Giữa muôn vàn dáng thế rối rắm của một khối gỗ lũa tưởng chừng vô định – nơi những thớ gỗ đan xen như mạng rễ của thời gian – người nghệ nhân không nhìn bằng mắt thường, mà nhìn bằng trí tưởng tượng và cảm nhận sâu sắc về tự nhiên. Từ cái “không hình”, họ khai mở một “hữu ý”: một dáng rồng bay, một linh vật chuyển động, hay một thế lực tiềm ẩn đang chờ được đánh thức. Chính khoảnh khắc định hình ý tưởng ấy là điểm khởi đầu quan trọng nhất – nơi tài năng và bản lĩnh của người nghệ nhân được thử thách.
 |
| Từ một phôi lũa ban đầu. |
 |
| Sau khi cắt tỉa xong đã thành hình tác phẩm. |
Quá trình cắt tỉa không đơn thuần là kỹ thuật, mà là một cuộc đối thoại âm thầm với thiên nhiên. Mỗi nhát cắt đều mang tính quyết định: bỏ đi phần thừa nhưng không làm mất “thần”, giữ lại cái cốt lõi mà tạo hóa đã gửi gắm. Chỉ cần một sai lệch nhỏ, cái hồn của tác phẩm có thể tan biến. Vì vậy, người nghệ nhân phải hội tụ đủ sự tinh tế, kinh nghiệm và cảm quan thẩm mỹ để “bỏ cái nên bỏ, giữ cái nên giữ”, từng bước làm lộ diện hình hài đã được thai nghén trong tâm trí.
Nhưng hành trình ấy chưa dừng lại ở việc định hình. Đỉnh cao của nghệ thuật gỗ lũa nằm ở công đoạn “giấu vết cắt” – nơi bàn tay con người phải hòa tan vào tự nhiên. Những đường nét được xử lý tinh vi, liền mạch với vân gỗ, không để lộ dấu tích can thiệp. Đó là công đoạn đòi hỏi sự kiên nhẫn tuyệt đối và tay nghề bậc thầy – nơi mà ranh giới giữa tự nhiên và nhân tạo gần như bị xóa nhòa.
Sau khi hoàn thiện dáng thế, tác phẩm lại được “trả về thiên nhiên” – phơi mình qua nắng mưa để đồng màu, để thời gian làm dịu đi mọi dấu vết. Khi sắc gỗ đã trầm ổn, vân gỗ hòa quyện tự nhiên, người nghệ nhân mới tiến hành hoàn thiện cuối cùng, lựa chọn phần đế phù hợp để nâng đỡ và tôn vinh toàn bộ bố cục.
 |
| Một số hình ảnh trong không gian trưng bày sau khi đã hoàn thiện tác phẩm Long Thăng. |
Tác phẩm “Long Thăng” trong hình là minh chứng sống động cho hành trình ấy. Hình tượng rồng hiện lên đầy khí thế: phần đầu vươn cao, các nhánh gỗ xoắn tạo thành sừng và mào uy nghi; thân uốn lượn mềm mại nhưng dứt khoát, như đang lướt gió bay lên. Những khoảng rỗng tự nhiên giữa các thớ gỗ trở thành “nhịp thở” của tác phẩm, tạo chiều sâu và sự sống động hiếm có.
Điểm đặc sắc của “Long Thăng” nằm ở sự cân bằng đầy tinh tế: giữa cứng và mềm, giữa đặc và rỗng, giữa tĩnh và động. Những chi tiết gai góc được giữ lại để tạo lực, trong khi các đường cong uyển chuyển dẫn dắt ánh nhìn theo một dòng chảy liên tục. Phần đế giản lược nhưng vững chãi, làm nền để toàn bộ thế bay được nâng tầm.
 |
 |
Trên hết, giá trị lớn nhất của tác phẩm chính là việc vẫn giữ được “hồn tự nhiên”. Vân gỗ liền lạc, màu sắc đồng nhất, không lộ dấu cắt – khiến người xem khó phân biệt đâu là tạo tác của thiên nhiên, đâu là dấu ấn của con người. Và chính ở ranh giới mong manh ấy, tài năng của người nghệ nhân được khẳng định rõ nét nhất.
“Long Thăng” không chỉ là một tác phẩm gỗ lũa, mà là kết tinh của tư duy tạo hình, sự kiên trì và khả năng cảm thụ thiên nhiên ở mức độ sâu sắc. Từ vô hình đến hữu ý, từ thô mộc đến tinh thần – hành trình ấy không chỉ làm nên một tác phẩm nghệ thuật, mà còn tôn vinh vai trò của người nghệ nhân: người đã nhìn thấy điều chưa tồn tại, và bằng đôi tay cùng tâm huyết, biến nó thành hiện thực sống động.
Tiktok: https://tiktok.com/@tapchivietnamhuongsac
Facebook: https://facebook.com/tapchivietnamhuongsac.vn
Youtube: https://youtube.com/@tapchivietnamhuongsac68
