 |
| Lễ hội truyền thống Nữ tướng Lê Chân năm 2026 được tổ chức trong 3 ngày 25 - 27/3/2026 (tức ngày 7 - 9 tháng Hai năm Bính Ngọ) tại các địa điểm di tích quốc gia Đền Nghè, Đình An Biên và khu vực tượng đài Nữ tướng. |
Ngày 25/3, tại Đền Nghè, Bảo tàng TP Hải Phòng phối hợp với Hội Hoa Thủy Tiên Hải Phòng tổ chức Hội thi hoa Thủy Tiên trong khuôn khổ lễ hội truyền thống tưởng niệm Nữ tướng Lê Chân. Sự kiện không chỉ góp phần làm phong phú thêm các hoạt động văn hóa lễ hội mà còn khơi dậy niềm tự hào, hoài niệm về một thú chơi thanh tao đã từng gắn bó sâu sắc với đời sống tinh thần của người dân đất Cảng.
 |
| Các đại biểu và nghệ nhân tham dự Hội thi hoa Thủy Tiên trong khuôn khổ lễ hội truyền thống tưởng niệm Nữ tướng Lê Chân. |
Hội thi hoa Thủy Tiên có nguồn gốc từ làng Vẻn (An Biên xưa) vào những năm 1920, xuất phát từ lòng tôn kính đối với Nữ tướng Lê Chân, người có công khai phá, gây dựng vùng đất Hải Phòng. Khi ấy, những bình hoa đẹp nhất được tuyển chọn kỹ lưỡng để dâng lên Thánh Mẫu trong ngày hội Đền Nghè (mùng 8 tháng 2 âm lịch), như một cách gửi gắm tấm lòng thành kính và tri ân tiền nhân. Từ một thú chơi tao nhã, nghệ thuật trồng và gọt tỉa hoa Thủy Tiên dần trở thành một phần của nghi lễ, mang ý nghĩa văn hóa tâm linh sâu sắc.
Không khí hội thi xưa từng rất sôi động mà vẫn giữ được nét trang nghiêm. Trước ngày thi, khu vực quanh Đền Nghè và các phố phường lân cận tấp nập người qua lại, ai cũng háo hức mang theo những bình hoa được chăm chút công phu. Trong đêm khai hội, các tác phẩm được đặt trang trọng trong rạp lớn giữa sân đền. Người dự thi giấu tên để bảo đảm tính công bằng, ban giám khảo cùng đông đảo nhân dân trực tiếp tham gia đánh giá, lựa chọn những bình hoa xuất sắc nhất. Sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố cộng đồng và tính thiêng đã tạo nên nét riêng có của hội thi, nơi nghệ thuật và tín ngưỡng hòa quyện trong cùng một không gian.
 |
| Những tác phẩm tiêu biểu nhất sau hội thi được lựa chọn để thực hiện nghi thức dâng lên Thánh Mẫu Lê Chân, tiếp nối truyền thống tốt đẹp đã tồn tại hàng trăm năm. |
Thủy Tiên là loài hoa được ví như “chén ngọc đĩa ngà” mang vẻ đẹp thanh cao với cánh trắng tinh khôi, nhụy vàng rực rỡ và hương thơm nhẹ nhàng, sâu lắng. Trong không gian tâm linh, sắc hoa ấy càng trở nên ý nghĩa, như biểu tượng của sự tinh khiết, hướng thiện. Theo một số tư liệu, Thủy Tiên có nguồn gốc từ các vùng khí hậu mát mẻ, thậm chí được liên hệ với những giống hoa phát triển trên các dãy núi cao ở Nam Mỹ, nơi điều kiện tự nhiên trong lành giúp hình thành nên vẻ đẹp thanh tú, kiêu hãnh. Cành hoa thường cao, mảnh mai, hoa và lá tập trung ở phần ngọn; những chiếc lá xoắn nhẹ, ôm lấy thân rồi vươn lên đan xen cùng những bông hoa, tạo nên bố cục mềm mại, hài hòa.
Không chỉ mang giá trị thẩm mỹ, hoa Thủy Tiên còn chứa đựng nhiều ý nghĩa biểu trưng. Trong quan niệm dân gian, đây là loài hoa tượng trưng cho sự may mắn, giàu có và hạnh phúc. Vẻ đẹp sang trọng, thanh nhã khiến Thủy Tiên trở thành lựa chọn phù hợp trong những dịp lễ, Tết hoặc những sự kiện quan trọng, cũng như là món quà gửi gắm tình cảm tới người thân yêu. Tùy theo màu sắc, mỗi bông hoa lại mang những thông điệp riêng, nhưng tựu trung vẫn là lời chúc tốt lành, hướng thiện và an yên.
 |
| Một số tác phẩm tham dự Hội thi hoa Thủy Tiên trong khuôn khổ lễ hội truyền thống tưởng niệm Nữ tướng Lê Chân. |
Tuy nhiên, để có được một bình hoa Thủy Tiên hoàn mỹ không hề đơn giản. Người chơi phải bắt đầu từ việc chọn củ đủ “năm giò” tượng trưng cho ngũ hành, sau đó trải qua quá trình gọt tỉa công phu, ngâm dưỡng cẩn trọng và điều chỉnh nhiệt độ để hoa nở đúng “giờ vàng”. Mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự kiên trì, tỉ mỉ và cả niềm đam mê. Chính vì vậy, mỗi bình hoa không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật mà còn là kết tinh của tâm huyết và lòng thành kính của người tạo tác.
Trong dòng chảy văn hóa lâu đời của người Việt, tục chơi hoa ngày Tết từ lâu đã trở thành biểu tượng của sự giao hòa giữa con người và thiên nhiên. Hội thi hoa Thủy Tiên tại Đền Nghè là một minh chứng tiêu biểu cho truyền thống ấy.
Theo tư liệu lịch sử, từ năm 1920 đến năm 1943, hội thi được tổ chức thường niên vào dịp lễ hội ngày 8/2 âm lịch, ngày sinh của Nữ tướng Lê Chân. Quy trình chấm thi khi đó rất nghiêm ngặt, trải qua ba vòng từ kiểm tra kiến thức lịch sử đến sơ khảo và chung khảo, nhằm lựa chọn những tác phẩm xứng đáng với các danh hiệu cao quý như Giải nguyên, Á nguyên, Đệ nhị và Đệ tam.
Sau hơn 80 năm bị gián đoạn, kể từ năm 2024, Hội thi hoa Thủy Tiên đã chính thức được khôi phục tại Đền Nghè. Sự trở lại của hội thi không chỉ đáp ứng nguyện vọng tha thiết của nhân dân địa phương mà còn thể hiện nỗ lực của các cơ quan chức năng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể. Trong bối cảnh đời sống hiện đại ngày càng thay đổi, việc khôi phục những nét đẹp truyền thống như thú chơi hoa Thủy Tiên mang ý nghĩa đặc biệt, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa và làm phong phú đời sống tinh thần cộng đồng.
 |
| Các thành viên Ban Giám khảo Hội thi hoa Thủy Tiên trong khuôn khổ lễ hội truyền thống tưởng niệm Nữ tướng Lê Chân. |
Hội thi năm nay được tổ chức bài bản với các vòng Giám tuyển, Sơ khảo và Chung khảo. Sau vòng sơ tuyển, 27 tác phẩm xuất sắc đã được lựa chọn vào vòng giám tuyển. Trải qua các phần thi, Ban Giám khảo đã trao giải Nhất cho tác phẩm của nghệ nhân Nguyễn Thị Tuyết Minh, cùng với đó là 2 giải Nhì, 3 giải Ba và 9 giải Khuyến khích. Những tác phẩm tiêu biểu nhất sau hội thi được lựa chọn để thực hiện nghi thức dâng lên Thánh Mẫu Lê Chân, tiếp nối truyền thống tốt đẹp đã tồn tại hàng trăm năm.
 |
| Bà Bùi Thị Nguyệt Nga, Giám đốc Bảo tàng Hải Phòng (bên phải) trao giải nhất Hội thi hoa Thủy Tiên cho tác giả Nguyễn Thị Tuyết Minh. (Ảnh: ANHP) |
Lễ hội truyền thống Nữ tướng Lê Chân được tổ chức thường niên nhằm ghi nhớ công lao to lớn của nữ anh hùng dân tộc thời Hai Bà Trưng, người đã khai phá vùng đất ven biển từ bãi bồi hoang sơ thành trang An Biên trù phú, đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển của Hải Phòng ngày nay. Với công đức ấy, bà được nhân dân tôn vinh là Thành hoàng và suy tôn là Thánh Mẫu. Chính vì vậy, việc dâng những bình hoa Thủy Tiên đẹp nhất trong ngày lễ hội không chỉ là nghi thức truyền thống mà còn là biểu hiện sinh động của đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.
 |
Có thể thấy, Hội thi hoa Thủy Tiên không đơn thuần là một hoạt động văn hóa mang tính trình diễn, mà còn là không gian hội tụ của nghệ thuật, tín ngưỡng và cộng đồng. Sự hồi sinh của hội thi đã góp phần làm sống lại một nét đẹp xưa, nơi sắc hoa thanh khiết được nâng niu như lễ vật thiêng, kết nối con người với cội nguồn và những giá trị bền vững của dân tộc. Trong không gian linh thiêng của Đền Nghè, những bông Thủy Tiên tiếp tục nở, không chỉ tỏa hương sắc mà còn lan tỏa niềm tin, sự tri ân và khát vọng gìn giữ truyền thống cho các thế hệ mai sau.
Tiktok: https://tiktok.com/@tapchivietnamhuongsac
Facebook: https://facebook.com/tapchivietnamhuongsac.vn
Youtube: https://youtube.com/@tapchivietnamhuongsac68
