưa những giá trị văn hóa, sinh thái và kinh tế của ngành lan tỏa mạnh mẽ hơn, từ đó biến tiềm năng thành động lực tăng trưởng, đóng góp thiết thực vào sự phát triển của nông nghiệp, nông thôn và kinh tế xanh của đất nước.
Xem thêm nội dung về Sinh vật cảnh qua các kênh của Tạp chí Việt Nam hương sắc
Lê Doãn Hưng
