Việc tỉnh Đồng Nai (mới) được công nhận đạt tiêu chí đô thị loại I và đang trong lộ trình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ mang ý nghĩa về mặt hành chính, mà còn mở ra một giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về chất lượng đô thị, môi trường sống và tính bền vững. Trong bối cảnh đó, ngành sinh vật cảnh - vốn từng được xem là một lĩnh vực mang tính văn hóa, nghệ thuật - đang dần khẳng định vai trò như một trụ cột quan trọng của kinh tế xanh và nông nghiệp đô thị.
 |
| Phối cảnh sân bay Long Thành. Ảnh: Báo Chính phủ. |
Sự chuyển mình của Đồng Nai diễn ra trong một không gian phát triển mở rộng chưa từng có. Sau khi sáp nhập, địa phương này sở hữu quy mô dân số khoảng 4,5 triệu người, diện tích trên 12.000 km², cùng hệ thống hạ tầng chiến lược như sân bay quốc tế Long Thành và mạng lưới giao thông liên vùng. Tuy nhiên, chính tốc độ đô thị hóa nhanh chóng cũng đặt ra những thách thức lớn về môi trường, đặc biệt là tình trạng gia tăng hiệu ứng đảo nhiệt, suy giảm diện tích cây xanh và áp lực lên chất lượng không khí. Điều đó khiến yêu cầu “xanh hóa đô thị” không còn là một lựa chọn mang tính thẩm mỹ, mà trở thành một đòi hỏi tất yếu trong chiến lược phát triển.
Trong bức tranh ấy, sinh vật cảnh nổi lên như một giải pháp vừa mang giá trị kinh tế, vừa góp phần cải thiện môi trường sống. Theo số liệu của Hội Sinh vật cảnh Việt Nam, hiện cả nước có trên 50.000 ha sản xuất hoa và cây cảnh, với giá trị đạt khoảng 15.000 tỷ đồng mỗi năm. Doanh thu bình quân trên một đơn vị diện tích dao động từ 350 triệu đến 2,5 tỷ đồng/ha/năm, trong khi kim ngạch xuất khẩu ước đạt từ 80 đến 200 triệu USD. Tốc độ tăng trưởng của thị trường này duy trì ở mức 12–15%/năm, cao hơn đáng kể so với nhiều ngành nông nghiệp truyền thống. Những con số đó cho thấy sinh vật cảnh không còn dừng lại ở phạm vi “thú chơi”, mà đã trở thành một ngành kinh tế sinh thái có giá trị gia tăng cao.
 |
| Một con đường nhiều cây xanh ở trung tâm Đồng Nai. |
Lợi thế của Đồng Nai trong phát triển lĩnh vực này không chỉ đến từ quy mô thị trường, mà còn nằm ở cấu trúc không gian đặc biệt sau sáp nhập. Khu vực Bình Phước (cũ) với quỹ đất rộng lớn, chi phí sản xuất thấp tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành các vùng chuyên canh cây cảnh quy mô lớn, trong khi khu vực Đồng Nai (cũ) với mức độ đô thị hóa cao lại là thị trường tiêu thụ giàu tiềm năng. Sự kết hợp này tạo nên một chuỗi giá trị tương đối hoàn chỉnh, từ sản xuất, tạo tác đến phân phối và tiêu dùng, thậm chí mở rộng sang xuất khẩu khi hệ thống logistics và hạ tầng giao thông được hoàn thiện.
 |
| Phối cảnh khu Trung tâm Chính trị - hành chính tỉnh Đồng Nai theo phương án đoạt giải nhất Cuộc thi Tuyển ý tưởng quy hoạch chuyển đổi công năng Khu công nghiệp Biên Hòa 1. Ảnh: Cổng TTĐT Đồng Nai. |
Đáng chú ý, trong bối cảnh Đồng Nai hướng tới mô hình thành phố trực thuộc Trung ương, nông nghiệp không còn bị thu hẹp như trong các mô hình đô thị truyền thống, mà đang được tái định vị theo hướng nông nghiệp đô thị. Đây là xu hướng phát triển phổ biến tại nhiều quốc gia, nơi các không gian sản xuất nông nghiệp được tích hợp vào cấu trúc đô thị thông qua các mô hình như vườn trên mái, trang trại công nghệ cao hay các khu cảnh quan sinh thái. Sinh vật cảnh, với đặc thù vừa phục vụ sản xuất vừa đáp ứng nhu cầu thẩm mỹ, trở thành một thành tố quan trọng trong quá trình “sinh thái hóa” đô thị, góp phần hình thành những không gian sống hài hòa giữa con người và thiên nhiên.
 |
| Hội Nông dân TP Hồ Chí Minh tham quan tại tỉnh Bình Phước cũ. |
Không thể không nhắc tới vai trò của chuyển đổi số trong việc nâng tầm ngành sinh vật cảnh. Sự phát triển của các công nghệ như Internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI) hay blockchain đang từng bước thay đổi cách thức sản xuất, quản lý và tiêu thụ sản phẩm. Việc ứng dụng các nền tảng số không chỉ giúp tối ưu hóa quy trình chăm sóc cây trồng, mà còn mở rộng thị trường thông qua thương mại điện tử, các sàn giao dịch trực tuyến và hình thức bán hàng mới như livestream. Đây là yếu tố then chốt giúp ngành sinh vật cảnh thích ứng với bối cảnh kinh tế số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.
Tuy vậy, để khai thác hiệu quả tiềm năng này, Đồng Nai vẫn cần giải quyết một số vấn đề mang tính nền tảng. Việc thiếu quy hoạch vùng chuyên canh, hạn chế về nguồn nhân lực chất lượng cao cũng như nguy cơ khai thác tài nguyên sinh vật tự nhiên thiếu kiểm soát có thể trở thành những rào cản đối với sự phát triển bền vững của ngành. Do đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng quy mô, mà còn phải đảm bảo sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ hệ sinh thái.
Trong hành trình trở thành một siêu đô thị, Đồng Nai không chỉ cần những công trình hạ tầng quy mô lớn hay các khu công nghiệp hiện đại, mà còn cần một hệ sinh thái xanh đủ mạnh để duy trì chất lượng sống cho người dân. Ở góc độ đó, sinh vật cảnh không đơn thuần là yếu tố trang trí, mà chính là “hạ tầng mềm” của đô thị – nơi hội tụ các giá trị kinh tế, môi trường và văn hóa. Nếu được đầu tư đúng hướng, lĩnh vực này hoàn toàn có thể trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy Đồng Nai phát triển theo hướng đô thị xanh, kinh tế xanh và bền vững trong tương lai
Tiktok: https://tiktok.com/@tapchivietnamhuongsac
Facebook: https://facebook.com/tapchivietnamhuongsac.vn
Youtube: https://youtube.com/@tapchivietnamhuongsac68
