Phối hợp chặt chẽ, hành động quyết liệt: Bảo vệ sự sống hoang dã và phát triển bền vững nguồn lợi thủy sản

Mới đây, Thượng tướng Nguyễn Văn Long – Thứ trưởng Bộ Công an và đồng chí Trần Đức Thắng – Quyền Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) đã cùng ký kết Kế hoạch phối hợp tổ chức tuyên truyền, đấu tranh, xử lý nhằm ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến bảo vệ động vật hoang dã (ĐVHD) và nguồn lợi thủy sản tại Việt Nam. Đây là bước đi mang ý nghĩa chiến lược, thể hiện quyết tâm chính trị của hai ngành trong việc thực hiện nghiêm chỉ đạo của Chính phủ về bảo tồn đa dạng sinh học, đồng thời khẳng định cam kết mạnh mẽ của Việt Nam với cộng đồng quốc tế trong bảo vệ các loài động vật hoang dã quý, hiếm và phát triển bền vững tài nguyên thiên nhiên quốc gia.

Ngày 17/10/2025, Quyền Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng và Thứ trưởng Bộ Công an Nguyễn Văn Long ký kế hoạch phối hợp. Ảnh: Bộ Công an

Kế hoạch phối hợp được xây dựng toàn diện, xác định rõ mục tiêu tăng cường hợp tác giữa hai ngành trong công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật, kiểm tra, giám sát và đấu tranh xử lý vi phạm. Các hoạt động cụ thể sẽ được triển khai đồng bộ từ trung ương đến địa phương, hình thành mạng lưới phối hợp chặt chẽ trong phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành vi vi phạm. Trong đó, trọng tâm là đấu tranh, triệt phá các tổ chức tội phạm, tụ điểm, đường dây, mạng lưới buôn bán động vật hoang dã; ngăn chặn tình trạng săn, bẫy, bắt các loài chim hoang dã, chim di cư; đồng thời xử lý nghiêm hành vi sử dụng hóa chất, chất nổ, xung điện, ngư cụ hủy diệt trong khai thác thủy sản.

Kế hoạch cũng nhấn mạnh việc khơi dậy tinh thần trách nhiệm công dân, gắn bảo vệ thiên nhiên với phong trào toàn dân bảo vệ môi trường sinh thái. Thông qua tuyên truyền sâu rộng, người dân được nâng cao nhận thức về vai trò của động vật hoang dã và thủy sản trong hệ sinh thái, từ đó tích cực tham gia tố giác, đấu tranh với các hành vi vi phạm, góp phần lan tỏa phong trào “Không săn bắt – Không tiêu thụ – Bảo vệ động vật hoang dã, chim di cư và nguồn lợi thủy sản”.

Thực tế thời gian qua, tình trạng vi phạm pháp luật trong quản lý và bảo vệ động vật hoang dã, nguồn lợi thủy sản vẫn diễn biến phức tạp. Nhiều đối tượng lợi dụng sơ hở trong quản lý để hình thành đường dây buôn bán, vận chuyển trái phép, thậm chí xuyên quốc gia. Việc sử dụng công cụ, hóa chất hủy diệt trong khai thác thủy sản không chỉ gây suy kiệt nguồn lợi mà còn đe dọa nghiêm trọng đến cân bằng sinh thái. Trong bối cảnh đó, sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của Bộ Công an và Bộ Nông nghiệp và Môi trường thể hiện rõ quyết tâm siết chặt kỷ cương, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và thực thi pháp luật trong lĩnh vực bảo tồn tài nguyên.

Năm nhóm giải pháp trọng tâm được thống nhất triển khai gồm: chỉ đạo, điều hành và điều tra cơ bản; tuyên truyền, phổ biến pháp luật; kiểm tra, thanh tra, giám sát và xử lý vi phạm; xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị; và thiết lập cơ chế phối hợp thống nhất, linh hoạt giữa các lực lượng thực thi pháp luật. Đặc biệt, Kế hoạch đề cao nguyên tắc “không vùng cấm, không ngoại lệ” trong xử lý vi phạm – mọi hành vi buôn bán, vận chuyển, tiêu thụ ĐVHD, sử dụng công cụ hủy diệt trong khai thác thủy sản đều phải bị phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm minh theo quy định.

Công tác tuyên truyền được coi là một trụ cột trong toàn bộ kế hoạch. Hai ngành sẽ phối hợp đẩy mạnh truyền thông đa phương tiện, gắn tuyên truyền pháp luật với các phong trào thi đua, các chiến dịch hành động cụ thể. Việc công khai thông tin các vụ việc điển hình, kết hợp giáo dục cộng đồng, xây dựng hình ảnh “người dân – chiến sĩ môi trường” sẽ góp phần củng cố niềm tin của nhân dân vào hiệu quả quản lý của Nhà nước, đồng thời lan tỏa thông điệp nhân văn về bảo vệ sự sống tự nhiên.

Về phân công trách nhiệm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường giao Cục Lâm nghiệp, Cục Kiểm lâm, Cục Bảo tồn và Đa dạng sinh học cùng Cục Thủy sản, Kiểm ngư làm đầu mối triển khai, hướng dẫn nghiệp vụ cho lực lượng cơ sở, tăng cường kiểm tra tại các khu bảo tồn và điểm nóng về khai thác trái phép. Các đơn vị này phối hợp với viện nghiên cứu, tổ chức khoa học trong việc nhận diện loài, thu thập dữ liệu và theo dõi diễn biến đa dạng sinh học. Phía Bộ Công an giao Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường chủ trì điều phối các lực lượng nghiệp vụ, phối hợp điều tra, bóc gỡ các đường dây tội phạm có tổ chức, xuyên quốc gia; chỉ đạo Công an địa phương phối hợp với Kiểm lâm, Kiểm ngư trong kiểm tra, xử lý nghiêm hành vi vi phạm.

Tại các địa phương, chính quyền cơ sở sẽ phát động phong trào toàn dân tham gia bảo vệ động vật hoang dã và nguồn lợi thủy sản, xây dựng mô hình “Cộng đồng nói không với khai thác tận diệt”, khuyến khích người dân tự nguyện giao nộp ngư cụ cấm và tố giác hành vi vi phạm. Công tác giáo dục môi trường trong trường học, khu dân cư và vùng ven biển được tăng cường, nhằm nuôi dưỡng tinh thần yêu thiên nhiên, hình thành thói quen sống hài hòa với môi trường sinh thái.

Sự phối hợp giữa hai ngành không chỉ dừng lại ở công tác hành chính, mà hướng tới thiết lập cơ chế phối hợp lâu dài, ổn định, dựa trên chia sẻ thông tin, hỗ trợ nghiệp vụ, thống nhất quy trình kiểm tra, điều tra và xử lý. Đây là nền tảng để hình thành mạng lưới giám sát – kiểm soát thống nhất, góp phần nâng cao năng lực thực thi pháp luật về bảo tồn đa dạng sinh học và quản lý tài nguyên thủy sản. Đồng thời, việc triển khai hiệu quả kế hoạch còn có ý nghĩa quan trọng trong việc thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam về bảo tồn thiên nhiên, ứng phó biến đổi khí hậu và bảo vệ các loài nguy cấp, quý, hiếm.

Bảo vệ sự sống hoang dã và phát triển bền vững nguồn lợi thủy sản không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Khi mỗi người dân nhận thức được giá trị của thiên nhiên và hành động vì lợi ích chung, sức mạnh tổng hợp ấy sẽ trở thành “lá chắn xanh” vững chắc trước các hành vi hủy hoại môi trường. Kế hoạch phối hợp giữa Bộ Công an và Bộ Nông nghiệp và Môi trường vì thế không chỉ là một văn bản hành chính, mà là lời cam kết mạnh mẽ của Nhà nước và Nhân dân Việt Nam cho một tương lai phát triển hài hòa, bền vững và nhân văn.