Chiều 6/8, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng. Trong quá trình thảo luận, nhiều đại biểu đã đề cập đến những phương thức giao dịch mới, những lĩnh vực có giá trị giao dịch lớn và nguy cơ bị các đối tượng phạm tội lợi dụng để hợp thức hóa dòng tiền bất hợp pháp. Đáng chú ý, lĩnh vực sinh vật cảnh với những giao dịch cây cảnh, hoa lan có giá trị rất lớn cũng được nhắc tới như một ví dụ thực tiễn cần được nghiên cứu trong quá trình hoàn thiện pháp luật.
 |
| Ông Nguyễn Trung Kiên, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại. - (Ảnh: QH) |
Đề cập đến việc sửa đổi Luật Phòng, chống rửa tiền, ông Nguyễn Trung Kiên, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, bày tỏ băn khoăn khi khái niệm "đối tượng báo cáo" chưa được đưa vào phần giải thích từ ngữ của dự thảo luật.
Theo đại biểu, cần xem xét "đối tượng báo cáo" đối với một số ngành, nghề có giá trị giao dịch lớn. Ông nêu ví dụ: "Với mặt hàng như lan đột biến, có giỏ lan 25 - 30 tỷ đồng hoặc có cây cảnh cả trăm tỷ đồng… thì những đối tượng báo cáo này liệu đằng sau đó có dấu hiệu rửa tiền hay không?"
Ý kiến này đã thu hút sự quan tâm bởi thực tế trong nhiều năm qua, thị trường sinh vật cảnh Việt Nam từng xuất hiện không ít thương vụ mua bán cây cảnh, hoa lan có giá trị lên tới hàng chục tỷ đồng. Phần lớn các giao dịch hợp pháp đều dựa trên giá trị sưu tầm, nghệ thuật và thị trường. Tuy nhiên, giá trị giao dịch lớn cũng đồng nghĩa với việc lĩnh vực này cần nâng cao tính minh bạch nhằm hạn chế nguy cơ bị các đối tượng xấu lợi dụng.
Việc đại biểu Quốc hội nêu ví dụ về lan đột biến và cây cảnh không đồng nghĩa với việc hoạt động kinh doanh sinh vật cảnh là hành vi vi phạm pháp luật, mà là lời cảnh báo về yêu cầu tăng cường kiểm soát đối với các giao dịch có giá trị đặc biệt lớn, bảo đảm tính minh bạch của dòng tiền và nguồn gốc tài sản.
Đối với cộng đồng người kinh doanh sinh vật cảnh, đây cũng là dịp để nhìn nhận rõ hơn vai trò của việc tuân thủ pháp luật trong hoạt động mua bán. Một giao dịch minh bạch không chỉ bảo vệ quyền lợi của người bán và người mua mà còn góp phần xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, nâng cao uy tín của toàn ngành.
Từ định hướng sửa đổi Luật Phòng, chống rửa tiền, người kinh doanh sinh vật cảnh cần đặc biệt quan tâm đến những dấu hiệu có thể phát sinh rủi ro pháp lý trong quá trình giao dịch. Chẳng hạn, các giao dịch có giá trị rất lớn nhưng không có hợp đồng hoặc chứng từ đầy đủ; việc thanh toán bằng nhiều tài khoản khác nhau, chia nhỏ giá trị giao dịch hoặc sử dụng tiền mặt với số lượng lớn; người mua hoặc người bán không chứng minh được nguồn tiền hợp pháp; giao dịch thông qua nhiều cá nhân trung gian không rõ vai trò; giá mua bán chênh lệch bất thường so với giá trị thông thường của tài sản; hay các giao dịch xuyên biên giới nhưng không có căn cứ kinh doanh rõ ràng.
Những dấu hiệu trên không phải là căn cứ để kết luận có hành vi phạm tội, nhưng là những yếu tố mà người kinh doanh cần nhận diện để chủ động phòng ngừa rủi ro, tránh vô tình trở thành mắt xích trong các hoạt động vi phạm pháp luật.
Một nội dung thực tế khác cũng được đại biểu Nguyễn Trung Kiên nêu ra là việc thu lợi từ quà tặng trên nền tảng số.
Ông đặt vấn đề: "Ví dụ hôm qua có một phiên livestream với lượng người xem rất lớn, riêng số quà tặng trong phiên livestream ấy cũng ước tính cả tỷ đồng, với hàng chục nghìn người bấm tặng quà. Vậy liệu những người có ảnh hưởng trong xã hội livestream có chuyện rửa tiền đằng sau không?"
Theo đại biểu, việc lợi dụng các nền tảng số để rửa tiền cũng là vấn đề cần được nghiên cứu. Ông cho rằng việc thu lợi từ quà tặng trên nền tảng số và thương mại điện tử là những nội dung cần tiếp tục được xem xét trong quá trình hoàn thiện chính sách pháp luật.
Đây cũng là vấn đề có liên quan đến cộng đồng kinh doanh sinh vật cảnh khi hoạt động bán hàng trực tuyến ngày càng phát triển mạnh. Hiện nay, nhiều nhà vườn, nghệ nhân, doanh nghiệp kinh doanh cây cảnh, hoa lan, cá cảnh, chim cảnh hay các sản phẩm sinh vật cảnh thường xuyên giới thiệu sản phẩm thông qua livestream, mạng xã hội hoặc các nền tảng thương mại điện tử.
Sự phát triển của công nghệ mang lại nhiều cơ hội mở rộng thị trường, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về tính minh bạch trong quản lý doanh thu, lưu giữ chứng từ, hóa đơn và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế. Khi các giao dịch được thực hiện công khai, có hồ sơ đầy đủ và dòng tiền rõ ràng, người kinh doanh sẽ giảm thiểu nguy cơ phát sinh tranh chấp cũng như tránh bị lợi dụng vào các mục đích bất hợp pháp.
Trong bối cảnh cơ quan lập pháp đang tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng, chống rửa tiền, cộng đồng người kinh doanh sinh vật cảnh cần chủ động nâng cao hiểu biết pháp luật, thường xuyên cập nhật các quy định mới liên quan đến hóa đơn, chứng từ, thanh toán, kê khai thuế và quản lý giao dịch có giá trị lớn.
Việc ký kết hợp đồng đầy đủ, thanh toán qua ngân hàng đối với các giao dịch lớn, lưu giữ hồ sơ chứng minh nguồn gốc tài sản, thực hiện đúng nghĩa vụ thuế và từ chối những giao dịch có dấu hiệu bất thường sẽ không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chính người kinh doanh mà còn góp phần xây dựng thị trường sinh vật cảnh phát triển minh bạch, chuyên nghiệp và bền vững.
Việc Đại biểu Quốc hội đưa ra những ví dụ thực tiễn về giao dịch sinh vật cảnh có giá trị lớn trong quá trình sửa đổi Luật Phòng, chống rửa tiền là lời nhắc nhở về yêu cầu nâng cao tính minh bạch của các giao dịch dân sự, thương mại trong nền kinh tế. Đối với người kinh doanh sinh vật cảnh, hiểu đúng pháp luật, tuân thủ đầy đủ các quy định về hóa đơn, chứng từ, thuế và quản lý dòng tiền chính là giải pháp thiết thực để bảo vệ uy tín, bảo vệ hoạt động kinh doanh hợp pháp, đồng thời góp phần phòng ngừa, ngăn chặn các hành vi lợi dụng giao dịch giá trị lớn để thực hiện các tội phạm về tài chính.
