Sáng 29/6, Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức Lễ khai trương Sàn giao dịch các-bon trong nước. Sự kiện đánh dấu lần đầu tiên Việt Nam xác lập giá các-bon, đưa quyền phát thải và kết quả giảm phát thải trở thành loại hàng hóa có giá trị kinh tế, được giao dịch tập trung trên nguyên tắc công bằng, công khai và minh bạch. Đây là dấu mốc quan trọng trong quá trình hình thành thị trường các-bon, đồng thời mở ra bước phát triển mới của nền kinh tế xanh, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển bền vững và cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.
 |
| Nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà cùng đại diện lãnh đạo các Bộ, ngành tham dự buổi lễ. - (Ảnh: Trung Nguyên) |
Tham dự Lễ khai trương có nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà; Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi; Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành; Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương; Cục trưởng Cục Môi trường Tăng Thế Cường; lãnh đạo Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX), Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) cùng đại diện các bộ, ngành và đơn vị liên quan.
Việc đưa Sàn giao dịch các-bon vào hoạt động là kết quả của quá trình chuẩn bị đồng bộ về cơ chế, chính sách, hạ tầng kỹ thuật và sự phối hợp giữa nhiều cơ quan quản lý. Không chỉ tạo ra một phương thức giao dịch mới, thị trường còn mở ra cơ chế khuyến khích doanh nghiệp chủ động giảm phát thải bằng các công cụ kinh tế thay vì chỉ dựa vào các biện pháp quản lý hành chính, góp phần gắn bảo vệ môi trường với phát triển sản xuất, kinh doanh.
Đối với nền kinh tế, việc xác lập giá các-bon có ý nghĩa đặc biệt khi lần đầu tiên quyền phát thải và kết quả giảm phát thải được nhìn nhận như một loại tài sản có giá trị kinh tế. Thông qua Sàn giao dịch các-bon, các giao dịch sẽ được thực hiện tập trung, minh bạch, tạo nền tảng để hình thành hệ sinh thái tài chính xanh và thị trường môi trường tại Việt Nam.
Hoàn thiện hạ tầng và cơ chế vận hành thị trường
Phát biểu tại lễ khai trương, ông Nguyễn Anh Phong, Chủ tịch HNX, cho biết việc đưa Sàn giao dịch các-bon trong nước vào vận hành là dấu mốc quan trọng trong lộ trình thực hiện cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, đồng thời thể hiện quyết tâm của Chính phủ, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan liên quan trong thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.
Theo ông Nguyễn Anh Phong, việc xây dựng Sàn giao dịch các-bon được triển khai theo Quyết định số 232/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Nghị định số 29/2026/NĐ-CP về Sàn giao dịch các-bon trong nước. HNX, dưới sự chỉ đạo của VNX và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, đã phối hợp với Cục Biến đổi khí hậu, Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), Ngân hàng BIDV cùng các đơn vị liên quan xây dựng khung pháp lý, quy trình nghiệp vụ và hệ thống đăng ký, giao dịch, thanh toán.
 |
| Đại biểu thực hiện nghi thức khai trương sàn giao dịch carbon trong nước. |
Đến nay, hệ thống công nghệ thông tin kết nối giữa HNX, VSDC, Cục Biến đổi khí hậu và ngân hàng thanh toán đã được thử nghiệm vận hành ổn định, thông suốt; hệ thống quy chế, quy trình nghiệp vụ cũng đã được ban hành đầy đủ. Có 6 công ty chứng khoán trở thành thành viên giao dịch đầu tiên, cùng hơn 100 cơ sở phát thải thuộc diện được phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính đủ điều kiện tham gia thị trường.
"Có thể khẳng định, đến thời điểm này, các điều kiện cần thiết để đưa Sàn giao dịch các-bon trong nước vào vận hành đã được chuẩn bị đầy đủ, đồng bộ và sẵn sàng", ông Nguyễn Anh Phong nhấn mạnh.
Theo lãnh đạo HNX, việc khai trương Sàn giao dịch các-bon không chỉ là bước tiến về mặt kỹ thuật mà còn góp phần gắn trách nhiệm bảo vệ môi trường với lợi ích kinh tế của doanh nghiệp. Thông qua giao dịch hạn ngạch phát thải và tín chỉ các-bon, doanh nghiệp có thêm công cụ để tối ưu chi phí giảm phát thải, đổi mới công nghệ và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Sau khi thị trường đi vào hoạt động, HNX sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan liên quan quản lý, vận hành thị trường theo hướng an toàn, hiệu quả, công khai và minh bạch; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để các doanh nghiệp và tổ chức quan tâm tiếp cận loại hình giao dịch mới này. HNX kỳ vọng thị trường các-bon sẽ trở thành công cụ quan trọng thúc đẩy tăng trưởng xanh, phát triển kinh tế các-bon thấp và phát triển bền vững.
Biến giảm phát thải thành giá trị kinh tế
Việc đưa Sàn giao dịch các-bon vào vận hành đánh dấu lần đầu tiên Việt Nam chính thức xác lập giá các-bon và hình thành cơ chế giao dịch tập trung đối với quyền phát thải cũng như kết quả giảm phát thải. Điều này đồng nghĩa với việc những nỗ lực giảm phát thải không chỉ mang ý nghĩa bảo vệ môi trường mà còn trở thành hàng hóa có giá trị kinh tế.
 |
| Sàn giao dịch các-bon trong nước chính thức vận hành. |
Đây là bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý môi trường, từ cơ chế quản lý hành chính sang cơ chế thị trường. Các doanh nghiệp có thể chủ động quản lý lượng phát thải, tối ưu chi phí thông qua giao dịch hạn ngạch phát thải và tín chỉ các-bon, qua đó tạo động lực đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sản xuất.
Theo ông Nguyễn Anh Phong, cơ chế thị trường các-bon giúp doanh nghiệp vừa thực hiện trách nhiệm giảm phát thải vừa có thêm công cụ để tối ưu hoạt động sản xuất, kinh doanh. Những đơn vị giảm phát thải hiệu quả có thể tận dụng kết quả để tham gia giao dịch, trong khi doanh nghiệp có nhu cầu bổ sung hạn ngạch phát thải có thêm kênh giao dịch minh bạch.
Sự tham gia của 6 công ty chứng khoán và hơn 100 cơ sở phát thải ngay từ giai đoạn đầu cho thấy thị trường đã có nền tảng pháp lý, kỹ thuật và các chủ thể tham gia cần thiết. HNX sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan liên quan bảo đảm thị trường vận hành an toàn, minh bạch, đồng thời tăng cường tuyên truyền để mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp.
Việc đưa quyền phát thải và kết quả giảm phát thải trở thành hàng hóa có giá trị kinh tế không chỉ tạo động lực mới cho doanh nghiệp mà còn góp phần hình thành thị trường các-bon trong nước, thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh của nền kinh tế.
Đưa thị trường các-bon trở thành động lực của tăng trưởng xanh
Phát biểu tại lễ khai trương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương cho rằng việc đưa Sàn giao dịch các-bon vào vận hành là sự kiện có ý nghĩa quan trọng trong tiến trình hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường hiện đại, đồng thời đánh dấu bước phát triển mới của thị trường tài chính Việt Nam theo hướng xanh, minh bạch và bền vững.
 |
| Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, bà Vũ Thị Chân Phương phát biểu tại lễ khai trương. |
Theo bà Vũ Thị Chân Phương, trong bối cảnh biến đổi khí hậu đặt ra nhiều thách thức, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và tăng trưởng bền vững đã trở thành xu hướng tất yếu. Việc hình thành Sàn giao dịch các-bon không chỉ tạo lập cơ chế giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon công khai, minh bạch mà còn là công cụ kinh tế giúp doanh nghiệp chủ động đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm phát thải.
Đối với thị trường tài chính, đây là cấu phần mới của hệ sinh thái tài chính xanh, mở ra thêm kênh huy động và phân bổ nguồn lực cho các dự án phát triển bền vững, từng bước tiếp cận thông lệ quốc tế.
Sau quá trình chuẩn bị đồng bộ giữa Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan liên quan, các điều kiện về khuôn khổ pháp lý, hạ tầng công nghệ, quy trình nghiệp vụ và cơ chế phối hợp đã cơ bản hoàn thiện để Sàn giao dịch các-bon chính thức đi vào hoạt động.
Đáng chú ý, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 29/2026/NĐ-CP quy định không thu phí đối với các doanh nghiệp tham gia Sàn giao dịch các-bon trong nước trong giai đoạn thí điểm đến hết năm 2028. Theo Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, chính sách này thể hiện sự đồng hành của Chính phủ với cộng đồng doanh
nghiệp, góp phần giảm chi phí tham gia thị trường và khuyến khích doanh nghiệp tích cực đổi mới công nghệ, thực hiện các giải pháp giảm phát thải.
Để thị trường vận hành an toàn, ổn định và minh bạch, các đơn vị vận hành cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống giao dịch, đăng ký, lưu ký và thanh toán; tăng cường giám sát, xử lý nghiêm các hành vi thao túng, gian lận; đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của doanh nghiệp; đồng thời tiếp tục nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế để hoàn thiện cơ chế, chính sách.
Đại diện đơn vị vận hành, Chủ tịch Hội đồng thành viên VNX Lương Hải Sinh khẳng định sẽ triển khai đầy đủ các nhiệm vụ được giao, ưu tiên bảo đảm Sàn giao dịch các-bon vận hành an toàn, ổn định, thông suốt và bảo mật; mọi hoạt động giao dịch được thực hiện công khai, minh bạch theo đúng quy định của pháp luật.
Ông Lương Hải Sinh nhấn mạnh, việc khai trương Sàn giao dịch các-bon là dấu mốc quan trọng đối với sự phát triển của thị trường tài chính và thị trường các-bon Việt Nam, nhưng đây mới chỉ là bước khởi đầu. Trong thời gian tới, các đơn vị vận hành sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp để phát triển thị trường các-bon, góp phần thúc đẩy tăng trưởng xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.
Việc khai trương Sàn giao dịch các-bon trong nước không chỉ mở ra một thị trường mới mà còn tạo nền tảng để Việt Nam phát triển nền kinh tế các-bon thấp, thúc đẩy tài chính xanh và huy động nguồn lực cho phát triển bền vững. Với nền tảng pháp lý, hạ tầng kỹ thuật và cơ chế vận hành đã được chuẩn bị đồng bộ, thị trường các-bon được kỳ vọng sẽ trở thành công cụ kinh tế quan trọng trên hành trình hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xanh và phát thải ròng bằng "0".
Tải và xem Nghị định số 29/2026/NĐ-CP của Chính phủ: Sàn giao dịch các-bon trong nước tại đây
