Chiều 20/10, tại Hà Nội, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học "Phương thức hoạt động của MTTQ Việt Nam trong giai đoạn mới". Đây cũng là dịp để Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam lắng nghe các chuyên gia, nhà khoa học, các đại biểu là cán bộ Ủy ban MTTQ các cấp thảo luận, làm rõ thêm các nhiệm vụ, giải pháp thực hiện một trong các Chương trình hành động của MTTQ Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031.
Đổi mới phương thức hoạt động của MTTQ Việt Nam trong giai đoạn mới
Phát huy vai trò của MTTQ Việt Nam, các đoàn thể chính trị - xã hội trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
2.814 lượt ý kiến, kiến nghị của cử tri và Nhân dân cả nước gửi đến kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI.
Quang cảnh Hội thảo
Chủ trì Hội thảo có ông Trần Thắng - Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; bà Vũ Thị Giáng Hương - Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam.
Phát biểu tại Hội thảo, Phó Chủ tịch Trần Thắng cho biết, thực tiễn hoạt động của MTTQ Việt Nam thời gian qua cho thấy Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp đã chủ động đổi mới tư duy và phương thức hoạt động, chuyển mạnh sang vận động xã hội; từ tuyên truyền sang đồng hành, kiến tạo và lan tỏa; kịp thời nắm bắt, phản ánh tâm tư, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân, xây dựng đồng thuận xã hội; là cầu nối quan trọng trong việc truyền tải, phản ánh ý chí của các tầng lớp nhân dân tới Đảng và Nhà nước.
Cùng với đó, công tác tuyên truyền được triển khai kịp thời với các hình thức phong phú, đa dạng. Công tác giám sát, phản biện xã hội có bước tiến mới về chất lượng. Các phong trào thi đua yêu nước, cuộc vận động lớn được triển khai ngày càng thiết thực, sáng tạo, có chiều sâu, được Nhân dân hưởng ứng rộng rãi. MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên đã triển khai hiệu quả, đa dạng các hoạt động đối ngoại nhân dân, công tác vận động, đoàn kết người Việt Nam ở nước ngoài đạt nhiều kết quả tích cực.
Ông Trần Thắng - Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam phát biểu tại Hội thảo
Theo Phó Chủ tịch Trần Thắng, sau khi thực hiện sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, phương thức hoạt động của MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên có nhiều đổi mới, được triển khai thực hiện một cách đồng bộ, linh hoạt, phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ mới, ngày càng sát với đời sống thực tiễn, đáp ứng yêu cầu, nguyện vọng chính đáng của các tầng lớp nhân dân, thể hiện vai trò nòng cốt chính trị của MTTQ Việt Nam trong xây dựng và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.
Tuy vậy, bên cạnh những kết quả đạt được, nội dung, phương thức tập hợp các tầng lớp nhân dân có lúc, có nơi chưa theo kịp sự thay đổi nhanh chóng của đời sống xã hội. Việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Mặt trận và đoàn thể ở một số nơi, nhất là ở cấp xã còn lúng túng, gặp một số khó khăn, chưa tạo được sự kết nối đồng bộ trong thực hiện nhiệm vụ; chuyển đổi số trong công tác Mặt trận chưa đồng đều...
Từ thực tiễn đó, Phó Chủ tịch Trần Thắng khẳng định, Hội thảo lần này nhằm thảo luận làm rõ, cụ thể hơn một số vấn đề lý luận và yêu cầu thực tiễn đặt ra cần đổi mới phương thức hoạt động của MTTQ Việt Nam; đánh giá khách quan thực trạng phương thức hoạt động của Mặt trận các cấp trong bối cảnh mới, nhất là ở địa phương, chỉ ra những kết quả đạt được, những hạn chế, bất cập, nguyên nhân và đề xuất các mô hình, giải pháp phù hợp để đổi mới phương thức hoạt động của MTTQ Việt Nam trong thời gian tới.
"Hội thảo là dịp để Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam lắng nghe các chuyên gia, nhà khoa học, các đại biểu là cán bộ Ủy ban MTTQ các cấp cùng thảo luận làm rõ thêm các nhiệm vụ, giải pháp thực hiện một trong các Chương trình hành động của MTTQ Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031 về đổi mới nội dung, phương thức hoạt động; hoàn thiện, vận hành tổ chức bộ máy chuyên trách tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả" - Phó Chủ tịch Trần Thắng nhấn mạnh.
PGS.TS Lê Bá Trình - Ủy viên Đoàn Chủ tịch, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam phát biểu.
Nêu ý kiến tại Hội thảo, PGS.TS Lê Bá Trình - Ủy viên Đoàn Chủ tịch, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cho rằng, việc đổi mới phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới mang tính thực chất, hiệu quả khi và chỉ khi các quan điểm, chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước về đại đoàn kết toàn dân tộc và vai trò, vị trí của MTTQ Việt Nam trong giai đoạn mới được thực hiện nhất quán, hiệu quả; đồng thời kịp thời giải quyết những vấn đề của lý luận và thực tiễn đang đặt ra hiện nay.
Xuất phát từ căn cứ đó, PGS.TS Lê Bá Trình nêu rõ, việc sắp xếp lại địa giới, đơn vị hành chính các địa phương và tổ chức, bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh, gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả đòi hỏi phải đổi mới phương thức hoạt động của MTTQ Việt Nam phải phù hợp với thực tiễn của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Bởi sau khi thực hiện việc sắp xếp, sáp nhập địa giới hành chính của các địa phương, địa bàn hoạt động của Uỷ ban MTTQ Việt Nam các cấp ở địa phương mở rộng rất lớn. Trong không gian phát triển của nhiều địa phương, cơ sở có đủ các yếu tố rừng núi, biển cả, vùng đô thị, nông thôn, đồng bào dân tộc thiểu số…; cùng với đó là mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và sắp xếp lại tổ chức, bộ máy của các tổ chức chính trị, xã hội trong Uỷ ban MTTQ Việt Nam các cấp đòi hỏi phải đổi mới phương thức hoạt động cho phù hợp.
Cũng theo PGS.TS Lê Bá Trình, giai đoạn của kỷ nguyên số và nền kinh tế tri thức, đời sống xã hội số đòi hỏi MTTQ Việt Nam phải đổi mới phương thức tuyên truyền, vận động, lắng nghe, tập hợp ý kiến, nguyện vọng và hiến kế của nhân dân để hiểu rõ và kịp thời nắm được những diễn biến mới về tình hình của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đề xuất, kiến nghị với Đảng, Nhà nước giải quyết và phục vụ công tác giám sát, phản biện xã hội.
"Trong giai đoạn mới có nhiều thành phần, đối tượng trong xã hội được xác định là nguồn lực trực tiếp góp phần xây dựng và phát triển đất nước. Kinh tế tư nhân được xác định là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Tôn giáo không chỉ là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân mà được xác định là một nguồn lực của phát triển đất nước… Do đó, MTTQ Việt Nam phải có phương thức hoạt động mới phù hợp để vận động, tập hợp, phát huy một cách hiệu quả, thực chất vai trò của họ đóng góp vào các nhiệm vụ của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc", PGS.TS Lê Bá Trình đề xuất.
TS Nguyễn Văn Pha - Ủy viên Đoàn Chủ tịch, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam phát biểu
Theo TS Nguyễn Văn Pha - Ủy viên Đoàn Chủ tịch, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, đổi mới không chỉ dừng lại ở việc cải tiến phương thức tổ chức các phong trào, cuộc vận động hay nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, vận động mà phải hướng tới thay đổi căn bản cách thức MTTQ Việt Nam thực hiện vai trò đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân.
"Yêu cầu cốt lõi là chuyển mạnh từ tư duy MTTQ Việt Nam vận động Nhân dân thực hiện dân chủ sang tư duy MTTQ Việt Nam phối hợp với nhà nước tạo cơ chế, điều kiện và tổ chức để Nhân dân thực sự thực hiện quyền làm chủ của mình” - TS Nguyễn Văn Pha nêu vấn đề.
Từ nhận thức đó, TS Nguyễn Văn Pha cho rằng cần chuyển mạnh từ tuyên truyền một chiều sang đối thoại, tương tác hai chiều, đa dạng hóa hình thức tập hợp Nhân dân theo từng nhóm đối tượng. Đồng thời lựa chọn nội dung giám sát từ những vấn đề Nhân dân quan tâm, có nhiều phản ánh, kiến nghị; đổi mới hoạt động phản biện xã hội theo hướng tham gia sớm, ngay từ khâu xây dựng chính sách.
TS Tạ Văn Sỹ - nguyên Giám đốc Trung tâm Bồi dưỡng cán bộ và Nghiên cứu khoa học MTTQ Việt Nam phát biểu
Theo TS Tạ Văn Sỹ - nguyên Giám đốc Trung tâm Bồi dưỡng cán bộ và Nghiên cứu khoa học MTTQ Việt Nam, trong quá trình đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, MTTQ Việt Nam đang đứng trước những yêu cầu mới về tổ chức, phương thức hoạt động. Việc sắp xếp các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ trực thuộc MTTQ Việt Nam là một bước đổi mới quan trọng, tạo điều kiện tăng cường sự gắn kết, liên thông và phối hợp giữa Mặt trận với các tổ chức thành viên; đồng thời mở ra khả năng huy động, phát huy tốt hơn nguồn lực, thế mạnh của từng tổ chức trong thực hiện các nhiệm vụ chung. Trong điều kiện đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là tiếp tục củng cố tổ chức, quan trọng hơn là phải đổi mới phương thức hoạt động để mô hình tổ chức mới thực sự phát huy hiệu quả trong thực tiễn.
Trọng tâm của đổi mới không phải là tăng thêm các cuộc họp, chương trình phối hợp hay cơ chế hành chính, mà là làm cho sự phối hợp giữa MTTQ và các tổ chức thành viên thực chất hơn, rõ trách nhiệm hơn, hướng nhiều hơn vào giải quyết những vấn đề cụ thể của nhân dân - Tiến sỹ Tạ Văn Sỹ chỉ rõ và đề xuất 5 nhóm giải pháp. Cụ thể, cần đổi mới phương thức xác định nội dung phối hợp; đổi mới phương thức hiệp thương và phân công trách nhiệm; phát huy thế mạnh riêng của từng tổ chức thành viên trong thống nhất hành động; đổi mới phương thức phối hợp từ "theo tổ chức" sang "theo vấn đề và địa bàn"; đổi mới cơ chế thông tin, kiểm tra và đánh giá kết quả phối hợp.
Từ 5 nhóm giải pháp trên, có thể khái quát phương thức phối hợp và thống nhất hành động mới theo một chuỗi thống nhất như sau: Nắm tình hình Nhân dân → xác định vấn đề chung → hiệp thương → phân công theo thế mạnh → phối hợp theo vấn đề, địa bàn → cùng thực hiện → cùng đánh giá kết quả. Đây không chỉ là sự thay đổi về kỹ thuật phối hợp mà là sự thay đổi về tư duy, phương thức tổ chức hành động chung. MTTQ giữ vai trò chủ trì, kết nối, điều phối; các tổ chức thành viên phát huy tính chủ động, tương đối độc lập, thế mạnh riêng; tất cả cùng hướng tới những mục tiêu chung và kết quả cụ thể vì nhân dân. Qua đó, sự thống nhất trong hệ thống Mặt trận được xây dựng không phải bằng việc làm cho các thành viên giống nhau hơn, mà bằng việc làm cho mỗi thành viên phát huy tốt hơn thế mạnh của mình trong một chỉnh thể thống nhất.
Ông Trần Quang Đạo - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Bắc Ninh phát biểu tại Hội thảo
Thực tiễn từ cơ sở, ông Trần Quang Đạo, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Bắc Ninh cho biết: Tại thời điểm trước sáp nhập MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội thành phố có 52 phòng, ban chuyên môn. Tổng số biên chế được giao MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội cấp thành phố là 385 chỉ tiêu. Sau khi sáp nhập hai tỉnh Bắc Giang và Bắc Ninh, MTTQ thành phố Bắc Ninh gồm 10 ban chuyên môn, 3 đơn vị sự nghiệp với số biên chế được giao là 328 biên chế (tính từ 1/7/2025). MTTQ các cấp thành phố tăng cường vai trò chủ trì trong công tác phối hợp, thống nhất hành động; hướng mạnh hoạt động về cơ sở, bám sát địa bàn dân cư, thật sự "gần dân, sát dân"; nâng cao hiệu quả công tác phối hợp với chính quyền, cơ quan nhà nước liên quan; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác tuyên truyền, vận động, tập hợp các tầng lớp nhân dân thực hiện cuộc vận động, phong trào thi đua.
Để đổi mới phương thức hoạt động trong giai đoạn mới, ông Trần Quang Đạo kiến nghị cần thống nhất nhận thức trong toàn hệ thống MTTQ về yêu cầu đổi mới phương thức hoạt động MTTQ, quán triệt phương châm hướng mạnh về cơ sở, gần dân, sát dân, đồng hành cùng nhân dân; coi sự hài lòng, đồng thuận và mức độ tham gia của Nhân dân là những căn cứ quan trọng để đánh giá hiệu quả công tác Mặt trận. Chuẩn hóa quy trình phối hợp, phân công nhiệm vụ, rà soát, hoàn thiện quy chế phối hợp với các tổ chức thành viên và các cơ quan liên quan. Xây dựng phương thức nắm bắt dư luận, ý kiến nhân dân theo hướng nhanh, chính xác, có kiểm chứng, hình thành mạng lưới thông tin từ cơ sở. Nâng cao chất lượng giám sát, phản biện xã hội, tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền và thực hiện các phong trào thi đua theo hướng thiết thực, tránh dàn trải, có trọng tâm, trọng điểm phù hợp với từng đối tượng, nội dung, chương trình cụ thể. Xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ công tác Mặt trận. Xây dựng đội ngũ cán bộ Mặt trận trong giai đoạn mới cần nắm chắc chủ trương, chính sách, nghiệp vụ, vừa có kỹ năng vận động quần chúng, xử lý thông tin và sử dụng công nghệ. Tăng cường trao đổi, chia sẻ mô hình giữa các địa phương về các mô hình hay, cách làm mới, sáng tạo, hiệu quả là một nội dung trọng tâm.
Bà Phạm Thị Lâm Anh - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Nghĩa Đô, thành phố Hà Nội phát biểu
Bà Phạm Thị Lâm Anh - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Nghĩa Đô, thành phố Hà Nội cho rằng, thực tiễn triển khai mô hình mới đặt ra một số yêu cầu mới khi địa bàn rộng hơn, quy mô dân cư lớn hơn, trong khi yêu cầu nắm bắt tình hình Nhân dân ngày càng sâu sát, kịp thời. Mỗi cán bộ Mặt trận cần thực hiện tốt phương châm “Lắng nghe dân nói – nói cho dân hiểu – làm cho dân tin”; thực sự gần dân, trọng dân, hiểu dân, tôn trọng ý kiến của Nhân dân và chủ động bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân. Cùng với đó cần nâng cao chất lượng giám sát, phản biện xã hội, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân.
"Mặt trận cần lựa chọn nội dung giám sát có trọng tâm, trọng điểm, xuất phát từ những vấn đề người dân quan tâm, nhất là việc thực hiện chính sách an sinh xã hội, vệ sinh môi trường, trật tự đô thị, đầu tư công trình tại cộng đồng và thực hiện dân chủ ở cơ sở" - bà Phạm Thị Lâm Anh đề xuất.
Tại hội thảo, các đại biểu cũng tập trung phân tích, làm rõ một số vấn đề lý luận, sự cần thiết, yêu cầu thực tiễn đặt ra đối với việc đổi mới phương thức hoạt động của MTTQ Việt Nam trong giai đoạn mới; thực trạng phương thức hoạt động của MTTQ Việt Nam các cấp trong giai đoạn hiện nay; đề xuất các nhiệm vụ, giải pháp tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động của MTTQ Việt Nam theo hướng thiết thực, hiệu quả, bảo đảm hệ thống Mặt trận hoạt động thông suốt, không chồng chéo, không hành chính hóa, không làm thay, góp phần đổi mới tư duy, phong cách công tác trong giai đoạn mới.
Ghi nhận các ý kiến tham luận tại Hội thảo, Phó Chủ tịch Trần Thắng khẳng định, kết quả của Hội thảo góp phần cung cấp cơ sở khoa học phục vụ công tác nghiên cứu, tham mưu giúp Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cụ thể hóa chủ trương của Đảng, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI về tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của MTTQ Việt Nam theo hướng thực chất, hiệu quả. Đồng thời cung cấp tư liệu có giá trị thực tiễn phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo đổi mới phương thức, nâng cao chất lượng hoạt động của MTTQ Việt Nam các cấp trong nhiệm kỳ 2026-2031.
Hương Diệp
