Ngày 26/6/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 237/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Báo chí số 126/2025/QH15. Có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, Nghị định được xây dựng trên cơ sở Luật Tổ chức Chính phủ số 63/2025/QH15 và Luật Báo chí số 126/2025/QH15, nhằm cụ thể hóa 18 nội dung được Luật giao quy định chi tiết.
Việc ban hành Nghị định diễn ra trong bối cảnh báo chí Việt Nam đang đứng trước yêu cầu đổi mới mô hình hoạt động, đẩy mạnh chuyển đổi số và thích ứng với sự phát triển nhanh chóng của các công nghệ mới, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo. Không chỉ hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước đối với hoạt động báo chí, Nghị định còn tạo khuôn khổ pháp lý cho nhiều lĩnh vực mới như nền tảng số báo chí quốc gia, dịch vụ trực tuyến trên báo chí và trách nhiệm sử dụng AI trong sản xuất nội dung.
 |
| Nghị định số 237/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Báo chí số 126/2025/QH15. Có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. - (Ảnh minh họa) |
Chuẩn hóa điều kiện hoạt động, nâng cao năng lực quản trị và trách nhiệm của cơ quan báo chí
Một trong những nội dung quan trọng của Nghị định là quy định chi tiết điều kiện cấp giấy phép hoạt động báo chí đối với tổ chức xã hội và tổ chức xã hội nghề nghiệp.
Theo đó, để được cấp giấy phép hoạt động báo chí, tổ chức phải đáp ứng 5 nhóm điều kiện về thời gian hoạt động, quy mô tổ chức, nhân sự, cơ sở vật chất và tài chính. Cụ thể, tổ chức phải có ít nhất 3 năm hoạt động và tối thiểu 150 hội viên chính thức. Cơ quan báo chí dự kiến thành lập phải có ít nhất 7 nhân sự, trong đó tối thiểu 3 người được cấp thẻ nhà báo. Trụ sở hoạt động phải ổn định từ 2 năm trở lên do cơ quan chủ quản bố trí hoặc thuê. Đồng thời, phải xây dựng đề án tài chính bảo đảm nguồn thu hợp pháp đủ chi trả lương, bảo hiểm và chi phí vận hành trong ít nhất 2 năm.
Song song với việc quy định điều kiện thành lập, Nghị định cũng xác định rõ 5 trường hợp thu hồi giấy phép hoạt động báo chí. Đáng chú ý, cơ quan báo chí sẽ bị thu hồi giấy phép nếu không thành lập hoặc không có sản phẩm báo chí trong vòng 3 tháng đối với báo in và báo điện tử hoặc trong vòng 9 tháng đối với phát thanh, truyền hình và tạp chí in kể từ ngày giấy phép có hiệu lực.
Trong quá trình hoạt động, cơ quan báo chí cũng có thể bị thu hồi giấy phép nếu tạm ngừng hoạt động quá 3 tháng đối với báo in, báo điện tử hoặc chậm đóng bảo hiểm xã hội trên 50% tổng số người lao động quá 12 tháng kể từ khi có phản ánh của người lao động.
Đối với công tác lãnh đạo, Nghị định quy định người đứng đầu cơ quan báo chí in và báo chí điện tử là Tổng Biên tập; người đứng đầu cơ quan phát thanh, truyền hình và cơ quan thông tấn quốc gia là Tổng Giám đốc. Người được bổ nhiệm phải có bằng đại học trở lên, có thẻ nhà báo còn hiệu lực, có chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý nhà nước về báo chí và còn đủ thời gian công tác ít nhất trọn một nhiệm kỳ, tương đương 60 tháng.
Đặc biệt, Nghị định quy định tuổi tối đa giữ chức vụ lãnh đạo cơ quan báo chí không thuộc cơ quan Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là không quá 65 tuổi đối với nữ và không quá 67 tuổi đối với nam. Những quy định này góp phần nâng cao chất lượng quản trị, bảo đảm tính chuyên nghiệp và trách nhiệm trong hoạt động báo chí.
Thúc đẩy chuyển đổi số với nền tảng báo chí quốc gia và hệ sinh thái dịch vụ trực tuyến
Một trong những điểm mới nổi bật của Nghị định 237/2026/NĐ-CP là quy định về tổ chức hệ thống nền tảng số báo chí quốc gia.
Theo đó, hệ thống được xây dựng theo mô hình gồm các nền tảng thành phần do ba cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện vận hành. Đài Truyền hình Việt Nam phát triển nền tảng chuyên sâu về truyền hình số; Đài Tiếng nói Việt Nam phát triển nền tảng chuyên sâu về phát thanh số; Báo Nhân Dân phát triển nền tảng chuyên sâu về báo chí điện tử.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch được giao quy định chi tiết về kiến trúc, tiêu chuẩn kỹ thuật, dữ liệu, định danh và kết nối của nền tảng số báo chí quốc gia.
Đáng chú ý, Nghị định quy định nguyên tắc vận hành nền tảng theo hướng bảo đảm tính trung lập, không làm thay đổi nội dung thông tin báo chí đã được đăng, phát; không sử dụng kỹ thuật, dữ liệu hoặc thuật toán để can thiệp trái pháp luật vào việc tổ chức, sắp xếp và hiển thị thông tin báo chí. Việc cung cấp dịch vụ phải bảo đảm công bằng, minh bạch, không phân biệt đối xử giữa các cơ quan báo chí trong điều kiện tương đương.
Cùng với đó, Nghị định cho phép cơ quan báo chí khi hoạt động trên không gian mạng được tích hợp nhiều loại hình dịch vụ trực tuyến như dịch vụ công, thương mại điện tử, tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, giáo dục, y tế và cung cấp nội dung theo yêu cầu.
Tuy nhiên, cơ quan báo chí phải thiết lập giao diện hiển thị riêng biệt, phân biệt rõ ràng giữa nội dung báo chí và nội dung dịch vụ trực tuyến. Cơ quan báo chí chịu trách nhiệm trực tiếp đối với vi phạm phát sinh từ dịch vụ do mình cung cấp và chịu trách nhiệm liên đới đối với vi phạm từ dịch vụ tích hợp của bên thứ ba.
Nghị định cũng hoàn thiện cơ chế lưu chiểu trong môi trường số. Theo đó, cơ quan báo chí có ấn phẩm báo chí in phải gửi 3 ấn phẩm in và 1 bản số hóa có chữ ký số của lãnh đạo cơ quan báo chí cho Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chậm nhất vào 8 giờ sáng ngày phát hành; thời gian lưu trữ là 24 tháng.
Đối với báo chí điện tử, nội dung thông tin đã đăng, phát phải được lưu trữ nguyên vẹn trong thời hạn 3 tháng để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra. Thời gian lưu giữ nguyên trạng tác phẩm báo chí trong hệ thống lưu chiểu điện tử tối thiểu là 12 tháng kể từ ngày đăng tải lần đầu.
Ngoài ra, các quy định về kết nối trực tuyến khi hoạt động báo chí trên không gian mạng tại Điều 17 sẽ có hiệu lực từ ngày 01/7/2028, muộn hơn 2 năm so với phần còn lại của Nghị định nhằm tạo điều kiện chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật.
Thiết lập khung pháp lý về trí tuệ nhân tạo và nâng cao trách nhiệm xã hội của báo chí
Lần đầu tiên trong một văn bản quy định chi tiết thi hành Luật Báo chí, trách nhiệm của cơ quan báo chí trong việc sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo được quy định đầy đủ và cụ thể.
Theo Nghị định, cơ quan báo chí khi sử dụng AI trong hoạt động thu thập, sản xuất, biên tập, phân phối nội dung thông tin hoặc các hoạt động báo chí khác phải bảo đảm tuân thủ pháp luật về báo chí, pháp luật về trí tuệ nhân tạo và các quy định liên quan.
Cơ quan báo chí có trách nhiệm kiểm chứng, rà soát và chịu trách nhiệm về tính xác thực, tính hợp pháp của nội dung do hệ thống AI tạo ra hoặc hỗ trợ tạo ra. Điều này khẳng định nguyên tắc công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ, còn trách nhiệm cuối cùng vẫn thuộc về cơ quan báo chí.
Nghị định cũng yêu cầu cơ quan báo chí phải thông báo và gắn nhãn rõ ràng tại vị trí dễ nhận biết đối với văn bản, hình ảnh, âm thanh hoặc video được tạo ra hoặc chỉnh sửa bằng AI có khả năng gây nhầm lẫn về tính xác thực của sự kiện hoặc nhân vật.
Đồng thời, cơ quan báo chí không được sử dụng AI để tạo ra hoặc lan truyền nội dung giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc hoặc nội dung có khả năng gây tổn hại đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, danh dự, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Để kiểm soát rủi ro, Nghị định yêu cầu các cơ quan báo chí thiết lập và duy trì quy trình thẩm định, biên tập, kiểm soát rủi ro và trách nhiệm cá nhân trong việc sử dụng AI; lưu giữ nhật ký hoạt động và hồ sơ kỹ thuật phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra. Đồng thời phải cung cấp nội dung thông tin sử dụng AI theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền khi phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm.
Bên cạnh các quy định quản lý, Nhà nước cũng khuyến khích các cơ quan báo chí nghiên cứu, ứng dụng AI trong hoạt động thu thập, sản xuất, phân tích và phân phối nội dung nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động báo chí trên cơ sở bảo đảm tuân thủ pháp luật và trách nhiệm biên tập.
Với phạm vi điều chỉnh rộng, bao quát từ điều kiện hoạt động, tiêu chuẩn lãnh đạo, nền tảng số báo chí quốc gia, dịch vụ trực tuyến đến trách nhiệm sử dụng trí tuệ nhân tạo, Nghị định 237/2026/NĐ-CP đã tạo nên khuôn khổ pháp lý tương đối toàn diện cho hoạt động báo chí trong giai đoạn mới. Đây không chỉ là văn bản hướng dẫn thi hành Luật Báo chí năm 2025 mà còn là nền tảng quan trọng để báo chí Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng thông tin, phát huy vai trò định hướng dư luận xã hội và thích ứng hiệu quả với những thay đổi nhanh chóng của kỷ nguyên công nghệ.
Xem chi tiết Nghị định tại đây!
Phạm Hùng
