Từ bao đời nay, khung cửi gắn liền với cuộc sống của phụ nữ Cao Lan ở Lục Sơn (Bắc Ninh). Những tấm vải dệt thủ công không chỉ phục vụ sinh hoạt thường ngày mà còn hiện diện trong nghi lễ, cưới hỏi, lễ hội – trở thành thước đo sự khéo léo và đảm đang của người phụ nữ trong cộng đồng.
Nguyên liệu dệt chủ yếu là sợi bông và các loại sợi tự nhiên do người dân tự trồng, tự xử lý. Màu nhuộm được chiết xuất từ lá chàm, vỏ cây, rễ cây… tạo nên gam màu trầm ấm, bền đẹp theo thời gian. Trên nền vải chàm đặc trưng, các họa tiết núi rừng, chim muông, dòng suối hay biểu tượng tâm linh được thể hiện tinh tế, phản ánh đời sống và thế giới quan của người Cao Lan.
 |
| Từ những khung cửi mộc mạc, người dân nơi đây đang từng bước khôi phục nghề xưa, đưa sản phẩm thủ công mang bản sắc truyền thống vươn ra thị trường. |
Tuy nhiên, trước sự phát triển mạnh mẽ của ngành dệt may công nghiệp, nghề dệt truyền thống từng có thời điểm đứng trước nguy cơ mai một khi sản phẩm thủ công dần bị thay thế bởi hàng hóa sản xuất hàng loạt, giá rẻ, tiện dụng hơn.
Những năm gần đây, chính quyền địa phương và cộng đồng đã tích cực triển khai nhiều giải pháp nhằm khôi phục nghề. Các lớp truyền dạy kỹ thuật dệt, thêu hoa văn được tổ chức thường xuyên; các tổ hợp tác sản xuất được hình thành, giúp người dân liên kết và nâng cao hiệu quả tiêu thụ sản phẩm.
Song song với đó, nhiều hộ gia đình đã chủ động cải tiến mẫu mã, kết hợp họa tiết truyền thống với nhu cầu hiện đại để tạo ra các sản phẩm như túi xách, khăn quàng, trang phục cách tân… phù hợp thị hiếu thị trường. Việc tham gia chương trình OCOP cũng mở ra cơ hội chuẩn hóa chất lượng, nâng cao giá trị và mở rộng đầu ra cho sản phẩm.
Không chỉ dừng lại ở sản xuất, nghề dệt Cao Lan còn được gắn với phát triển du lịch trải nghiệm. Du khách đến Lục Sơn có thể trực tiếp tham gia các công đoạn dệt, nhuộm vải, tìm hiểu đời sống văn hóa bản địa – góp phần lan tỏa giá trị nghề truyền thống.
Dẫu vậy, để nghề dệt phát triển bền vững vẫn cần thêm sự hỗ trợ về vốn, kỹ thuật, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ. Trong bối cảnh hội nhập, bảo tồn nghề dệt không chỉ là giữ một phương thức sản xuất mà còn là gìn giữ bản sắc văn hóa của cả một cộng đồng.
Tiktok: https://tiktok.com/@tapchivietnamhuongsac
Facebook: https://facebook.com/tapchivietnamhuongsac.vn
Youtube: https://youtube.com/@tapchivietnamhuongsac68
