Người phát ngôn được quy định rõ trách nhiệm, đa dạng hóa hình thức cung cấp thông tin
Hoạt động phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí của các cơ quan hành chính nhà nước giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của người dân, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và tạo sự đồng thuận xã hội. Trong bối cảnh yêu cầu về công khai, minh bạch và truyền thông chính sách ngày càng được đặt lên hàng đầu, việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về phát ngôn không chỉ giúp thống nhất đầu mối cung cấp thông tin mà còn góp phần nâng cao trách nhiệm giải trình của các cơ quan hành chính trước xã hội.
 |
| Nghị định số 244/2026/NĐ-CP quy định chi tiết việc phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí của các cơ quan hành chính nhà nước. - (Ảnh minh họa) |
Nhằm đáp ứng yêu cầu đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 244/2026/NĐ-CP quy định chi tiết việc phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí của các cơ quan hành chính nhà nước. Nghị định xác lập các nguyên tắc, trách nhiệm và phương thức cung cấp thông tin theo hướng chủ động, kịp thời, chính xác và minh bạch, đồng thời quy định rõ trách nhiệm của người phát ngôn trong từng tình huống cụ thể.
Một trong những điểm nổi bật của Nghị định là quy định thống nhất 5 hình thức phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí, tạo điều kiện để các cơ quan hành chính lựa chọn phương thức phù hợp với từng nội dung, từng thời điểm và từng nhóm đối tượng tiếp nhận thông tin.
Theo đó, hình thức đầu tiên là tổ chức họp báo, có thể thực hiện trực tiếp hoặc trực tuyến. Đây tiếp tục là kênh thông tin chính thức để các cơ quan hành chính công bố các chủ trương, chính sách, kết quả thực hiện nhiệm vụ cũng như giải đáp các vấn đề báo chí và dư luận quan tâm.
Bên cạnh đó, Nghị định quy định việc đăng tải nội dung phát ngôn và cung cấp thông tin trên Cổng thông tin điện tử, Trang thông tin điện tử, các trang, kênh, tài khoản mạng xã hội hoặc nền tảng số chính thức của cơ quan hành chính nhà nước. Đáng chú ý, các trang, kênh hoặc tài khoản mạng xã hội chính thức phải được công bố trên Cổng thông tin điện tử hoặc Trang thông tin điện tử của cơ quan nhằm bảo đảm tính xác thực, giúp người dân và báo chí nhận diện đúng nguồn thông tin chính thống.
Hình thức thứ ba là phát ngôn trực tiếp hoặc trả lời phỏng vấn báo chí, tạo điều kiện để người phát ngôn trực tiếp giải thích, làm rõ các vấn đề thuộc phạm vi quản lý của cơ quan mình.
Hình thức thứ tư là gửi thông cáo báo chí hoặc nội dung trả lời bằng văn bản, thư điện tử, phù hợp với những nội dung cần truyền tải nhanh, chính xác và có tính thống nhất cao.
Hình thức thứ năm là cung cấp thông tin thông qua trao đổi trực tiếp hoặc tại các cuộc giao ban báo chí do Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức ở Trung ương; Ban Tuyên giáo và Dân vận tỉnh ủy, cơ quan chuyên môn về văn hóa thuộc UBND cấp tỉnh và Hội Nhà báo tỉnh, thành phố tổ chức tại địa phương khi được yêu cầu.
Việc quy định đồng thời nhiều hình thức cung cấp thông tin thể hiện định hướng đa dạng hóa các kênh truyền thông chính thức của cơ quan hành chính nhà nước, phù hợp với xu hướng chuyển đổi số và nhu cầu tiếp cận thông tin ngày càng nhanh chóng của người dân và báo chí.
Không chỉ quy định về hình thức phát ngôn, Nghị định còn xác định rõ trách nhiệm cung cấp thông tin định kỳ của từng cấp cơ quan hành chính nhà nước.
Theo đó, các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND cấp tỉnh có trách nhiệm hằng tháng cung cấp thông tin về tình hình hoạt động, kết quả thực hiện nhiệm vụ và những vấn đề dư luận xã hội quan tâm thuộc phạm vi quản lý. Song song với đó, các cơ quan này phải thường xuyên cập nhật thông tin trên Cổng thông tin điện tử, Trang thông tin điện tử và các nền tảng số chính thức của mình.
Đáng chú ý, Nghị định yêu cầu các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND cấp tỉnh tổ chức họp báo ít nhất 3 tháng một lần, đồng thời chủ động cung cấp thông tin bằng văn bản hoặc các hình thức phù hợp, bảo đảm thông tin được truyền tải đầy đủ, kịp thời tới báo chí và người dân. Các cơ quan này cũng có trách nhiệm cung cấp thông tin cho Cổng Thông tin điện tử Chính phủ theo quy định.
Đối với các cơ quan hành chính nhà nước khác, Nghị định yêu cầu phải thường xuyên cập nhật thông tin trên Cổng thông tin điện tử của cơ quan; cử người phát ngôn tham gia các cuộc họp báo khi được yêu cầu; thực hiện cung cấp thông tin bằng văn bản hoặc các hình thức theo quy định; đồng thời có thể tham gia cung cấp thông tin tại các cuộc giao ban báo chí ở địa phương khi cần thiết.
Những quy định này cho thấy hoạt động phát ngôn không còn mang tính bị động hay chỉ thực hiện khi có yêu cầu, mà được đặt trong cơ chế chủ động, thường xuyên và có kế hoạch. Việc cung cấp thông tin định kỳ giúp hạn chế khoảng trống thông tin, tăng cường tính minh bạch trong hoạt động quản lý nhà nước, đồng thời tạo điều kiện để báo chí tiếp cận nguồn thông tin chính thống, chính xác và đầy đủ.
Quy định chặt chẽ về phát ngôn trong các tình huống đột xuất, khẩn cấp và nhạy cảm
Bên cạnh cơ chế cung cấp thông tin định kỳ, Nghị định số 244/2026/NĐ-CP dành những quy định cụ thể đối với hoạt động phát ngôn trong các trường hợp đột xuất, bất thường. Đây là nội dung quan trọng nhằm bảo đảm các sự kiện có tác động lớn đến xã hội được thông tin kịp thời, thống nhất, góp phần định hướng dư luận và hạn chế sự lan truyền của các thông tin sai lệch.
Theo Điều 7 của Nghị định, đối với các sự cố mang tính quốc gia liên quan đến quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội hoặc sức khỏe cộng đồng, trừ các trường hợp theo quy định của luật chuyên ngành, Thủ tướng Chính phủ hoặc người phát ngôn của Chính phủ sẽ thực hiện phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí ngay sau khi sự cố xảy ra, đồng thời thường xuyên cập nhật thông tin trong suốt quá trình xử lý sự cố.
Đối với các sự cố có liên quan từ hai bộ, ngành hoặc hai tỉnh, thành phố trở lên, Nghị định quy định người phát ngôn của bộ, cơ quan ngang bộ hoặc UBND cấp tỉnh được Chính phủ giao chủ trì xử lý phải thống nhất nội dung với các cơ quan liên quan trước khi thực hiện phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí. Quy định này nhằm bảo đảm thông tin được truyền tải thống nhất, tránh phát sinh những nội dung thiếu đồng bộ trong quá trình xử lý các vụ việc có phạm vi ảnh hưởng rộng.
Sau khi quy định rõ thẩm quyền phát ngôn đối với các sự cố mang tính quốc gia và các vụ việc liên quan nhiều bộ, ngành, địa phương, Nghị định số 244/2026/NĐ-CP tiếp tục xác lập yêu cầu về thời gian cung cấp thông tin đối với những vấn đề phát sinh trong thực tiễn quản lý.
Theo đó, khi xảy ra các sự kiện hoặc vấn đề quan trọng có tác động lớn trong xã hội thuộc phạm vi quản lý của cơ quan hành chính nhà nước, người phát ngôn phải thực hiện phát ngôn và cung cấp thông tin ban đầu cho báo chí chậm nhất trong vòng 24 giờ kể từ thời điểm cơ quan tiếp nhận và xử lý vụ việc theo thẩm quyền. Quy định này hướng tới mục tiêu bảo đảm thông tin chính thống được cung cấp kịp thời, giúp cảnh báo, định hướng dư luận và hạn chế nguy cơ phát sinh khủng hoảng truyền thông cũng như sự lan truyền của các thông tin sai lệch.
Đối với những vấn đề xuất hiện nhiều ý kiến không thống nhất trong dư luận xã hội, Nghị định cũng yêu cầu người phát ngôn phải chủ động cung cấp thông tin ban đầu trong thời hạn không quá 24 giờ kể từ thời điểm cơ quan hành chính nhà nước xác định vụ việc có tác động hoặc có nguy cơ tác động đến dư luận. Đây là điểm mới đáng chú ý, thể hiện yêu cầu các cơ quan quản lý phải chủ động truyền thông ngay từ giai đoạn đầu của vụ việc thay vì chỉ phản hồi khi thông tin đã lan rộng.
Bên cạnh trách nhiệm chủ động phát ngôn, Nghị định còn quy định rõ nghĩa vụ cung cấp thông tin khi có yêu cầu từ cơ quan báo chí hoặc cơ quan chỉ đạo, quản lý nhà nước về báo chí đối với các sự kiện, vấn đề thuộc phạm vi quản lý. Người phát ngôn có trách nhiệm thực hiện việc phát ngôn hoặc cung cấp thông tin theo đúng quy định, góp phần bảo đảm báo chí tiếp cận nguồn tin chính thống, đầy đủ và kịp thời.
Đối với trường hợp phát hiện báo chí đăng tải hoặc phát sóng thông tin sai sự thật về lĩnh vực, địa bàn thuộc phạm vi quản lý của mình, người phát ngôn được quyền phản hồi bằng văn bản, nêu rõ căn cứ và yêu cầu cơ quan báo chí thực hiện cải chính, xin lỗi theo quy định của pháp luật. Quy định này vừa bảo đảm quyền phản hồi của cơ quan quản lý nhà nước, vừa góp phần nâng cao tính chính xác, khách quan của thông tin được công bố trên báo chí.
Hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa cơ quan hành chính và báo chí, nâng cao tính minh bạch thông tin
Không chỉ quy định trách nhiệm của các cơ quan hành chính nhà nước và người phát ngôn, Nghị định số 244/2026/NĐ-CP còn xác định rõ trách nhiệm của cơ quan báo chí, nhà báo và phóng viên trong quá trình tiếp nhận, sử dụng và đăng tải thông tin do người phát ngôn cung cấp.
Theo đó, cơ quan báo chí, nhà báo và phóng viên có trách nhiệm đăng tải, phản ánh trung thực, khách quan và đầy đủ nội dung thông tin do người phát ngôn cung cấp. Trường hợp chuyển ngữ sang ngôn ngữ khác phải bảo đảm đúng thuật ngữ chuyên môn quốc tế, không làm thay đổi bản chất của thông tin gốc, đồng thời phải ghi rõ họ tên người phát ngôn và tên cơ quan hành chính nhà nước.
Đây là quy định nhằm bảo đảm tính thống nhất của thông tin khi được truyền tải đến công chúng, hạn chế nguy cơ hiểu sai hoặc diễn giải không đầy đủ nội dung phát ngôn chính thức của cơ quan nhà nước.
Một điểm đáng chú ý khác là Nghị định quy định cơ quan báo chí đăng, phát đúng nội dung thông tin mà người phát ngôn cung cấp sẽ không phải chịu trách nhiệm về nội dung thông tin đó. Quy định này tạo cơ sở pháp lý rõ ràng đối với hoạt động đăng tải thông tin chính thức từ các cơ quan hành chính nhà nước, đồng thời khuyến khích việc sử dụng nguồn tin chính thống trong hoạt động báo chí.
Song song với đó, Nghị định cũng đặt ra trách nhiệm đối với cơ quan báo chí khi đăng tải thông tin không chính xác hoặc sai sự thật. Theo quy định, cơ quan báo chí phải đăng tải ý kiến phản hồi của người phát ngôn và thực hiện cải chính, xin lỗi theo quy định của pháp luật. Cơ chế này góp phần bảo đảm quyền phản hồi của cơ quan quản lý nhà nước, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các cơ quan báo chí trong quá trình kiểm chứng và sử dụng thông tin.
Nghị định số 244/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026. Đối với các cơ quan hành chính nhà nước chưa ban hành quy chế nội bộ về phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí, Nghị định quy định trong thời hạn 45 ngày kể từ ngày có hiệu lực phải hoàn thành việc xây dựng và ban hành quy chế nội bộ theo đúng quy định.
Quy định chuyển tiếp này nhằm bảo đảm các cơ quan hành chính nhà nước nhanh chóng hoàn thiện cơ chế tổ chức, phân công trách nhiệm và quy trình cung cấp thông tin, tạo sự thống nhất trong triển khai Nghị định trên phạm vi toàn quốc.
Việc Chính phủ ban hành Nghị định số 244/2026/NĐ-CP đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng của khuôn khổ pháp lý về phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí của các cơ quan hành chính nhà nước. Với việc quy định cụ thể các hình thức phát ngôn, trách nhiệm của người phát ngôn, cơ chế xử lý các tình huống đột xuất, thời hạn cung cấp thông tin cũng như trách nhiệm của cơ quan báo chí, Nghị định hướng tới xây dựng môi trường thông tin công khai, minh bạch, thống nhất và kịp thời.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, yêu cầu truyền thông chính sách ngày càng cao và tốc độ lan truyền thông tin ngày càng nhanh, những quy định mới sẽ góp phần nâng cao hiệu quả phối hợp giữa cơ quan hành chính nhà nước với báo chí, tăng cường trách nhiệm giải trình của cơ quan công quyền, đồng thời bảo đảm người dân được tiếp cận thông tin chính thống, chính xác và đầy đủ, qua đó củng cố niềm tin xã hội và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
Xem và tải Nghị định số 244/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026 tại đây
Phạm Hùng
