Hoành Sơn Quan thuộc loại hình di tích lịch sử kiến trúc thành lũy, như một chứng tích hùng hồn về những thăng trầm lịch sử, trở thành một địa danh có ý nghĩa rất lớn trong lịch sử và danh thắng của đất nước Việt Nam. Trên đỉnh Hoành Sơn mây hay ngưng tích lại nên mới có câu “Đèo Ngang hun hút mưa mây nắng ngàn”.
 |
| Hoành Sơn Quan hiện vẫn giữ được những nét cổ kính đậm chất truyền thống, với những cửa ải bằng đá được xây dựng trên núi. |
Là một di tích lịch sử hiếm hoi còn tồn tại ở Việt Nam, Hoành Sơn Quan vẫn giữ được những nét cổ kính đậm chất truyền thống, với những cửa ải bằng đá được xây dựng trên núi. Cổng cao hơn 4m, thành đăng dài hơn 30m xây dựng xung quanh, cùng với 1.000 bậc ở hai phía núi thành.
Có vị trí chiến lược vô cùng quan trọng, dãy Hoàng Sơn đã lưu trữ rất nhiều vết hằn của chiến tranh, cả trong thời cổ cận và hiện đại ở Việt Nam. Dẫu nhiều dấu vết chiến tranh, nhưng Hoành Sơn Quan vẫn mang nét thơ mộng với cảnh sách thiên nhiên trong lành và dãy núi vẫn hiên ngang hùng vĩ. Đây chính là địa điểm phù hợp với những du khách vừa muốn ngắm cảnh đẹp, vừa muốn tìm hiểu về lịch sử nước nhà.
 |
| Cổng được xây bằng gạch nung tồn tại hàng trăm năm. |
Đèo Ngang trong lịch sử Việt Nam chứng kiến rất nhiều sự kiện quan trọng. Có thể kể đến như: Nơi đây diễn ra nhiều cuộc giao tranh giữa Đại Việt và Chăm pa; vào thời nhà Nguyễn, Đèo Ngang và dãy Hoành Sơn còn gắn liền với sự kiện trấn thủ Thuận Hóa, mở mang bờ cõi. Thời kỳ Trịnh - Nguyễn phân tranh giữa Đàng Ngoài - Đàng Trong (1570-1786), lấy sông Gianh thuộc Quảng Trị là ranh giới phân chia Nam - Bắc, nhưng chốt án ngữ quan trọng của quân Trịnh ở bờ Bắc là Đèo Ngang.
Năm Minh Mạng thứ 14, vua cho xây dựng Hoành Sơn Quan trên đỉnh đèo. Đến thời kỳ kháng chiến chống Mỹ oanh liệt, Đèo Ngang là nơi trọng điểm, chứng kiến cuộc đấu tranh anh dũng của quân đội ta trong việc gìn giữ con đường huyết mạch.
 |
Trên đỉnh Đèo Ngang, nhìn về phía Bắc sẽ thấy vùng đất thuộc phường Hoành Sơn (Hà Tĩnh), lưng tựa núi mặt nhìn ra biển cả. |
Bên cạnh những dấu tích lịch sử, cổng Hoành Sơn Quan nơi những bậc đá rêu phong dường như vẫn còn đâu đó dấu chân của các bậc tiền nhân đã từng Nam Bắc trên đường thiên lý, và cả những bậc mặc khách tao nhân ghé qua, lưu lại hậu thế những câu sấm truyền, những vần thơ trữ tình lãng mạn đậm chất thi ca là nguồn cảm hứng cho bao văn nhân.
Trong đó có bài thơ Qua Đèo Ngang nổi tiếng của Bà Huyện Thanh Quan: "Bước tới Đèo Ngang bóng xế tà/Cỏ cây chen đá, lá chen hoa/ Lom khom dưới núi, tiều vài chú/Lác đác bên sông, chợ mấy nhà/ Nhớ nước đau lòng con quốc quốc/ Thương nhà mỏi miệng cái gia gia/Dừng chân đứng lại trời non nước/Một mảnh tình riêng, ta với ta".
 |
| Di tích có cổng cao hơn 4m, thành đăng dài hơn 30m xây dựng xung quanh cùng với 1.000 bậc ở hai phía núi thành. |
Nằm cách Hoành Sơn Quan tầm 7km, Vũng Chùa, Đảo Yến có cảnh quan cũng vô cùng hấp dẫn. Khu Đảo Yến, Vũng Chùa được bao quanh bởi núi rừng xanh thơ mộng, trước mặt là vịnh Hòn La nên thơ, bãi biển Vũng Chùa với những bãi cát trắng trải dài, hoang sơ và mộc mạc.
Phóng tầm mắt nhìn về phía Tây, ngọn núi Đèo Ngang như một bức bình phong xanh ngắt, mây ngàn bồng bềnh trên không trung. Nếu có dịp đến đây sau khi thăm quan Hoành Sơn Quan, du khách có thể xuôi về chân Đèo Ngang khoảng 4km là sẽ đến Đền thờ Công Chúa Liễu Hạnh đặc biệt linh thiêng, được đông đảo du khách thập phương viếng thăm và chiêm bái.
 |
| Dòng chữ ghi trên cổng trời đèo ngang (di tích Hoành Sơn Quan) là Hoành Sơn Quan (chữ Hán), được khắc ba đại tự trên tấm biển bằng đá Thanh, biểu tượng cho uy quyền triều đình và ý chí bảo vệ bờ cõi. |
Cách đó khoảng 9km, đảo Hòn La cũng là điểm đến lý tưởng mang vẻ đẹp độc đáo. Nơi đây có nhiều ghềnh đá vôi do sóng biển tác động tạo thành nhiều hình khối lạ mắt. Đảo lại được che chắn bởi Mũi Ông nên vô cùng kín gió và toát lên được vẻ đẹp thiên nhiên vô tận.
Chia sẻ sau chuyến du lịch ở Hà Tĩnh, gia đình anh Nguyễn Văn Hùng ở Hà Nội ghé cổng trời cho biết: “Đây là lần đầu tiên tôi đặt chân lên Đèo Ngang và thực sự ấn tượng với vẻ đẹp nơi đây. Hoành Sơn Quan mang một nét gì đó rất cổ kính, đứng trên đỉnh đèo nhìn xuống thấy thiên nhiên hùng vĩ, cảm giác như chạm tới ‘cổng trời’ đúng nghĩa”.
 |
| Năm 2005, UBND tỉnh Hà Tĩnh quyết định xếp Hoành Sơn Quan là Di tích Lịch sử Văn hóa cấp tỉnh. |
Chị Trần Thị Mai ở Nghệ An chia sẻ: “Đường lên có bậc đá đẹp cổ kính rất đáng để trải nghiệm. Không khí trong lành tạo nên khung cảnh rất thơ. Đặc biệt, khi tận mắt nhìn thấy công trình hơn 200 năm tuổi vẫn còn nguyên vẹn, tôi càng thêm tự hào về lịch sử dân tộc”.
Nhiều du khách cũng bày tỏ mong muốn địa phương tiếp tục đầu tư, bảo tồn và phát huy giá trị di tích, đồng thời cải thiện hạ tầng, biển chỉ dẫn để hành trình tham quan trở nên thuận tiện hơn.
Được biết, nhiều đoàn khảo sát khu vực đỉnh núi xác định vẫn còn rất nhiều đoạn lũy cổ, khi nằm bên địa phận Quảng Trị, khi vắt qua tỉnh Hà Tĩnh. Năm 2005, UBND tỉnh Hà Tĩnh quyết định xếp Hoành Sơn Quan là Di tích Lịch sử Văn hóa cấp tỉnh. Về phía tỉnh Quảng Trị cũng cho rằng, di tích này là cửa ngõ phía bắc của tỉnh, nên năm 2002, tỉnh Quảng Trị cũng xếp hạng là Di tích cấp tỉnh.
 Đình Vị Khê được xếp hạng Di tích quốc gia: Tôn vinh hồn cốt làng hoa, cây cảnh hơn 800 năm tuổi Việc đình Vị Khê được xếp hạng Di tích quốc gia không chỉ ghi nhận giá trị lịch sử thời Ngô, mà còn tôn vinh ... |
 Cây vải 300 năm tuổi và dấu ấn cuộc đời danh y Hải Thượng Lãn Ông Cây vải cổ thụ gần 300 năm tuổi không chỉ là một dấu tích sinh thái quý giá mà còn là biểu tượng gắn liền ... |
 Hà Tĩnh: Long trọng kỷ niệm 120 năm ngày sinh Tổng Bí thư Hà Huy Tập Sáng 21/4, tại Trung tâm Văn hóa - Điện ảnh và Xúc tiến du lịch Hà Tĩnh, Tỉnh ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ tỉnh ... |
Tiktok: https://tiktok.com/@tapchivietnamhuongsac
Facebook: https://facebook.com/tapchivietnamhuongsac.vn
Youtube: https://youtube.com/@tapchivietnamhuongsac68
